Το σύνθημα «μηδενική πείνα» είναι ένα από τα πράγματα για τα οποία είναι γνωστός, αφού το 2001 είχε αναλάβει το συντονισμό του προγράμματος αυτού λίγο πριν του ανατεθεί από τον πρώην πρόεδρο της Βραζιλίας Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα η θέση του υπουργείου Ασφάλειας Τροφίμων και Καταπολέμησης της Πείνας. Το τι κατάφερε το πρόγραμμα αυτό; Συντέλεσε στο να βγουν από συνθήκες ακραίας φτώχειας 24 εκατομμύρια άνθρωποι μέσα σε πέντε χρόνια ενώ μειώθηκε ο αριθμός των υποσιτιζόμενων Βραζιλιάνων σε ποσοστό 25%. Η θητεία του ντα Σίλβα στο τιμόνι του FAO θα λήξει τον Ιούλιο του 2015.
Κατά πόσο είναι εφικτός ο στόχος εξάλειψης της πείνας στη Λατινική Αμερική;
Πράγματι, ο στόχος για τη μείωση της πείνας κατά το ήμισυ δεν φαίνεται πολύ φιλόδοξος και είναι ηθικά αμφισβητήσιμος σε μια περιοχή της οποίας η παραγωγή τροφίμων είναι τέσσερις φορές μεγαλύτερη από την κατανάλωση της. Ας μην ξεχνάμε ότι η ασφάλεια των τροφίμων - πρόσβαση σε επαρκή ποσότητα και ποιότητα τροφής - είναι ένα ανθρώπινο δικαίωμα που το κράτος πρέπει να εξασφαλίζει.
Αυτός είναι ο λόγος που έχουμε δημιουργήσει αυτή την πρωτοβουλία, έτσι ώστε με μια πρόσθετη προσπάθεια σε ένα ελαφρώς μεγαλύτερο χρονικό διάστημα να μπορέσουμε να επιτύχουμε την πλήρη εξάλειψη της πείνας στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής.
Πιστεύουμε στην ικανότητα της Λατινικής Αμερικής και της Καραϊβικής για την εξάλειψη της πείνας βασιζόμενοι στις τεράστιες φυσικές, οικονομικές, ανθρώπινες και παραγωγικές δυνατότητες και αξιοποιώντας την πολιτική βούληση που εκφράζεται από πολλές από τις κυβερνήσεις της περιοχής. Για το λόγο αυτό, θεωρούμε ότι είναι απαραίτητο - και δυνατό - να είμαστε πιο φιλόδοξοι και να διπλασιάσουμε τη δέσμευση να ανταποκριθούμε στο πρώτο Αναπτυξιακό Στόχο της Χιλιετίας, που είναι η μείωση κατά το ήμισυ του αριθμό των ανθρώπων που είναι κάτω από το όριο της φτώχειας στην περιοχή μέχρι το 2015. Με τον τρόπο αυτό, η εξάλειψη του χρόνιου υποσιτισμού των παιδιών μέχρι το 2015, θεωρείται ένας ενδιάμεσος στόχος της πρωτοβουλίας.
Υπάρχουν 52 εκατομμύρια υποσιτιζόμενοι άνθρωποι στη Λατινική Αμερική που αντιπροσωπεύουν το 10% του πληθυσμού της περιοχής. Αλλά και πάλι αυτό το ποσοστό κρύβει τεράστιες διαφορές μεταξύ των χωρών. Η Αργεντινή για παράδειγμα έχει ένα ποσοστό υποσιτισμού μόνο 2,4%, σε σύγκριση με το 47% της Αϊτής και το 23% στη Γουατεμάλα.
Και ακόμα και αν η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική επιτύχουν τον πρώτο Αναπτυξιακό Στόχο της Χιλιετίας, θα εξακολουθούν να υπάρχουν 26 εκατομμύρια άνθρωποι που υποφέρουν από υποσιτισμό.
Πέρα από την προφανή, υπάρχουν ευρύτερα οφέλη για την εξάλειψη της πείνας στην περιοχή;
Ναι, και όλα αυτά είναι θετικά. Η μείωση της πείνας είναι μια καλή βραχυπρόθεσμη, μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη επένδυση, διότι οδηγεί σε μεγαλύτερη οικονομική ανάπτυξη και μεγαλύτερη ανταγωνιστικότητα. Με ένα μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού να υποφέρει από υποσιτισμό κανείς δεν μπορεί να είναι υπάρξει ανταγωνιστικότητα. Τα κεφάλαια που θα διατεθούν για την καταπολέμηση της πείνας πρέπει να θεωρηθούν ως επένδυση και όχι ως κοινωνικό κόστος.
Η εξάλειψη της πείνας ευνοεί τη δημοκρατική ανάπτυξη και τη συμμετοχή των πολιτών στην πολιτική. Με άδειο στομάχι, κανείς δεν μπορεί να συμμετάσχει. Η πείνα επιτείνει την κοινωνική ένταση και επηρεάζει τη διακυβέρνηση και την ανάπτυξη της δημοκρατίας ως πολιτικού συστήματος.
Οτιδήποτε μπορεί να γίνει πρέπει να γίνει για να βοηθήσει τις δημοκρατίες των χωρών της Λατινικής Αμερικής να καλύψουν των βασικών αναγκών των πολιτών τους, όπως είναι το φαγητό, η εκπαίδευση, η υγεία και η στέγαση προκειμένου οι πολίτες να μην παρασύρονται στα παλιά αυταρχικά μοντέλα.
Γιατί να ξεκινήσει τώρα αυτή η πρωτοβουλία;
Θεωρούμε ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή. Η Λατινική Αμερική βρίσκεται στο στάδιο μίας οικονομικής ανάπτυξης που δεν την είχε δει τις τελευταίες δύο δεκαετίες, διατηρώντας μέσο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης πάνω από 4%. Επιπλέον, οι εκλογές του 2005-2006 οδήγησαν σε νέες κυβερνήσεις που έχουν επαναξιολόγηση το προφίλ των κοινωνικών ζητημάτων, σε πολλές περιπτώσεις, δίνοντάς τους προτεραιότητα έναντι των οικονομικών ή των προβλημάτων ασφάλειας.
Υπάρχει μια εκτεταμένη μεταστροφή στο ρόλο του κράτους στην παροχή πολιτικής και οικονομικής ηγεσίας, αντί να ενεργεί απλά ως ένας ρυθμιστής. Το κράτος έχει ανακάμψει το χαμένο έδαφος της δεκαετία του 1990 όσον αφορά τα βασικά δικαιώματα που εγγυάται στους πολίτες του και αναλαμβάνει την ευθύνη για την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής μέσα από τη βελτιωμένη διανομή των οφελών και ενός κοινωνικού δικτύου ασφαλείας χωρίς αποκλεισμούς.
Μπορείτε να μας δώσετε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με την πρωτοβουλία;
Τον Οκτώβριο του 2005, η Πρωτοβουλία προτάθηκε από τον πρόεδρο της Βραζιλίας Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και τον ομόλογό του της Γουατεμάλα Όσκαρ Μπέργκερ, κατά τη διάρκεια συνεδρίασης του FAO, στο Περιφερειακό Γραφείο της Λατινική Αμερική και της Καραϊβικής, στο Σαντιάγο της Χιλής.
Η ιδέα ήταν να προωθηθούν συλλογικά οι δημόσιες πολιτικές και τα προγράμματα για την εξάλειψη της πείνας με την εξασφάλιση σαφών δεσμεύσεων από τις κυβερνήσεις, τα συνέδρια, την κοινωνία των πολιτών και του ιδιωτικού τομέα. Αυτό θα οδηγούσε σε μια «θεσμοθέτηση» των τροφίμων και της ασφάλειας τους και της εφαρμογής ενός σχεδίου δράσης, με την κατανομή των κονδυλίων του προϋπολογισμού ανάλογα με το βαθμό του προβλήματος σε κάθε χώρα. Πράγματι, ένας από τους ρητούς στόχους του έργου είναι να μετουσιώσει την πολιτική κινητοποίηση κατά της πείνας σε μια μεγαλύτερη κατανομή των οικονομικών, ανθρώπινων και θεσμικών πόρων. Ελπίζουμε επίσης να έχουμε οικονομική στήριξη από τις δωρήτριες χώρες εκτός της περιοχής, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις, θα πρέπει να διοχετεύεται μέσω του FAO και των προγραμμάτων στήριξης. Η πρωτοβουλία έχει ήδη τη γενναιόδωρη υποστήριξη των διαφόρων δωρητών, συμπεριλαμβανομένης της Ισπανίας.
Αν και η πρωτοβουλία «Λατινική Αμερική και Καραϊβική χωρίς πείνα» θα καλύψει ολόκληρη την περιοχή, στην αρχή θα επικεντρώσει τις προσπάθειές της στις χώρες με το υψηλότερο ποσοστό υποσιτισμού, όπως η Αϊτή, η Γουατεμάλα, η Νικαράγουα και το Εκουαδόρ, και θα δώσει προτεραιότητα στην καταπολέμηση του χρόνιου υποσιτισμού των παιδιών.
Τι μπορεί να μάθει η πρωτοβουλία από την πρόσφατη εμπειρία της Βραζιλίας με την υλοποίηση μεγάλων εθνικών προγραμμάτων καταπολέμησης της πείνας;
Η επιτυχία που επιτυγχάνει το πρόγραμμα «Μηδέν Πείνα» θα μπορούσε να είναι πολύ χρήσιμη για την Πρωτοβουλία «Λατινική Αμερική και την Καραϊβική χωρίς πείνα». Η εμπειρία από τη Βραζιλία μας δείχνει ότι οι προσπάθειες που συγκεντρώνουν το σύνολο του πληθυσμού, στην οποία κάθε πολίτης συμμετέχει, απολαμβάνουν περισσότερη υποστήριξη.
Ο πρώην πρόεδρος Λούλα, η κινητήρια δύναμη πίσω από το πρόγραμμα, έχει υποστηρίξει την Πρωτοβουλία «Λατινική Αμερική και την Καραϊβική χωρίς πείνα» από τα πρώτα βήματα. Έχει υπερασπιστεί το έργο ως μια αναζωογονητική δύναμη συνεργασίας και ανάπτυξης της περιοχής σε διάφορα διεθνή φόρα. Στη συνάντηση στο γραφείο μας Σαντιάγο που έδωσε την αφορμή για την πρωτοβουλία, ο Λούλα κάλεσε όλα τα έθνη να δεσμευθούν για την καταπολέμηση της πείνας. Επέμεινε ότι ο 21ος αιώνας πρέπει να είναι «ο αιώνας της Λατινικής Αμερικής», στον οποίο η περιοχή θα βρει τη θέση της ως κινητήρια δύναμη της παγκόσμιας ανάπτυξης.
Who is who
Ο δρ. Γκρασιάνο 62 ετών σήμερα έχει Μπάτσελορ στην Αγρονομία και Μάστερ στην Οικονομία και Κοινωνιολογία της Υπαίθρου από το πανεπιστήμιο του Σάο Πάουλο. Από το 2006 εκτελεί χρέη περιφερειακού αντιπροσώπου του FAO για τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Ο Ιταλοβραζιλιάνος τεχνοκράτης είναι παντρεμένος με τη δημοσιογράφο Πάολα Λιγκασάτσι και μαζί έχουν δύο παιδιά και δύο εγγόνια. Του έχουν απονεμηθεί σειρά βραβείων όπως το μετάλλιο Παουλίστα.
Αναδημοσίευση από τον FAO
Από το 327ο φύλλο της εφημερίδας Agrenda
