Σε ευθεία σύγκρουση με τους μεγάλους διανομείς και τις αλυσίδες σούπερ - μάρκετ ήρθαν το περασμένο σαββατοκύριακο οι Γάλλοι αγρότες με κυριότερο αίτημα τη μείωση της ψαλίδας των τιμών από τον παραγωγό μέχρι τον καταναλωτή. Σαν κάτι να μας θυμίζει αυτό από την ελληνική πραγματικότητα, μόνο που εδώ οι παραγωγοί δεν έχουν στραφεί ακόμα έμπρακτα εναντίον των σούπερ - μάρκετ.

Οι Γάλλοι κτηνοτρόφοι είχαν ήδη πραγματοποιήσει προειδοποιητική κινητοποίηση τον Μάιο, όταν διαμαρτυρήθηκαν για τα μεγάλα περιθώρια κέρδους των αλυσίδων σούπερ-μάρκετ. Επειδή, η διαδήλωσή τους δεν εισακούστηκε τότε, προχώρησαν σε πιο δραστικές λύσεις, που ίσως να γίνονται και πρώτη φορά στη Γαλλία: Μπλόκαραν τα σημεία διανομής και τις εισόδους των μεγάλων σούπερ-μάρκετ για δύο ολόκληρες μέρες, μέχρι ο υπουργός Γεωργίας της Γαλλίας, Μισέλ Μπαρνιέ, να τους καθησυχάσει εξαγγέλοντας τη δημιουργία “ταξιαρχίας ελεγκτών” για την πάταξη της αισχροκέρδειας από τη μεριά των εμπόρων αγροτικών προϊόντων.

Το διεκδικητικό πλαίσιο της συνομοσπονδίας των συνδικαλιστικών οργανώσεων της χώρας (FNSΕA) διευρύνθηκε πέρα από το αγελαδινό γάλα και τα γαλακτοκομικά προϊόντα, για να συμπεριλάβει τα οπωροκηπευτικά και άλλα γεωργοκτηνοτροφικά αγαθά που παράγονται στη γαλλική ύπαιθρο.

Όποιος παρακολούθησε την κλιμάκωση των κινητοποιήσεων, σίγουρα θα είδε πολλές σκηνές που έχουν επικρατήσει στην Αθήνα και σε άλλες ελληνικές πόλεις, καθώς και στις Εθνικές Οδούς: Κτηνοτρόφοι να μοιράζουν γάλα στους περαστικούς, παραταγμένα τρακτέρ στην άσφαλτο και ογκώδεις διαμαρτυρίες με τεράστια πανό που ζητούν αξιοπρεπείς τιμές στα αγροτικά προϊόντα. Ακόμα και ο ανταγωνισμός ανάμεσα στις συνδικαλιστικές οργανώσεις θυμίζει κάτι από Ελλάδα, αφού δεν ήταν λίγοι εκείνοι που κατηγόρησαν τη γαλλική... ΠΑΣΕΓΕΣ, την ονομαζόμενη FNSEA, ότι "καπελώνει" το αγροτικό κίνημα και διαπραγματεύεται κατ' αποκλειστικότητα με την εκεί ηγεσία του υπουργείου Γεωργίας. Δυναμική όσο ποτέ ήταν και η παρουσία της Γαλλικής Ένωσης Νέων Αγροτών, που ζητά να παίξει κι αυτή τον δικό της θεσμικό συνδικαλιστικό ρόλο στα πράγματα. Όπως και να 'χει, ακόμα και ο ρόλος του γαλλικού υπουργείου Γεωργίας είναι παρόμοιος με του ελληνικού, τουλάχιστον στο παρασκήνιο: Σπέρνει τη διχόνοια μεταξύ των συνδικαλιστικών οργανώσεων και απαντάει με αοριστίες για μελλοντική επίλυση των προβλημάτων μέσω της συγκρότησης διάφορων επιτροπών! Παράλληλα, οι εξαγγελίες μέτρων για αυστηρότερους ελέγχους στην αγορά βρίσκονται στην κορυφή της επικοινωνιακής ατζέντας των δύο κυβερνήσεων.

Σίγουρα, πάντως, οι Γάλλοι κτηνοτρόφοι πρωτοτύπησαν με νέους τρόπους διαμαρτυρίας, από τους οποίους μάλλον θα πάρουν ιδέες και οι Έλληνες. Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε το γεγονός ότι οι είσοδοι των σούπερ-μάρκετ είχαν μπλοκαριστεί με φορτία από σανό, που τα είχαν ξεφορτώσει με τρακτέρ οι κτηνοτρόφοι, ενώ συμβολικά άφηναν έναν μικρό σωρό από στάχυα στο εσωτερικό των καταστημάτων.

Σε άλλη περιοχή, τον πρώτο λόγο είχε η... κοπριά, η οποία τοποθετούνταν σε σωρούς στα υπαίθρια πάρκινγκ των μεγάλων σούπερ-μάρκετ και απωθούσαν τους καταναλωτές με τη μυρωδιά τους.

Οι όροι αντιστράφηκαν και από όμηροι τω εμπόρων, οι αγρότες έθεσαν σε ομηρία τα σούπερ - μάρκετ

Η νέα "εξέγερση" των Γάλλων γαλακτοπαραγωγών είχε την αφετηρία της την Παρασκευή 12 Ιουνίου, οπότε και ορισμένοι παραγωγοί, διαμαρτυρόμενοι για την ψαλίδα μεταξύ των τιμών παραγωγού και καταναλωτή, μπλόκαραν σημεία διανομής γαλακτοκομικών προϊόντων σε ολόκληρη τη χώρα.

Η διαμαρτυρία των Γάλλων δεν αποτέλεσε μία κίνηση αυθόρμητη και μεμονωμένη, αλλά οργανωμένη και γενικευμένη αντίδραση, οργανική συνέχεια των εξίσου μαζικών διαμαρτυριών του Ιούνιου, οπότε και Γάλλοι αγελαδοτρόφοι είχαν κλείσει δρόμους και γαλακτοκομικές μονάδες. Πρέπει πάντως να ληφθεί υπόψη πως ανάλογες διαμαρτυρίες - μπλόκα σε σουπερμάρκετ και σημεία διανομής - έλαβαν τόπο τους περασμένους μήνες και σε άλλες μεγάλες χώρες, όπως η Γερμανία, η Ιταλία και εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι ΗΠΑ.

Ο τερματισμός, λοιπόν, των κινητοποιήσεων του Μαΐου με τη συμφωνία που υπεγράφη στις 3 Ιουνίου μεταξύ της Εθνικής Ομοσπονδίας Γαλακτοπαραγωγών της Γαλλίας, της FNSEA και του Γάλλου υπουργού Γεωργίας, Μισέλ Μπαρνιέ, για καθορισμένη τιμή παραγωγού στα 28 σεντς/λίτρο, αποδείχθηκε προσωρινός, αφού την Παρασκευή 12 Ιουνίου οι Γάλλοι γαλακτοπαραγωγοί άνοιξαν νέο κύκλο διαμαρτυριών μπλοκάροντας την πρόσβαση σε περίπου 40 από τα συνολικά 60 κέντρα διανομής που προμηθεύουν με γαλακτοκομικά προϊόντα τα σουπερμάρκετ της Γαλλίας.

Αιτία ήταν η δυσαρέσκεια πολλών Γάλλων παραγωγών για την ελάχιστη τιμή παραγωγού στο γάλα που συμφωνήθηκε στις διαπραγματεύσεις μεταξύ της κυβέρνησης και της FNSEA. Για παράδειγμα, σε ανακοίνωσή της, η OPL (Οργάνωση Γάλλων Γαλακτοπαραγωγών), δήλωσε πως "δεν μπορούμε να δεχθούμε την τιμή που διαπραγματεύθηκε η FNSEA. Τα 28 σεντς/λίτρο δεν επαρκούν, δεδομένου ότι η ελάχιστη τιμή κόστους για εμάς είναι 32 σεντς/λίτρο. Είναι σκανδαλώδες που μονάχα η FNSEA έχει εξουσιοδοτηθεί να διαπραγματεύεται, αφού όλοι ξέρουμε πως οι εκπρόσωποί της υπερασπίζονται πολιτικές φιλοδοξίες που ουδεμία σχέση έχουν με τα προβλήματά μας".

Πάντως, η FNSEA έσπευσε γρήγορα να ιδιοποιηθεί ηγετική θέση στις νέες κινητοποιήσεις και διακήρυξε την έναρξη 48ης διαμαρτυρίας, αναφέροντας στην επίσημη δήλωσή της πως η διαμαρτυρία θα διαρκέσει έως το βράδυ του Σαββάτου 13 Ιουνίου, αν και διευκρινίστηκε πως ενδεχομένως ορισμένοι παραγωγοί να συνεχίσουν μεμονωμένα τις διαμαρτυρίες τους.

Εξαγγελίες Μπαρνιέ περί διαφάνειας στις τιμές

Όταν πάντως ολοκληρώθηκε μία έκτακτη συνάντηση το πρωί της 13ης Ιουνίου, μεταξύ του προέδρου της FNSEA, κ. Μισέλ Λεμεταγιέ, του προέδρου της Ένωσης Νέων Αγροτών της Γαλλίας, Βιλιέμ Βιλενέβ, εκπροσώπων της λιανικής, του υπουργού Γεωργίας, Μισέλ Μπαρνιέ και του υπουργού Βιομηχανίας και Θεμάτων Καταναλωτή, Λικ Σατέλ, είχαν απομένει μπλόκα σε μόνο 20 σημεία διανομής. Βέβαια σε αυτό συνέβαλαν και οι επαγγελίες των δύο υπουργών στη συνάντηση περί σειράς μέτρων στήριξης στους γαλακτοπαραγωγούς - επαγγελίες που είχαν σαν στόχο να καταπραΰνουν τα πνεύματα και να πετύχουν μία αποσυμφόρηση της αγοράς, δεδομένης της άμεσης παράλυσης που επέφερε στο δίκτυο διανομής γαλακτοκομικών προϊόντων η μαζική κινητοποίηση των δυσαρεστημένων γαλακτοπαραγωγών.

Ειδικότερα, τα μέτρα που ανακοίνωσαν οι υπουργοί αφορούσαν «στη διασφάλιση της διαφάνειας στη ρύθμιση των τιμών τροφίμων και στην ενίσχυση των ελέγχων για την εφαρμογή των κανόνων που ισχύουν στις εμπορικές σχέσεις». Μετά τη συνάντηση με τους αγρότες, ο κ. Μπαρνιέ έσπευσε να δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου πως «η κυβέρνηση έχει πλήρη επίγνωση του μεγέθους της ανησυχίας των παραγωγών και της υπάρχουσας δυσαρέσκειας».

Προσπαθώντας να ηρεμήσει τα πνεύματα, ο υπουργός ευαγγελίστηκε μία εκ νέου μελέτη της ψαλίδας μεταξύ των τιμών παραγωγών και των τιμών λιανικής, ενώ υποσχέθηκε τη δημοσιοποίηση, εν ευθέτω χρόνω, των αποτελεσμάτων της μελέτης αυτής, αρχικά με τη δημοσίευση των ευρημάτων που αφορούν στις τιμές του χοίρειου κρέατος και αργότερα και με άλλα προϊόντα.

Επιπλέον, συμφωνήθηκε μεταξύ των εκπροσώπων παραγωγών και των μεταποιητών να υπάρξουν διαπραγματεύσεις για τη σύσταση θεσμικού πλαισίου για τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του τομέα μέχρι το τέλος του χρόνου, ενώ το Γαλλικό Συμβούλιο Γαλακτοκομικών (CNIEL) επιφορτίστηκε με την έκδοση τριμηνιαίου δείκτη τιμών γάλακτος, με έτος έναρξης το 2010.

Μετά τη συνάντηση, ο γενικός διευθυντής της FNSEA, Ντομινίκ Μπαρό δήλωσε πως τα μπλόκα θα διαλυθούν όντως με το πέρας 48 ωρών, μέχρι το βράδυ του Σαββάτου δηλαδή. Το ραντεβού μεταξύ αγροτικών ενώσεων, εκπροσώπων της λιανικής, της υπουργού Οικονομίας Κριστίν Λαγκάρντ και του κ. Μπαρνιέ ανανεώθηκε για την Τετάρτη 17 Ιουνίου (ρεπορτάζ για τη συνάντηση της Τετάρτης στη σελ. 30).

Ο αγώνας συνεχίζεται

Παρά τη μείωση των μπλόκων μετά τη συνάντηση του Σαββάτου, ορισμένοι παραγωγοί παρέμειναν, όπως αναμενόταν στις επάλξεις. Υπό την πρωτοκαθεδρία του προέδρου του συνδέσμου Νέων Αγροτών της Γαλλίας, που έσπευσε να εκφράσει την επιφύλαξη και δυσαρέσκειά του για τους χειρισμούς της FNSEA, πολλά τρακτέρ παρέμειναν αμετακίνητα τη Δευτέρα 15 Ιουνίου μπροστά από τους μεγαλύτερους διανομείς όπως η  Carrefour SA, η E. Leclerc και η Auchan SA.

Εξίσου δυσαρεστημένοι με τη στάση της FNSEA στο όλο ζήτημα παρουσιάστηκε και η OPL (Οργάνωση Γάλλων Γαλακτοπαραγωγών) που μπλόκαρε την πρόσβαση σε μία γαλακτοκομική μονάδα για περίπου πέντε ώρες το βράδυ της Δευτέρας.

Η έντονη εσωτερική διαμάχη μεταξύ των γαλακτοπαραγωγών της χώρας κατέστη ακόμα πιο εμφανής την Τρίτη 16 Ιούνιου, οπότε και αγρότες διαδήλωσαν με τρακτέρ μπροστά από τα αρχηγεία του αγροτικού συνεταιρισμού Prospérité Fermière, στην περιοχή του Αρά, εκπρόσωποι του οποίου είχαν δηλώσει ευχαριστημένοι από τη συμφωνία της 3ης Ιουνίου για την καθορισμένη τιμή γάλακτος, άποψη που βρίσκει αντίθετους τους παραγωγούς της περιοχής.

Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι

Από τις αρχές του 2009, γαλακτοπαραγωγοί από όλη την Ευρώπη έχουν επιδοθεί σε μία σειρά από κινητοποιήσεις - μπλόκα, χύσιμο γάλακτος κ.ά. - διαμαρτυρόμενοι για τις χαμηλές τιμές παραγωγού στο γάλα.

Η Γαλλία, ως το κράτος-μέλος με τη μεγαλύτερη παραγωγή γαλακτοκομικών και άρα αυτό που ζημιώνεται περισσότερο από τη μακρά κρίση του κλάδου, πρωτοστάτησε σε αυτές τις κινητοποιήσεις που έφτασαν στο απόγειό τους μετά τον Μάιο, οπότε και πολλοί Γάλλοι παραγωγοί έχυσαν γαλόνια με γάλα, αλλά και… σωρούς από κοπριά μπροστά από κυβερνητικά κτίρια στη Γαλλία για να εκφράσουν τη δυσαρέσκειά τους.

Σε περιοχές όπως η Βρετάνη, η κοιλάδα του Λίγηρα και η Αλσατία, πολλοί αγρότες μπλόκαραν κυβερνητικά κτίρια με τις αγελάδες και τα τρακτέρ τους, διαμαρτυρόμενοι για τις πολύ χαμηλές τιμές στο γάλα που προορίζεται για βούτυρο και τυριά. Οι διαμαρτυρίες ήταν ως επί το πλείστον ειρηνικές, παρότι σε ορισμένες οι διαδηλωτές έφτασαν έως του σημείου να κάψουν λάστιχα.

Οι Γάλλοι κατηγορούν την κοινοτική πολιτική - αύξηση κατά 1% των ετήσιων ποσοστώσεων γάλακτος μέχρι την οριστική κατάργησή τους το 2015 - για τις χαμηλές τιμές παραγωγού και ζητούν την αντιστροφή, από μεριά της Ε.Ε., της απελευθέρωσης των ποσοστώσεων.

Οι αγρότες κατηγορούν επίσης τις εταιρείες μεταποίησης αγροτικών προϊόντων, ισχυριζόμενοι πως πληρώνουν με χαμηλές τιμές τους παραγωγούς και κατόπιν διαθέτουν τα προϊόντα σε πολύ υψηλότερες τιμές, δημιουργώντας μία τεράστια ψαλίδα στις τιμές παραγωγού και τελικού προϊόντος. Μέσα σε ένα χρόνο, οι τιμές παραγωγού στη Γαλλία μειώθηκαν κατά 30%, αγγίζοντας το αρνητικό ρεκόρ των 20 σεντς/λίτρο.

Την ημέρα της διεξαγωγής Συμβουλίου Γεωργίας στις Βρυξέλλες, στις 25 Μαΐου, οι αντιδράσεις έφτασαν στο αποκορύφωμά τους όταν εξαγριωμένοι παραγωγοί μπλόκαραν μεγάλους δρόμους στις Βρυξέλλες, ενώ συμμετείχαν σχεδόν 1.000 διαδηλωτές από 10 χώρες, κυρίως από τη Γαλλία, το Βέλγιο και τη Γερμανία.

Προσπαθώντας να ηρεμήσει τα πνεύματα, η Επίτροπος για θέματα γεωργίας Μαριάν Φίσερ Μπόελ ανακοίνωσε αργότερα την ίδια μέρα πως οι επιδοτήσεις των αγροτών θα αρχίσουν να δίνονται από τον Οκτωβρίο, δηλαδή δύο μήνες νωρίτερα από το προγραμματισμένο, ως μία προσπάθεια στήριξης των γαλακτοπαραγωγών αλλά και άλλων αγροτών - η πρόωρη επιδότηση φαίνεται πως θα ισχύσει για όλους ή τους περισσότερους κλάδους. Ωστόσο, η Μπόελ ξεκαθάρισε πως το κοινοτικό πλαίσιο για τις ποσοστώσεις θα παραμείνει ως έχει ενώ υποστήριξε σε δήλωσή της πως οι χαμηλές τιμές παραγωγού οφείλονται στη μείωση στην κατανάλωση γάλακτος και όχι στις αποφάσεις της Ε.Ε. για τις ποσοστώσεις.

Η κρίση στο γαλλικό γάλα φέρνει δονήσεις στην Κομισιόν

Στην πολυαναμενόμενη συνάντηση που πραγματοποιήθηκε το πρωί της 17 Ιουνίου στο Μπερσί μεταξύ της FNSEA και των κ.κ. Μπαρνιέ και Σατέλ και διήρκεσε μιάμιση ώρα, περισσότερες ήταν πάντως οι… απουσίες παρά οι παρουσίες, μεταξύ άλλων αυτή της υπουργού Οικονομίας Κριστίν Λαγκάρντ, που μέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές είχε προγραμματιστεί να συναντηθεί με τους παραγωγούς την Παρασκευή 19 Ιουνίου, αλλά και του Μισέλ-Εντουάρ Λεκλέρκλ, που εκπροσωπεί τους μεγάλους διανομείς. Η πλήρης απουσία εκπροσώπων της λιανικής προκάλεσε αντιδράσεις από τις εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον χώρο.

Στη συνάντηση αποφασίστηκε η σύσταση έξι ομάδων εργασίας που θα διερευνήσουν την κατάσταση της αγοράς, με στόχο τη διαφάνεια των τιμών, και θα αφορούν στην ενίσχυση ευάλωτων τομέων της αγροτικής παραγωγής, όπως του γάλακτος και του κρέατος, ιδίως του χοίρειου, αλλά και των οπωροκηπευτικών. Οι ομάδες εργασίες θα αξιολογήσουν επίσης το σύστημα διανομής αγροτικών προϊόντων που αυτή τη στιγμή πραγματοποιείται στα πλαίσια της αποκαλούμενης Πράξης για τον Εκσυγχρονισμό της Οικονομίας (LME) που πολλοί παραγωγοί θεωρούν πως παρέχει υπερβολικά μεγάλη διαπραγματευτική δύναμη στους λιανεμπόρους έναντι των αγροτών.

Αναταραχή στις Βρυξέλλες

Περίπου 2.000 γαλακτοπαραγωγοί από όλη την Ευρώπη έσπευσαν να συγκεντρωθούν με τα τρακτέρ τους στις Βρυξέλλες στις 18 και 19 Ιουνίου, στα πλαίσια της πραγματοποίησης της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Κορυφής, προκειμένου να διαμαρτυρηθούν για την κρίση που πλήττει τον κλάδο τους και να πιέσουν για περίληψη του ζητήματος στην ατζέντα της Διάσκεψης.

Παραγωγοί από τη Γαλλία, το Βέλγιο, τη Γερμανία, την Ολλανδία και το Λουξεμβούργο έφτασαν στις Βρυξέλλες το πρωί της Πέμπτης 18 Ιουνίου και κατόπιν διαδήλωσαν με τα τρακτέρ τους έξω από το Ευρωκοινοβούλιο, την ώρα που πραγματοποιούταν η  Διάσκεψη, στην οποία όντως τέθηκε επί τάπητος το ζήτημα από ορισμένους ηγέτες, ιδίως τη Γερμανίδα καγκελάριο Άνγκελα Μέρκελ που δέχεται μεγάλες πιέσεις από τους παραγωγούς της χώρας της.

Μαζική απεργία τον Ιούλιο

Στο μεταξύ, το βράδυ της Τετάρτης, σε συνάντηση του Ανεξάρτητου Συνδέσμου Γαλακτοπαραγωγών (APLI) στο Μπαγιέ, η πλειοψηφία των 150 μελών του Συνδέσμου ψήφισαν υπέρ της απόφασης για απεργία στις αρχές Ιουλίου. Με τη μαζική αυτή απεργία, που θα ξεκινήσει ταυτόχρονα σε διάφορα κράτη-μέλη, οι γαλακτοπαραγωγοί δεν θα παραδίδουν πλέον το γάλα τους στις βιομηχανίες γάλακτος, ενώ σκοπεύουν να μοιράσουν δωρεάν γάλα σε καταναλωτές. Ο σύνδεσμος αυτός συνδέεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή Γάλακτος (EBM), που περιλαμβάνει ως μέλη 130.000 παραγωγούς από 17 ευρωπαϊκές χώρες και δεν αποκλείεται η απόφαση για μαζική απεργία να επισημοποιηθεί μετά τη γενική συνέλευση του EBM στις 5-7 Ιουλίου. Πιο πριν προγραμματίζονται συναντήσεις μεταξύ εκπροσώπων του APLI και του EBM στις 22 και τις 23 Ιουνίου.

Πράσινο φως για έγκριση των πρόωρων ενισχύσεων

Οι διαμαρτυρίες των γαλακτοπαραγωγών στις Βρυξέλλες, με αίτημα να περιληφθεί το ζήτημα της κρίσης του κλάδου στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Διάσκεψης Κορυφής που πραγματοποιήθηκε στις 18-19 Ιουνίου, φαίνεται πως έπιασαν, ως ένα βαθμό, τόπο. Την Τετάρτη 18 Ιουνίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Διαχείρισης των Άμεσων Ενισχύσεων γνωμοδότησε θετικά για την πρόταση που πρώτη φορά «έριξε στο τραπέζι» η Επίτροπος για θέματα γεωργίας Μ. Μπόελ, στο Συμβούλιο Γεωργίας του περασμένου μήνα, για πρόωρη καταβολή των άμεσων ενισχύσεων φέτος. Ειδικότερα, προβλέπεται τα κράτη-μέλη να καταβάλλουν έως και 70% των άμεσων ενισχύσεων ξεκινώντας από τις 16 Οκτωβρίου και όχι από την 1η Δεκεμβρίου, όπως ισχύει κάθε χρονιά. Το μέτρο αυτό αναμένεται να υιοθετηθεί και επίσημα μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Από το 188ο φύλλο της εφημερίδας Agrenda