Σύμφωνα με τη συμφωνία, οι δασμοί του μάλλον ευνοούμενου κράτους θα επιβληθούν εκ νέου εάν οι εισαγωγές ρυζιού αυξηθούν κατά 45% σε σύγκριση με μια βασική τιμή 387.000 τόνων - τον δεκαετή μέσο όρο εισαγωγών της ΕΕ - που ανέρχεται σε περίπου 552.000 τόνους, δήλωσε στο Euractiv μια πηγή που είχε γνώση στις συνομιλίες. Αυτές οι ποσότητες μπορούν να επανεξεταστούν ένα χρόνο μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.
Ο συμβιβασμός ανοίγει τον δρόμο για την ενημέρωση του Γενικευμένου Συστήματος Προτιμήσεων (ΣΓΠ), το οποίο υποστηρίζει τις αναπτυσσόμενες οικονομίες μέσω της αδασμολόγητης πρόσβασης για τα περισσότερα προϊόντα. Οι διοργανικές συνομιλίες ξεκίνησαν στις αρχές του 2023, αλλά κατέληξαν επανειλημμένα σε αδιέξοδο, ωθώντας την ΕΕ να παρατείνει το τρέχον σύστημα έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, ενώ συνεχίζονταν οι διαπραγματεύσεις. Όταν οι διαπραγματεύσεις ξανάρχισαν τον Ιούνιο του 2025, το κύριο σημείο διαφωνίας παρέμεινε οι εισαγωγές ρυζιού χωρίς δασμούς από δικαιούχους όπως η Μιανμάρ και η Καμπότζη.
Ενώ τα περισσότερα τεχνικά στοιχεία είχαν ήδη διευθετηθεί, ο τελικός γύρος διαπραγματεύσεων της Δευτέρας επικεντρώθηκε στον καθορισμό του ακριβούς ορίου εισαγωγών για τον αυτόματο μηχανισμό διασφάλισης που πρότεινε η δανική προεδρία, σύμφωνα με δύο πηγές που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις, όπως ανέφεραν στο Euractiv.
Η Ιταλία και η Ισπανία, οι κύριες χώρες παραγωγής ρυζιού της ΕΕ, ήταν οι μόνες χώρες που πίεζαν για αυστηρότερα μέτρα διασφάλισης που θα σταματούσαν τις εισαγωγές, μια θέση που υποστηρίχθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ο διαπραγματευτής του ΕΛΚ της Ισπανίας, Gabriel Mato, επέκρινε τα συμφωνηθέντα όρια ως «υπερβολικά υψηλά» και δύσκολα να ενεργοποιηθούν, λέγοντας ότι μόνο το ΕΛΚ και το ECR υπερασπίστηκαν έναν ισχυρότερο μηχανισμό, ενώ άλλες ομάδες «προτίμησαν να υποχωρήσουν».
Άλλοι χαιρέτισαν τον συμβιβασμό. Η Karin Karlsbro του Renew δήλωσε ότι «περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια άτομα επωφελούνται από αυτή τη νομοθεσία» και υποστήριξε ότι «σε περιόδους αυξανόμενου προστατευτισμού είναι πολύ σημαντικό η ΕΕ να υπερασπίζεται την ανάπτυξη μέσω του εμπορίου».
Δεν συμπεριλήφθηκαν πρόσθετα αυτόματα μέτρα προστασίας για τα γεωργικά προϊόντα, αλλά οι συννομοθέτες ενίσχυσαν έναν ειδικό μηχανισμό επιτήρησης που απαιτεί από την Επιτροπή να αξιολογεί τις απότομες αυξήσεις των εισαγωγών και να λαμβάνει μέτρα όταν αυτές ενέχουν κίνδυνο να βλάψουν την αγορά της ΕΕ.
Ένα άλλο βασικό μέρος της μεταρρύθμισης αφορούσε τη σύνδεση μεταξύ των εμπορικών πλεονεκτημάτων και της συνεργασίας σε θέματα πολιτικής επιστροφής μεταναστών, μετά την πίεση του Συμβουλίου να αποσυρθούν οι προτιμήσεις από χώρες που δεν επαναπατρίζουν τους δικούς τους υπηκόους.
«Τα εμπορικά πλεονεκτήματα πρέπει να συνδέονται με τον σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τη χρηστή διακυβέρνηση, την προστασία του περιβάλλοντος και – για πρώτη φορά – τη συνεργασία για την επιστροφή των δικών τους υπηκόων που διαμένουν παράνομα στην ΕΕ», δήλωσε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Lars Løkke Rasmussen.
Οι ευρωβουλευτές εξασφάλισαν αυστηρότερους όρους πριν από οποιαδήποτε αναστολή, συμπεριλαμβανομένης μιας μακρύτερης διαδικασίας αξιολόγησης, τουλάχιστον ενός έτους συνεργασίας με τη σχετική χώρα και μιας διετούς καθυστέρησης πριν από την εφαρμογή των νέων όρων στις φτωχότερες χώρες μετά την έναρξη ισχύος του κανονισμού.
Ο επικεφαλής διαπραγματευτής του Κοινοβουλίου Bernd Lange χαιρέτισε το αποτέλεσμα και αυτό που χαρακτήρισε ως προσέγγιση του Συμβουλίου στις ανησυχίες των ευρωβουλευτών. «Το Συμβούλιο έκανε σημαντικά βήματα για να ανταποκριθεί στις ανησυχίες του Κοινοβουλίου, δημιουργώντας ένα ισορροπημένο σύστημα με σαφή όρια και ένα διαφοροποιημένο σύστημα για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες», δήλωσε.
Οι πρεσβευτές της ΕΕ αναμένεται να δώσουν την τελική έγκριση τις επόμενες εβδομάδες, ενώ η ψηφοφορία στην ολομέλεια του Κοινοβουλίου έχει προγραμματιστεί για το επόμενο έτος.
O συμβιβασμός της ΕΕ για τις προτιμησιακές συμφωνίες με τρίτες χώρες δεν εξασφαλίζει ίσους όρους ανταγωνισμού για τους αγρότες και τους μεταποιητές της ΕΕ, λέει η COPA-COGECA
Οι διαπραγματεύσεις για το Σύστημα Γενικευμένων Προτιμήσεων καταλήγουν σε ανεπαρκές συμπέρασμα για τους παραγωγούς ρυζιού
Μετά από χρόνια συζητήσεων και μήνες εντατικών τεχνικών ανταλλαγών, οι τριμερείς διαπραγματεύσεις για τη μεταρρύθμιση του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων ολοκληρώθηκαν την 1η Δεκεμβρίου με πολιτική συμφωνία. Ενώ αυτό το πολυαναμενόμενο αποτέλεσμα κλείνει τελικά έναν φάκελο που εκκρεμούσε για αρκετά χρόνια, ο ευρωπαϊκός τομέας ρυζιού λυπάται βαθιά που ο τελικός συμβιβασμός δεν καταφέρνει να διασφαλίσει ίσους όρους ανταγωνισμού για τους αγρότες και τους μεταποιητές της ΕΕ, αναφέρει σε ανακοίνωση του το αγροτοσυνεταιριστικό λόμπι Copa-Cogeca.
Καθ' όλη τη διάρκεια της διαπραγματευτικής διαδικασίας, η ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας ρυζιού, που ενώνει παραγωγούς και μυλωνάδες από όλη την Ένωση, ζητά συνεχώς τη συμπερίληψη ενός αυτόματου μηχανισμού διασφάλισης ικανού να ανταποκριθεί στην εξαιρετική αύξηση των εισαγωγών ρυζιού χαμηλού κόστους από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες. Αυτές οι εισαγωγές έχουν φτάσει σε επίπεδα ρεκόρ των 547.000 τόνων φέτος, υπερβαίνοντας κατά πολύ τις ποσότητες που προηγουμένως ενεργοποίησαν μέτρα διασφάλισης το 2019.
Ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε στον τελικό τριμερή διάλογο εισάγει έναν μηχανισμό που βασίζεται σε έναν δεκαετή μέσο όρο εισαγωγών (387.000 τόνοι), με περιθώριο αύξησης 45%, οδηγώντας σε ένα όριο ενεργοποίησης 562.000 τόνων. Η διασφάλιση θα υπόκειται σε ετήσια αναθεώρηση μετά την έναρξη ισχύος της το 2027.
Ωστόσο, οι οριακές ποσότητες που καθορίζονται στο πλαίσιο του νέου μηχανισμού έχουν σχεδιαστεί για να ενεργοποιούνται μόνο σε αυτό που ορίζεται ως «πραγματικά εξαιρετική κατάσταση» για την αγορά ρυζιού, χρησιμοποιώντας τα ιστορικά υψηλά επίπεδα εισαγωγών σήμερα ως βάση.
Μετά από τέσσερα χρόνια διαπραγματεύσεων, κατά τα οποία η κατάσταση του ευρωπαϊκού τομέα ρυζιού επιδεινώνεται συνεχώς, είναι βαθιά άδικο το γεγονός ότι ο ορισμός του τι συνιστά εξαιρετική κατάσταση βασίζεται πλέον σε αυτά τα διογκωμένα στοιχεία. Το αποτέλεσμα είναι μια διασφάλιση που ουσιαστικά αγνοεί τις μακροχρόνιες εκκλήσεις του τομέα για ουσιαστική προστασία.
Τα τελευταία χρόνια, η δομή της ευρωπαϊκής αγοράς ρυζιού έχει αλλάξει δραματικά. Ενώ η συνολική ζήτηση της ΕΕ, περίπου 2,8 εκατομμύρια τόνοι, θα μπορούσε να καλυφθεί πλήρως από έναν ισορροπημένο συνδυασμό εγχώριας παραγωγής και μέτριων εισαγωγών, το μερίδιο μεταξύ των δύο έχει μετατοπιστεί από περίπου 60/40 πριν από λιγότερο από μια δεκαετία σε σχεδόν 50/50 σήμερα. Τα διαδοχικά χρόνια ξηρασίας έχουν μειώσει την παραγωγή της ΕΕ, οδηγώντας σε αυξανόμενη εξάρτηση από εισαγωγές χαμηλού κόστους, αδασμολόγητων προϊόντων για την κάλυψη του κενού. Ακόμη και το 2025, ένα έτος ανάκαμψης και καλής παραγωγής σε όλη την Ευρώπη, οι εισαγωγές συνεχίστηκαν σε επίπεδα ρεκόρ, εκτοπίζοντας το ρύζι που καλλιεργείται στην ΕΕ από την αγορά της. Εάν αυτή η τάση συνεχιστεί, οι Ευρωπαίοι παραγωγοί ρυζιού κινδυνεύουν να εκδιωχθούν μόνιμα από την εγχώρια αγορά, με μειωμένη ζήτηση για ρύζι της ΕΕ, συρρίκνωση των καλλιεργητικών εκτάσεων και διαρκή οικονομική ζημία για τον τομέα.
Ενώ ο μηχανισμός διασφάλισης παρουσιάζεται ως αυτόματος, το όριο που έχει οριστεί τον καθιστά ουσιαστικά ανενεργό υπό τις τρέχουσες συνθήκες της αγοράς. Ο τομέας του ρυζιού θεωρεί ότι αυτό αποτελεί χαμένη ευκαιρία να παράσχει πραγματική και έγκαιρη προστασία από τις διαταραχές της αγοράς. Για λόγους σύγκρισης, το τελευταίο μέτρο διασφάλισης που εφαρμόστηκε στους 380.000 τόνους είχε ήδη δικαιολογηθεί από την Επιτροπή ως απαραίτητο για την αντιμετώπιση της ζημίας στον τομέα. Ο νέος μηχανισμός θα ενεργοποιούνταν επομένως μόνο υπό ακόμη πιο ακραίους όγκους εισαγωγών, όταν η ζημία θα ήταν ήδη μη αναστρέψιμη.
«Εκτιμούμε ιδιαίτερα τις συνεχείς προσπάθειες των Eυρωβουλευτών που έχουν δώσει προσοχή στις ευαισθησίες του τομέα καθ' όλη τη διάρκεια των ετών διαπραγματεύσεων και αναγνωρίσαμε τις προσπάθειες της δανικής Προεδρίας να κλείσει το θέμα του Συστήματος Γενικευμένων Προτιμήσεων. Ωστόσο, το αποτέλεσμα αντικατοπτρίζει έναν πολιτικό συμβιβασμό που δίνει προτεραιότητα στην ταχύτητα έναντι της ουσίας. Ως αποτέλεσμα, ένα μέτρο που θα μπορούσε να είχε παράσχει ουσιαστική προστασία στους Ευρωπαίους παραγωγούς έχει αποδυναμωθεί σε σημείο συμβολικής αξίας, θέτοντας σε κίνδυνο ολόκληρο τον τομέα.», καταλήγει η Copa Cogeca.
Η ανακοίνωση του Renew Europe
Το Renew Europe χαιρετίζει τη διοργανική συμφωνία που επιτεύχθηκε σχετικά με τη μεταρρύθμιση του Γενικευμένου Συστήματος Προτιμήσεων (ΣΓΠ) της ΕΕ. Αυτό το σύστημα παρέχει μειωμένη ή αδασμολόγητη πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ για τις αναπτυσσόμενες χώρες. Υποστηρίζοντας την οικονομική ανάπτυξη μέσω του εμπορίου, το ΣΓΠ ενισχύει τις συνεργασίες της ΕΕ με τις αναπτυσσόμενες χώρες, δημιουργώντας παράλληλα σταθερές συνθήκες για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις δικαιούχες χώρες.
Ο εκσυγχρονισμένος κανονισμός θα περιλαμβάνει πλέον ισχυρότερη περιβαλλοντική και εργασιακή αίρεση, συμπεριλαμβανομένης της Συμφωνίας του Παρισιού. Το Renew Europe συνέβαλε επίσης καθοριστικά στη συμπερίληψη καλύτερης παρακολούθησης των υποχρεώσεων, ενισχυμένης συνεργασίας με τις δικαιούχες χώρες, συμπεριλαμβανομένων σχεδίων δράσης που πρέπει να καταρτίσουν, και στη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών. Το σύστημα θα διασφαλίσει επίσης ταχύτερη και πιο αποτελεσματική διαδικασία απόσυρσης όταν χρειάζεται.
Επιτεύχθηκε επίσης συμβιβασμός σχετικά με μια αυτόματη διασφάλιση για τις εισαγωγές ρυζιού και η συμφωνία εξετάζει επίσης τη σύνδεση μεταξύ εμπορικών προτιμήσεων και συνεργασίας για τη μετανάστευση. Παρ 'όλα αυτά, ο μηχανισμός θα χρησιμοποιηθεί με αναλογικό τρόπο, με διασφαλίσεις πριν από οποιαδήποτε αναστολή, συμπεριλαμβανομένων εκτεταμένων διαδικασιών αξιολόγησης για τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες.
«Περισσότεροι από δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι επωφελούνται από αυτή τη νομοθεσία», δήλωσε η ευρωβουλευτής Karin Karlsbro, συντονίστρια του Renew για την Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου και σκιώδης ομάδα για αυτό το αρχείο. «Σε εποχές αυξανόμενου προστατευτισμού, είναι πολύ σημαντικό η ΕΕ να υπερασπιστεί την ανάπτυξη μέσω του εμπορίου.».
Ευρωβουλευτές ΠΑΣΟΚ: «Δεν θα επιτρέψουμε την παράδοση της ευρωπαϊκής παραγωγής ρυζιού σε ανεξέλεγκτες εισαγωγές»
Με πρωτοβουλία των Ευρωβουλευτών του ΠΑΣΟΚ Γιάννη Μανιάτη, Σάκη Αρναούτογλου και Νίκου Παπανδρέου, πραγματοποιήθηκε παρέμβαση για την υπεράσπιση των 4000 Ελλήνων μικροκαλλιεργητών και δεκάδων χιλιάδων Ευρωπαίων παραγωγών ρυζιού.
Η υπό αναθεώρηση ευρωπαϊκή νομοθεσία δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για τη βιωσιμότητα του Ευρωπαϊκού πρωτογενούς τομέα. Οι αθρόες και σε μεγάλο βαθμό αφορολόγητες εισαγωγές ρυζιού από τρίτες χώρες υπονομεύουν ευθέως την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών της ΕΕ και απειλούν να μετατρέψουν το ρύζι του ευρωπαϊκού Νότου σε μη βιώσιμη καλλιέργεια.
Με βάση τα παραπάνω, οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ κινητοποίησαν τις Σοσιαλιστικές Κοινοβουλευτικές Ομάδες Ιταλίας, Ισπανίας και Πορτογαλίας, με αποτέλεσμα την κοινή επιστολή προς τη διαπραγματευτική ομάδα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου την Παρασκευή 28 Νοεμβρίου.
Στην επιστολή τους, οι Σοσιαλιστές Ευρωβουλευτές υπογράμμιζαν ότι οι ευρωπαίοι παραγωγοί βρίσκονται «στο χείλος του γκρεμού». Η συνεχώς αυξανόμενη εισροή αφορολόγητου ρυζιού από τρίτες χώρες έχει ήδη οδηγήσει καλλιεργητές σε εγκατάλειψη της παραγωγής, απειλώντας έναν ολόκληρο αγροτικό κλάδο ζωτικής σημασίας για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.
Παρά τις προειδοποιήσεις, η τελική συμφωνία μεταξύ Συμβουλίου και Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου αγνόησε τις ανάγκες και τα αιτήματα των παραγωγών της Ευρώπης. Το κείμενο που εγκρίθηκε αφήνει το ευρωπαϊκό ρύζι απροστάτευτο απέναντι σε ιστορικά υψηλές εισαγωγές, ακυρώνοντας στην πράξη τις αρχές της δίκαιης ανταγωνιστικότητας και θέτοντας σε κίνδυνο χιλιάδες οικογένειες παραγωγών στον ευρωπαϊκό Νότο.
«Είναι καθήκον μας η προστασία των ευρωπαίων παραγωγών ρυζιού, ενός τομέα που εγγυάται τόσο την εθνική, όσο και την ευρωπαϊκή επισιτιστική ασφάλεια» δηλώνουν οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ και υπογραμμίζουν «Σε αυτή την κρίσιμη μάχη για τον αγροτικό τομέα του ευρωπαϊκού Νότου, ενώνουμε δυνάμεις, των Ευρωβουλευτών του Νότου και όχι μόνο, ώστε να διασφαλίσουμε το μέλλον της παραγωγής μας και την αξιοπρέπεια των γεωργών μας».
Τέλος, η αντιπροσωπία του ΠΑΣΟΚ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τονίζει: «Καταδικάζουμε την συμφωνία μεταξύ Κοινοβουλίου και Συμβουλίου, μια συμφωνία που αφήνει ανεπανόρθωτα εκτεθειμένους τους ευρωπαίους παραγωγούς ρυζιού».
