Αδαμάντιος Πεπελάσης: Από το ρομαντικό συναίσθημα στον αυστηρό ορθολογισμό

 15/05/2017 - 09:01 πμ
UPDATE 12/05/2017 , 05:15 μμ

Όπως ακριβώς η γη ή οι μηχανές, έτσι και ο πολιτισμός είναι ένα στοιχείο που αναμειγνύεται στην παραγωγική διαδικασία, σύμφωνα με τον ακαδημαϊκό, τον αξιωματούχο αλλά και τον ενεργό πολίτη Αδαμάντιο Πεπελάση, ο οποίος έφυγε πλήρης ημερών, αφήνοντας το κοφτερό πνεύμα του ως παρακαταθήκη για τις επόμενες γενεές

Συντελεστής της παραγωγικής διαδικασίας είναι και ο πολιτισμός
«Mέχρι τη στιγμή που μας γνώρισε ο κοινός μας φίλος Αλέκος Παπαδόπουλος το 2002, τον παρακολουθούσα απ’ τη στήλη του στα ΝΕΑ.  Ήταν ένα βαρύ όνομα, με ιστορία, απ’ αυτά που προκαλούν δέος στους οικονομολόγους της γενιάς μου. Ελπίζω να  συνεχίζουν να προκαλούν, για να υπάρχει ελπίδα για τον τόπο.

Δεν πέρασαν πολλά λεπτά μετά τις συστάσεις πριν ο Αδαμάντιος, ή ο κύριος Πεπελάσης, γίνει Διαμαντής, κάτι που, όπως με άφησε να καταλάβω, το εξέλαβε σαν αναβάθμιση. Αυτό που μου έμεινε από την πρώτη μας συνάντηση είναι ότι, ακόμη και στο απόγειο της μετά-ΟΝΕ και προ-Ολυμπιακής εθνικής έπαρσης, αυτός μιλούσε για τις εκκρεμότητες που δεν αντιμετωπίσαμε και εξέφραζε ανησυχία για το μέλλον. Ήταν τεκμηριωμένες απόψεις, αν και ομολογώ ότι μου είχαν φανεί κάπως ανεπίκαιρες, γιατί κι εγώ ζούσα ακόμη με την ψευδαίσθηση ότι η Ελλάδα γύριζε οριστικά σελίδα.  Δυστυχώς για τη χώρα, σήμερα ξέρουμε ποιος είχε δίκιο.

Παρά τη μεγάλη οικειότητα που χαρακτηρίζει πλέον τη σχέση μας, καλούμενος να γράψω για τον οικονομολόγο Πεπελάση αισθάνομαι ότι γράφω για τον Αδαμάντιο και όχι για τον Διαμαντή.  Σ’ αυτό το επίπεδο, για μένα εξακολουθεί να λειτουργεί σαν δάσκαλος και υπόδειγμα πολίτη, με την κλασική έννοια, παρά σαν φίλος, με τον οποίο απολαμβάνω ευχάριστες και πολύτιμες στιγμές.



Ο οικονομολόγος Πεπελάσης είναι μια τρισδιάστατη υπόσταση. Είναι ο ακαδημαϊκός με το πλούσιο πνευματικό έργο, ο υψηλός αξιωματούχος με μακρά θητεία κυρίως στο χρηματοπιστωτικό σύστημα και, τέλος, ο ενεργός πολίτης, με χιλιάδες άρθρα στον ημερήσιο και περιοδικό Tύπο. Δύσκολο να πεις ποια υπόσταση άφησε πιο βαθιά αχνάρια στη μνήμη του τόπου. Ίσως όμως και να μην έχει νόημα μια τέτοια διερεύνηση γιατί, αυτό που τελικά έχει σημασία, είναι ότι το αποτύπωμά του είναι βαθύ και ευδιάκριτο. Εγώ πάντως θα προσπαθήσω να δώσω ένα περίγραμμα του ακαδημαϊκού Πεπελάση.

Ο Αδαμάντιος ασχολήθηκε κυρίως με τη θεωρία της ανάπτυξης. Ακόμη και η επιλογή της συγκεκριμένης κατεύθυνσης αξίζει ίσως κάποιου σχολιασμού, γιατί στα τέλη της δεκαετίας του ‘40  ήταν ακαδημαϊκά πιο «προσοδοφόρο» να εξειδικευτεί κάποιος σε κάποια από τις προεκτάσεις της κλασικής ή νεοκλασικής σχολής, π.χ. στα δημόσια οικονομικά, επηρεασμένος από τον Marshall  ή τον Pigou. Θα μπορούσε επίσης, όπως πολλοί της γενιάς του, να ασχοληθεί με το αναδυόμενο πεδίο της μακροοικονομίας, καβαλώντας πολύ εύκολα στο κύμα που είχε σηκωθεί με τη λεγόμενη Κεϊνσιανή επανάσταση. Όπως όμως αφηγείται ο ίδιος στην αυτοβιογραφία του, η εξήγηση γι’ αυτή την επιλογή βρίσκεται στην επίδραση των παιδικών του χρόνων, στη Γαστούνη. Σαν παιδί είχε βιώσει με όλες του τις αισθήσεις τη μοίρα των ανθρώπων που ζούσαν εγκλωβισμένοι στην απόλυτη φτώχεια, με την ελονοσία και τις άλλες αρρώστιες να τους θερίζουν. Αν κάποιος έθετε το ερώτημα αν η απέραντη αυτή δυστυχία είναι προκαθορισμένη και αναπότρεπτη, ή αν υπάρχουν τρόποι υπέρβασης, χωρίς να το καταλάβει είχε θέσει το βασικό ερώτημα των οικονομικών της ανάπτυξης.  Αυτό έκανε ο Διαμαντής και, όταν του δόθηκε η ευκαιρία, αναζήτησε μεθοδικά τις απαντήσεις.

Διαβάστε εδώ τον 4σέλιδο φάκελο από το φύλλο 600 της Agrenda.

ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΣΧΟΛΙΟ