Μπορεί η επιβολή του νέου φόρου από την κυβέρνηση να «πονάει» τους κατόχους γης που δεν είναι αγρότες, όμως έχει αποδειχθεί ότι μακροπρόθεσμα θα βοηθήσει στην ανάπτυξη των εκμεταλλεύσεων των πραγματικών καλλιεργητών.

Το νέο φορολογικό πλαίσιο που μελετά η κυβέρνηση, θέτει για πρώτη φορά προ των ευθυνών τους ιδιοκτήτες αγροτικής γης που δεν ασκούν κατ’ ουσία το επάγγελμα και είτε εμφανίζονται ως καλλιεργητές είτε υπάρχουν ως ιδιότυποι ενοικιαστές, διατηρώντας αποστάσεις από τη φορολογική διαδικασία. Στη διόρθωση αυτής της άδικης πρακτικής, που έχει μείνει στην πιάτσα ως «μισακά αγροκτήματα», βοηθούν και οι Βρυξέλλες με τον τρόπο τους, αφού υπονομεύει - μεταξύ άλλων - και την ανταγωνιστικότητα της αγροτικής παραγωγής.
Σύμφωνα με όσα έχουν διαρρεύσει μέχρι στιγμής, Στο υπουργείο Οικονομικών πρόκειται να ενοποιήσουν τους φόρους ακινήτων, για το σύνολο της ακίνητης περιουσίας κάθε φορολογουμένου. Για παράδειγμα, αν με το νέο σύστημα υπολογισμού των αντικειμενικών αξιών των ακινήτων, τα αγροτεμάχια αποτιμώνται σε αξία π.χ.  100.000 ευρώ, τότε θα κληθεί να πληρώσει 400 ευρώ φόρο.
Από την πλευρά του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και του υπουργού, Κώστα Σκανδαλίδη, διευκολύνεται η απεμπλοκή μεγάλου ποσοστού παραγωγικών εκτάσεων, με το νέο νομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή για την αξιοποίηση της γης που ανήκει στο υπουργείο. Πολλοί μπορεί να προειδοποιήσουν για κινδύνους σε σχέση με την προστασία του περιβάλλοντος, αλλά ορισμένες παράμετροι του νομοσχεδίου υποβοηθούν στην ανάπτυξη των γεωργικών εκμεταλλεύσεων.

Φόροι, μισακά, διακατεχόμενα
Αλλάζουν τα... γράμματα στην αγροτική γη το 2012 
Κινήσεις που θα διευκολύνουν τους επαγγελματίες της γεωργίας 
Στο μάτι του κυκλώνα περιαστικά ακίνητα και αγρότες του καναπέ

Στη διαμόρφωση νέας στρατηγικής  για τα θέματα της αγροτικής γης, με στόχο τη διευκόλυνση των γνήσιων επαγγελματιών του αγροτικού χώρου στην ανάπτυξη της δραστηριότητάς τους με παράλληλη βελτίωση των όρων ανταγωνιστικότητας της ελληνικής γεωργίας, προσανατολίζεται  το τελευταίο διάστημα το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης σε συνεργασία με τους τεχνοκράτες των Βρυξελλών (ομάδα Ράιχενμπαχ) που βρίσκονται στη χώρα μας.
Σύμφωνα με εμπεριστατωμένο ρεπορτάζ της Agrenda, στους κόλπους των κυβερνώντων φαίνεται να ωριμάζει πλέον η ιδέα ότι ο τομέας της αγροτικής παραγωγής καλείται πλέον… να βγάλει τα κάστανα από τη φωτιά, δίνοντας «σάρκα και οστά» στο νέο παραγωγικό μοντέλο της χώρας. Σ’ αυτή την υπόθεση, η αγροτική γη είναι η βάση πάνω στην οποία θα στηθεί το νέο οικονομικό οικοδόμημα. Έμπειρο στέλεχος του επιχειρηματικού χώρου τονίζει χαρακτηριστικά στην Agrenda ότι η σύγχρονη ιστορία αναφορικά με τη διαχείριση της αγροτικής γης στην Ελλάδα, συνιστά «έγκλημα καθοσιώσεως».

Η ιστορία των μισακών που έφερε δικαιώματα

Η «αστική έκρηξη» των τελευταίων δεκαετιών δεν είχε τη μέριμνα να εξασφαλίσει σταδιακά και με ομαλό τρόπο στους ανθρώπους της υπαίθρου και ειδικότερα σ’ όσους επέλεξαν να παραμείνουν στο αγροτικό επάγγελμα τη δυνατότητα στενότερης σχέσης με την αγροτική γη. Κάπως έτσι, οι μεγάλες μάζες του πληθυσμού που εγκατέλειψαν από χρόνια τα χωριά διατήρησαν ακέραιη τη σχέση ιδιοκτησίας με σημαντικά τεμάχια γεωργικών γαιών. Εδώ και πολλές δεκαετίες ο καθένας, είχε τη δυνατότητα να φεύγει από το χωριό, να σπουδάζει, να γίνεται γιατρός, δικηγόρος κλ.π., να εγκαθίσταται μόνιμα στα μεγάλα αστικά κέντρα να δημιουργεί οικογένεια στην πόλη και, ταυτόχρονα, να διατηρεί ή και να αυξάνει τους τίτλους ιδιοκτησίας σε αγροτεμάχια.
Κάθε αστός, με τα εισοδήματα της πόλης, είχε συνήθως τη δυνατότητα να επενδύει σε αγροτικά ακίνητα και γιατί όχι, από τη στιγμή που δεν κατέβαλε κανένα φόρο γι’ αυτή του την ιδιοκτησία, αντίθετα, πολύ εύκολα έβρισκε τρόπους όχι μόνο να αντλεί εξ αυτού ενοίκια και υπεραξίες, αλλά συχνά και μεγάλα ποσά κοινοτικών ενισχύσεων.
Η γνωστή ιστορία με τα μισακά στην οποία συχνά αναφέρεται η Agrenda, καθώς ο όρος δεν έχει γίνει ακόμα… αντιληπτός από τον αστικό τύπο, δείχνει την πεμπτουσία αυτής της υπόθεσης. Δείχνει ακριβώς, πώς οι αστοί ιδιοκτήτες αγροτικής γης με την επίσημη Πολιτεία να κάνει… τα στραβά μάτια, βρήκαν τον τρόπο να «καρπωθούν» τελικά το μεγαλύτερο μέρος του οφέλους των κοινοτικών ενισχύσεων, να μετατρέψουν τους πραγματικούς καλλιεργητές σε υποχείριά τους και να υπονομεύσουν συστηματικά μ’ αυτό τον τρόπο το μέλλον της ελληνικής γεωργίας. Η διαδικασία των «μισακών» με παραλλαγές από περιοχή σε περιοχή, από προϊόν σε προϊόν και από συναυτουργό σε συναυτουργό, έδινε τη δυνατότητα στον ιδιοκτήτη γης να επιβάλει τους δικούς του όρους στον πραγματικό καλλιεργητή, ο οποίος συχνά φυτοζωούσε και έχανε το ενδιαφέρον για την εκμετάλλευση.
Το πράγμα είναι απλό! Ο ιδιοκτήτης γης, χωρίς να είναι, «εμφανίζεται» στα… χαρτιά, ως συγκαλλιεργητής ή και αποκλειστικός καλλιεργητής κάποιες φορές, διαδικασία που του επιτρέπει στη συνέχεια να αναγνωρίζεται ως ασκών αγροτική δραστηριότητα και κατ’ επέκταση να κατοχυρώνει και να ενεργοποιεί δικαιώματα επί κοινοτικών ενισχύσεων. Είναι οι «αγρότες του καναπέ», όπως τους παρουσιάζουν τον τελευταίο καιρό οι εκθέσεις των κοινοτικών εμπειρογνωμόνων που αλλοιώνουν με τον τρόπο τους τη φυσιογνωμία της κοινοτικής γεωργίας και τη φιλοσοφία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Πληροφορίες από τις Βρυξέλλες και το Στρασβούργο αναφέρουν (βλέπε ρεπορτάζ Agrenda …..) ότι η νέα ΚΑΠ (2014-2020) θα λάβει μέριμνα ώστε να αποτραπεί η πρόσβαση των «αγροτών του καναπέ» στις κοινοτικές ενισχύσεις.  Βέβαια, όσο εύκολα αυτό λέγεται τόσο δύσκολα γίνεται, ειδικά από τη στιγμή που οι άγραφοι νόμοι και οι συμφωνίες ιδιοκτητών γης και πραγματικών καλλιεργητών επιβάλουν τη σιωπή γύρω από το συγκεκριμένο θέμα. Ποιος λοιπόν θα βάλει τάξη όταν οι ίδιοι οι καλλιεργητές που πληρώνουν το τίμημα δυσκολεύονται να βγουν από τον φαύλο κύκλο των μισακών;

Λάθη και παγίδες κρύβει το Ε9

Πολλά λάθη, ελλείψεις και... εξαφάνιση των στοιχείων ακινήτων που έχουν δηλώσει στο παρελθόν εντοπίζουν φορολογούμενοι που εισέρχονται στην ηλεκτρονική εφαρμογή της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων για την υποβολή των δηλώσεων Ε9. Πρόκειται για προβλήματα που στοιχίζουν σημαντικά σε χρόνο στους φορολογούμενους καθώς καλούνται να τα διορθώσουν μέσω του ίντερνετ ενώ κινδυνεύουν να τους στοιχίσουν και σε χρήμα.
Ειδικότερα, υπάρχουν περιπτώσεις φορολογούμενων οι οποίοι διαπιστώνουν ότι ενώ έχουν δηλώσει κανονικά στο παρελθόν τα χωράφια και τα εκτός σχεδίου οικόπεδα που διαθέτουν, στην εφαρμογή του Ε9 δεν εμφανίζεται τίποτα, αναγκάζοντάς τους να τα δηλώσουν εκ νέου. Παράλληλα, σε πολλές περιπτώσεις οι εγγραφές που εμφανίζονται στην ηλεκτρονική εφαρμογή του Ε9 παρουσιάζουν ελλείψεις, δηλαδή δεν εμφανίζεται η θέση ή ακόμη και η επιφάνεια του αγροτεμαχίου.
Να σημειωθεί ότι, προς το παρόν, τα λάθη αυτά δεν στοιχίζουν στους φορολογούμενους σε φόρο καθώς ο Φόρος Ακίνητης Περιουσίας και το Ενιαίο Τέλος Ακινήτων που έχει καταργηθεί από το 2010, αλλά ακόμη δεν έχει εισπραχθεί για το 2009 από πολλούς ιδιοκτήτες υπολογίζεται με βάση όσα έχουν δηλωθεί στον πρώτο πίνακα του Ε9, δηλαδή τα εντός και εκτός σχεδίου κτίσματα και τα οικόπεδα.
Ωστόσο, στο υπουργείο Οικονομικών γίνονται σχέδια, όπως προαναφέραμε, και για τη φορολόγηση και των αγροτεμαχίων. Ο υπολογισμός, εφόσον τελικά επεκταθεί ο φόρος, θα γίνει με βάση τα αγροτεμάχια που έχουν δηλώσει οι φορολογούμενοι στο δεύτερο πίνακα του Ε9. Για το λόγο αυτό είναι πολύ σημαντικό οι φορολογούμενοι να ελέγξουν και να διορθώσουν τα στοιχεία των αγροτεμαχίων που εμφανίζονται να τους ανήκουν στο Ε9. Η εφαρμογή θα παραμείνει ανοικτή έως και τις 5 Μαρτίου.

Αποχαρακτηρίζονται όσες δασικές εκτάσεις καταπατήθηκαν από γεωργούς πριν το 1975
Nομοσχέδιο που κατέθεσε στη Βουλή ο Σκανδαλίδης προβλέπει και την εξαγορά διακατεχόμενων

Τις ρυθμίσεις που αφορούν την εξαγορά καταπατημένων χωραφιών του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, την παραχώρηση γης για καλλιέργεια και για επενδυτικούς σκοπούς καθώς και τον αποχαρακτηρισμό δασικών εκτάσεων που εκχερσώθηκαν πριν από το 1975 και χρησιμοποιήθηκαν για γεωργικούς σκοπούς περιλαμβάνει το νομοσχέδιο που κατέθεσε στις 31 Ιανουαρίου ο υπουργός, Κώστας Σκανδαλίδης. Στο πολυαναμενόμενο πλαίσιο που αφορά τη «Διαχείριση και προστασία ακινήτων Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων – Ρύθμιση εμπραγμάτων δικαιωμάτων και λοιπές διατάξεις», προβλέπεται η διαδικασία της παραχώρησης γης σε αγρότες έως 100 στρμ. με χαμηλό ενοίκιο, η ρύθμιση των διαφορών ιδιωτών και Δημοσίου σχετικά με την καταπάτηση δασικών εκτάσεων και άλλα σημαντικά θέματα που αφορούν τόσο αγρότες όσο και τους ιδιοκτήτες αυθαίρετων κατοικιών. Οι τελευταίοι θα έχουν το δικαίωμα εξαγοράς του οικοπέδου από το Δημόσιο κάνοντας σχετική αίτηση μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου του 2013. Συγκεκριμένα στο άρθρο 23 αναφέρεται:
«4. Για την κατοχή του ακινήτου λαμβάνονται υπόψη ιδίως πράξεις αποδοχής κληρονομιάς, ιδιωτικά συμφωνητικά με βέβαιη χρονολογία και έκθεση γεωπόνου, που βεβαιώνει την ηλικία των δένδρων σε πολυετείς καλλιέργειες. Οι ένορκες βεβαιώσεις δεν λαμβάνονται υπόψη ως αποδεικτικό στοιχείο για την απόδειξη κατοχής του ακινήτου.
5. Το τίμημα εξαγοράς των κατεχομένων ακινήτων ορίζεται στο ύψος της αντικειμενικής τους αξίας. Σε περιοχές που δεν ισχύει το σύστημα αντικειμενικού προσδιορισμού το τίμημα καθορίζεται βάσει της αγοραίας τους αξίας.
6. Το τίμημα κατατίθεται στην αρμόδια ΔΟΥ ως έσοδο του Δημοσίου και καταβάλλεται σε 4 εξαμηνιαίες άτοκες δόσεις. Σε ακίνητα που βρίσκονται εντός εγκεκριμένου ρυμοτομικού σχεδίου, καθώς και σε παραλιακές ή τουριστικές περιοχές, το τίμημα καταβάλλεται σε 8 εξαμηνιαίες δόσεις. Το τίμημα δύναται να εξοφληθεί εφάπαξ με έκπτωση 10%.»
Στη συνέχεια, στο άρθρο 24 αναφέρεται στην παραχώρηση ακινήτων για βόσκηση, όπου η κυριότητα παραμένει στο υπουργείο και ο κτηνοτρόφος περιορίζεται στο δικαίωμα χρήσης της γης για βόσκηση και μόνο.
Τέλος, σε άλλο σημείο του νομοσχεδίου αναφέρεται: «Δασικού χαρακτήρα εκτάσεις που εκχερσώθηκαν για γεωργική χρήση, πριν τεθεί σε ισχύ το Σύνταγμα του 1975 και διατηρούν τη χρήση αυτή μέχρι σήμερα, δεν υπάγονται στις διατάξεις της δασικής νομοθεσίας, απαγορευμένης κάθε άλλης χρήσης από τον κάτοχό τους, εκτός και αν προβλέπεται διαφορετικά από το ειδικό ή περιφερειακό χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό.»
Επειδή το συγκεκριμένο νομοσχέδιο αφορά πολύ κόσμο, το μόνο σίγουρο είναι ότι η συζήτηση στη Βουλή θα προκαλέσει πολλές αντιδράσεις και αναμένουμε με ενδιαφέρον τυχόν αλλαγές και τροπολογίες από την πλευρά του υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης.

Από το 325 φύλλο της εφημερίδας Agrenda