Το πελαργόνιο είναι γνωστό και ως αρμπαρόριζα ή γεράνιο. Δεν πρέπει όμως να συγχέεται με άλλα καλλωπιστικά φυτά που φέρουν το όνομα γεράνια. Στην Ελλάδα μπορεί να καλλιεργηθεί ως υπαίθρια πολυετής καλλιέργεια μόνο σε παραθαλάσσιες τοποθεσίες της Πελοποννήσου και των νησιών.

Το πελαργόνιο, ή αρμπαρόρριζα, Geranium ή Pelargonium roseum, ανήκει στην οικογένεια των Geraniaceae. Στο γένος Geranium ή Pelargonium ανήκουν και άλλα είδη, που τα κυριότερα είναι τα P. odoratissisum και P. capitatum.

Το πελαργόνιο είναι πολυετής πόα ύψους 50-70 εκ. Ο βλαστός παραμένει τρυφερός και όταν ακόμη πάρει χρώμα τεφροκαστανό και σχηματίζει πολλές διακλαδώσεις. Τα φύλλα έχουν το χαρακτηριστικό άρωμα της αρμπαρόριζας, χρώμα ανοικτό πράσινο, μήκος μέχρι 10 εκ., με δαντελωτά χείλη. Το χρώμα των ανθέων είναι ανοικτό ερυθρο-ιώδες.

Στην Ελλάδα μπορεί να καλλιεργηθεί ως υπαίθρια πολυετής καλλιέργεια μόνο σε παραθαλάσσιες τοποθεσίες της Πελοποννήσου και των νησιών. Σε ηπειρωτικά κλίματα μπορεί να καλλιεργηθεί σε υπαίθριες καλλιέργειες, αλλά ως ετήσιο και μόνον σε θερμοκήπια ως πολυετές. Στη Β. Ελλάδα η υπαίθρια καλλιέργεια πελαργόνιου δεν επιβιώνει το χειμώνα, καθόσον οι παγωνιές καταστρέφουν όχι μόνον τους βλαστούς αλλά και τη ρίζα του.

Έχει μέτριες απαιτήσεις σε φως γι’ αυτό σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού πρέπει να σκιάζεται. Όσον αφορά το έδαφος, απαιτεί στραγγερά χουμώδη εδάφη μέσης σύστασης. Έχει μικρές απαιτήσεις σε Ρ και Κ (3-4 μονάδες ανά στρέμμα) και μέτριες απαιτήσεις σε Ν (7-8 μονάδες ανά στρέμμα). Το πελαργόνιο είναι απαιτητικό σε νερό, έτσι μπορεί να καλλιεργηθεί μόνον ως ποτιστική καλλιέργεια.

Το πελαργόνιο ή αρμπαρόριζα δεν πρέπει να συγχέεται με άλλα καλλωπιστικά φυτά του γένους Geranium που φέρουν το όνομα γεράνια. Είναι φυτό της τροπικής και υποτροπικής ζώνης της Αφρικής. Καλλιεργείται στην Αλγερία, Τυνησία, το Μαρόκο, την Κένυα, την Αίγυπτο, τη Ν. Αφρική και στο νησί Reunion (μικρό νησί κοντά στη Μαδαγασκάρη που αποτελεί επαρχία της Γαλλίας).

Το πελαργόνιο παράγει σπόρο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για τον πολλαπλασιασμό του. Ο πλέον όμως συμφέρων τρόπος πολλαπλασιασμού είναι με μοσχεύματα, καθόσον τμήματα βλαστών του ριζοβολούν πολύ εύκολα.

Σε εγκατάσταση πειραματικής καλλιέργειας πελαργόνιου με άρριζα μοσχεύματα σημειώθηκε επιτυχία εγκατάστασης 90%.

Η εγκατάσταση καλλιέργειας στην ύπαιθρο, μπορεί να γίνει την άνοιξη, αμέσως μόλις περάσει ο κίνδυνος παγετού, ενώ σε θερμοκήπιο μπορεί να γίνει και στο τέλος του καλοκαιριού. Σε περιοχές όπου δεν πέφτουν πάχνες η καλύτερη περίοδος είναι ο Απρίλιος. Τα μοσχεύματα, που είναι κορυφαία τμήματα μήκους 20 εκ. περίπου, παίρνονται από παλαιές φυτείες ή από μητρικά φυτά που διατηρούνται εντός θερμοκηπίων.

Η τρυφερή δρόγη των φύλλων χρησιμοποιείται για τον αρωματισμό γλυκών κουταλιού ιδιαίτερα του κυδωνιού και των λουκουμιών (λέγεται και λουκουμόχορτο). Το αιθέριο έλαιο του πελαργόνιου χρησιμοποιείται κυρίως στη ζαχαροπλαστική, την αρωματοποιία και την ποτοποιία. Είναι επίσης διακοσμητικό φυτό.

Συγκομιδή, απόδοση

Η συγκομιδή του πελαργόνιου (αρμπαρόρριζας), με κοπή όλου του υπέργειου τμήματος, γίνεται κατά την αρχή της άνθησης. Τα φυτά, όταν συμπληρώσουν την ανάπτυξή τους, ανθίζουν σε όλη την καλλιεργητική περίοδο. Γίνονται δύο συγκομιδές, η πρώτη τέλη Μαΐου - αρχές Ιουνίου και η δεύτερη τέλη Σεπτεμβρίου - αρχές Οκτωβρίου.

Σε καλλιέργειες που εγκαταστάθηκαν την άνοιξη, τον πρώτο χρόνο, γίνεται μόνο μια συγκομιδή το Σεπτέμβριο. Η συνολική απόδοση σε χλωρή χορτομάζα με δύο συγκομιδές μπορεί να φθάσει τους 3 τόνους, με μέση απόδοση σε αιθέριο έλαιο περίπου 0,15% επί του χλωρού.

Το αιθέριο έλαιο είναι καλύτερης ποιότητας όταν η εξαγωγή του γίνεται αμέσως μετά τη συγκομιδή στο χωράφι, με φορητούς αποστακτήρες.

Το πελαργόνιο, παρότι είναι τρυφερή πόα, φαίνεται ανθεκτικό στους εχθρούς και τις ασθένειες. Προσβάλλεται σπανίως από μύκητες ενώ οι προσβολές από κολεόπτερα και προνύμφες λεπιδοπτέρων είναι ακόμη σπανιότερες, γι’ αυτό και του αποδίδονται εντομοαπωθητικές ιδιότητες.

Τρόπος καλλιέργειας

Σε ένα καλά προετοιμασμένο χωράφι τα έρριζα μοσχεύματα του πελαργονίου (αρμπαρόρριζας) φυτεύονται ανά 40 εκ. πάνω σε γραμμές, που απέχουν μεταξύ τους 60-80 εκ. Τα άρριζα μοσχεύματα φυτεύονται ανά 20-30 εκ. επί των γραμμών, σε βάθος περίπου 10 εκ., αφού αφαιρεθούν όλα τα φύλλα από το τμήμα που εισχωρεί στο έδαφος, ενώ στο τμήμα που μένει εκτός του εδάφους αφήνεται το μισό φύλλωμα.

Μετά τη φύτευση των άρριζων ή έρριζων μοσχευμάτων γίνονται συχνές αρδεύσεις. Η καλλιέργεια του πελαργόνιου χωρίς αρδεύσεις αποτυγχάνει. Ο καλύτερος τρόπος άρδευσής του είναι με σταγόνες.

Η φυτεία του πελαργόνιου πρέπει να μένει καθαρή από ζιζάνια. Ο ασφαλέστερος τρόπος καταπολέμησης των ζιζανίων για τη διασφάλιση της ποσότητας αλλά και της ποιότητας του παραγόμενου προϊόντος είναι τα σκαλίσματα, βοτανίσματα καθώς και η φυσική εδαφοκάλυψη με άχυρα.