Η προσπάθεια αυτή μπορεί να μοιάζει εξαιρετικά δύσκολη, ωστόσο με την εφαρμογή ορισμένων θεμελιωδών κανόνων μπορεί να γίνει εφικτή και να οδηγήσει την αγροτική παραγωγή στην αειφορία. Αυτά τονίζει η έκθεση «Θέτοντας σε Εφαρμογή το Νέο Όραμα για τη Γεωργία: Η Μεταμόρφωση Είναι Εδώ», η οποία παρουσιάστηκε στο Νταβός. Πίσω από το νέο αυτό όραμα βρίσκεται μια πρωτοβουλία στην οποία συμμετέχουν κορυφαίες επιχειρήσεις του αγροδιατροφικού τομέα, οι οποίες πλέον βλέπουν τη γεωργία ως έναν από τους βασικούς μοχλούς ανάπτυξης.
Το διατροφικό σύστημα
Τις προσεχείς δεκαετίες, ο αυξανόμενος πληθυσμός της γης θα επιβάλει την αύξηση της ποσότητας, της ποικιλίας και της διατροφικής αξίας των τροφίμων, και μάλιστα σε επίπεδα που δεν έχουν παραχθεί ποτέ προηγουμένως. Την ίδια στιγμή ο φτωχός πληθυσμός των αναπτυσσόμενων χωρών βλέπει το εισόδημά του να βελτιώνεται.
Για να καλυφθεί αυτή η ζήτηση, απαιτείται μια αύξηση κατά 70% στην παραγωγή τροφίμων, η οποία όμως θα επιφέρει νέα πίεση στους φυσικούς πόρους. Απαιτείται επίσης σημαντική αύξηση των επενδύσεων –έως και 50% για τις αναπτυσσόμενες χώρες και μόνο- σε μια εποχή οικονομικής κρίσης και λιτότητας.
Πως θα υλοποιηθούν οι στόχοι
Το νέο όραμα για τη γεωργία θέτει ως στόχο τη βελτίωση κατά 20% ανά δεκαετία, σε κάθε ένα από τους τρεις στόχους του: Την οικονομική ανάπτυξη και τις ευκαιρίες, την ασφάλεια των τροφίμων και της διατροφής και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Η πραγματοποίηση των στόχων αυτών σε παγκόσμιο επίπεδο θα απαιτήσει τον σωστό συνδυασμό δράσεων, εξισορροπώντας τον αγροτικό τομέα και την αειφορική ανάπτυξη.
Για να επιτευχθούν οι στόχοι θα πρέπει:
Να αυξηθεί η παραγωγικότητα των μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων.
Να συνεχιστεί η βελτίωση της παραγωγικότητας στις εκτατικές καλλιέργειες.
Να αυξηθεί η προστιθέμενη αξία των προϊόντων από τις μικρές οικογενειακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις.
Να μειωθούν οι εκπομπές ρύπων από την κατεργασία του εδάφους, την κτηνοτροφία και την αποψίλωση των δασών.
Να βελτιωθεί η αποτελεσματικότητα της άρδευσης, ώστε να γίνεται εξοικονόμηση νερού.
Τέλος θα πρέπει να μειωθούν σημαντικά τα απόβλητα σε ολόκληρη τη διατροφική αλυσίδα.
Η αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων ουσιαστικά θα απαιτήσει ένα Νέο Όραμα για τη Γεωργία, το οποίο θα καταφέρει να αξιοποιήσει τους διαθέσιμους φυσικούς πόρους και θα οδηγήσει σε οικονομική ανάπτυξη και νέες ευκαιρίες, θα βελτιώσει την επισιτιστική ασφάλεια και την ασφάλεια των τροφίμων και θα συνεισφέρει στην περιβαλλοντική αειφορία μέσω μιας νέας γεωργίας. Η ανάγκη για μια τέτοια προσέγγιση έχει αναγνωριστεί από τους εμπλεκόμενους φορείς και πλέον είναι επιτακτική ανάγκη να ξεκινήσει η εφαρμογή αυτών των σχεδίων.
Η εφαρμογή ενός τέτοιου μεγαλόπνοου σχεδίου είναι σαφώς δύσκολη, αλλά όχι ανέφικτη. Απαιτεί ουσιαστικά μια νέα προσέγγιση, στην οποία όλοι οι συμμετέχοντες στο διατροφικό σύστημα συνεργάζονται για την ανάπτυξη νέων λύσεων κάνοντας τις επενδύσεις στο χώρο όσο το δυνατόν πιο αποδοτικές. Σκοπός της συγκεκριμένης έκθεσης είναι να περιγράψει τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να επιτευχθεί η μέγιστη απόδοση σε λειτουργικούς όρους.
Το Νέο Όραμα για τη Γεωργία έχει τη δυνατότητα να αυξήσει την απασχόληση, να διευρύνει την πρόσβαση των ανθρώπων σε θρεπτικά και οικονομικά προσιτά τρόφιμα και να τα κάνει όλα αυτά με αειφόρο διαχείριση των φυσικών πόρων. Το αποτέλεσμα μπορεί να αναζωογονήσει τις αγροτικές οικονομίες, προσφέροντας επικερδή απασχόληση σε εκατοντάδες χιλιάδες μικροκαλλιεργητές, ενώ ταυτόχρονα θα αποτελέσει μια πηγή οικονομικής ανάπτυξης για όλες τις περιοχές του κόσμου.
Η παρακολούθηση της παγκόσμιας προόδου στην πορεία της προς την υλοποίηση των στόχων, με τη χρήση μετρήσιμων δεικτών, θα είναι καθοριστική ώστε να εξασφαλιστεί πως η νέα γεωργία κινείται προς τη σωστή κατεύθυνση.
Για την εκτίμηση της αύξησης της οικονομικής ανάπτυξης θα πρέπει να παρακολουθείται το κατά κεφαλήν αγροτικό εισόδημα.
Για την εκτίμηση της περιβαλλοντικής αιειφορίας θα εξετάζεται η εκπομπή των αερίων του θερμοκηπίου, η χρήση νερού ανά τόνο φυτικής παραγωγής, καθώς επίσης οι επιπτώσεις στο υδροφόρο ορίζοντα.
Σε επίπεδο χώρας, θα χρησιμοποιηθούν τοπικοί δείκτες, οι οποίοι θα έχουν προσαρμοστεί στις ιδιαίτερες συνθήκες που επικρατούν. Για παράδειγμα ο ρόλος των γυναικών και η παραγωγικότητά τους στην ευρύτερη κοινότητα της οικονομικής ανάπτυξης και της διατροφής, αξίζει ιδιαίτερη προσοχή.
Η αγροτική ανάπτυξη ως επενδυτικό «όπλο»
Το Νέο Όραμα για τη Γεωργία αναπροσδιορίζει την άποψη που επικρατεί για τη γεωργία. Η γεωργία αντιμετωπίζεται ως ένας καταλυτικός παράγοντας οικονομικής ανάπτυξης.
Εδραιώνοντας την επισιτιστική ασφάλεια, αυξάνει την παραγωγικότητα, τα εισοδήματα και την απασχόληση, έχοντας τεράστιο αντίκτυπο σε όλους τους κλάδους της οικονομίας.
Η μελέτη «βλέπει» τη γεωργία ως βασικό πυλώνα ανάπτυξης, αλλά και ως το μεγαλύτερο όπλο για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου, τη διατήρηση των υδάτινων πόρων, τη βελτίωση της επισιτιστικής ασφάλειας και την κάλυψη διατροφικών αναγκών.
Η πρωτοβουλία αυτή δίνει έμφαση στην ανάγκη να περάσουμε από τις μεμονωμένες επεμβάσεις σε μια σφαιρική, μακροπρόθεσμη προσέγγιση για τη βελτίωση των συστημάτων παραγωγής τροφίμων. Οι αλλαγές ξεκινούν με
νέα μοντέλα για τη βελτίωση της παραγωγικότητας και στηρίζονται από ευνοϊκές πολιτικές, υποδομές και διάρθρωση της αγοράς.
Το βασικότερο είναι ότι η αγροτική ανάπτυξη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως «φιλανθρωπία» αλλά ως επένδυση που δημιουργεί ένα σύστημα, οι συμμετέχοντες στο οποίο έχουν κίνητρα για να καινοτομήσουν, διαθέτουν τους μηχανισμούς για να ρισκάρουν και τα κεφάλαια για να επενδύσουν στην ανάπτυξη.
Ο φιλόδοξος στόχος της πρωτοβουλίας του Νταβός είναι κάθε δέκα χρόνια το σύστημα παραγωγής τροφίμων να πραγματοποιεί πρόοδο της τάξης του 20% στην οικονομική ανάπτυξη, την αγροτική παραγωγικότητα και τον υποσιτισμό, και παράλληλα να μειώνει το αντίκτυπό του στο περιβάλλον κατά 20%.
