Ακόμα και αφού οι περισσότερες χώρες-μέλη υποστήριξαν την ιστορική εμπορική συμφωνία της ΕΕ με τη Λατινική Αμερική, οι αντίπαλοι της συμφωνίας στη Γαλλία, την Πολωνία και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξακολουθούν να είναι αποφασισμένοι να την εκτροχιάσουν ή να την καθυστερήσουν.
Ως αποτέλεσμα, ακόμη και μετά την πτήση της Προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, για την Παραγουάη το Σάββατο 17 Ιανουαρίου για να υπογράψει τη συμφωνία με το μπλοκ της Mercosur μετά από πάνω από 25 χρόνια συνομιλιών, θα μπορούσαν να χρειαστούν μήνες πριν μάθουμε τελικά πότε, ή ακόμα και αν, θα τεθεί τελικά σε ισχύ.
Ο ένοχος είναι η βασανιστική διαδικασία λήψης αποφάσεων της ΕΕ: Αφού έπεσε η αυλαία την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου για τις διαβουλεύσεις στο Συμβούλιο, το διακυβερνητικό σκέλος του μπλοκ, μια νέα πράξη θα εκτελεστεί τώρα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η επικύρωση από τους νομοθέτες αργότερα φέτος είναι το πιο πιθανό αποτέλεσμα - αλλά θα υπάρξει έντονο δράμα στην πορεία.
«Έχει γίνει παράλογο», δήλωσε ένας διπλωμάτης της ΕΕ, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Εάν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αρνηθεί, θα έχουμε μια ευρωπαϊκή κρίση».
Οι υποστηρικτές υποστηρίζουν ότι η συμφωνία με τη Mercosur — η οποία συγκεντρώνει την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Παραγουάη και την Ουρουγουάη — είναι η καλύτερη ευκαιρία του μπλοκ να συσπειρώσει φίλους σε όλο τον κόσμο, καθώς η ΕΕ προσπαθεί να αντιμετωπίσει τις επιθετικές κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ (η τελευταία είναι οι απειλές του προέδρου των ΗΠΑ να προσαρτήσει τη Γροιλανδία).
Ωστόσο, περισσότεροι από 140 νομοθέτες αμφισβητούν ήδη τη νομική βάση της συμφωνίας, ανησυχώντας ότι παραβιάζει τις συνθήκες της ΕΕ. Θέλουν να σταλεί στο Δικαστήριο της ΕΕ για νομική αναθεώρηση, η οποία θα μπορούσε να την καθυστερήσει έως και δύο χρόνια.
Οι ηγέτες των πολιτικών ομάδων συμφώνησαν πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων να υποβάλουν αυτήν την παραπομπή σε ψηφοφορία μόλις οι κυβερνήσεις υπογράψουν τη συμφωνία. Αυτή η ψηφοφορία αναμένεται τώρα στην ολομέλεια της επόμενης εβδομάδας, δήλωσε αξιωματούχος του Κοινοβουλίου.
Ωστόσο, ενώ οι αντάρτες ευρωβουλευτές έχουν αρκετές ψήφους για να συγκαλέσουν συζήτηση στην αίθουσα, πιθανότατα δεν έχουν την πλειοψηφία που απαιτείται στο Κοινοβούλιο των 720 εδρών για να περάσει το ίδιο το ψήφισμα. «Δεν νομίζω ότι η ουσία της νομικής αμφισβήτησης οδηγεί πουθενά. Αυτό είναι κατασκευασμένο, είναι πολύς αέρας — τόσο όσον αφορά τις περιβαλλοντικές [και] υγειονομικές διατάξεις, όσο και όσον αφορά τα εθνικά κοινοβούλια. Όλα αυτά έχουν δοκιμαστεί», δήλωσε ο David Kleimann, ανώτερος εμπειρογνώμονας εμπορίου στο think tank ODI Europe στις Βρυξέλλες.
Νομικά εμπόδια
Η πρόκληση στο Κοινοβούλιο είναι μόνο ένα μέτωπο. Οι μεγαλύτεροι αντίπαλοι της συμφωνίας, η Πολωνία και η Γαλλία, αντιστέκονται επίσης.
Ο Πολωνός υπουργός Γεωργίας Stefan Krajewski δήλωσε την Παρασκευή 9 Ιανουαρίου ότι θα πιέσει την κυβέρνηση να υποβάλει επίσης καταγγελία στο Δικαστήριο.
«Δεν θα αφήσουμε τη συμφωνία να προχωρήσει περαιτέρω», είπε, προσθέτοντας ότι η Πολωνία θα ζητήσει από το δικαστήριο να αξιολογήσει εάν το σύμφωνο Mercosur είναι νομικά έγκυρο. Την ίδια ημέρα, οι διαμαρτυρόμενοι αγρότες έριξαν κοπριά μπροστά στο σπίτι του.
Ο Πολωνός ευρωβουλευτής Κριστόφ Χέτμαν, μέλος του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος και πολιτικός σύμμαχος του Κραγέφσκι, δήλωσε ότι οι παραπομπές του Κοινοβουλίου και των κρατών μελών θα διεξαχθούν ξεχωριστά με τον ίδιο στόχο.
«Εάν η μία επιτύχει, η άλλη μπορεί να μην είναι απαραίτητη», είπε, προσθέτοντας ότι ενώ το δικαστήριο εξετάζει την καταγγελία, η συμφωνία ουσιαστικά θα παγώσει.
Εν τω μεταξύ, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δέχεται τεράστια πίεση από τους πολιτικούς του αντιπάλους να κάνει περισσότερα για να καθυστερήσει τη συμφωνία. Η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία ψήφισαν κατά της συμφωνίας την περασμένη εβδομάδα, ενώ το Βέλγιο απείχε. Αυτό άφησε το στρατόπεδο κατά της Mercosur μακριά από τη μειοψηφία που απαιτείται για να ακυρωθεί η συμφωνία.
Την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου, η Εθνοσυνέλευση θα ψηφίσει για δύο ξεχωριστές προτάσεις μομφής που υπέβαλαν το ακροδεξιό Εθνικό Συναγερμό και το ακροαριστερό κόμμα Γαλλία «Ανυπότακτοι».
Ακόμα κι αν η αντίθεση στη συμφωνία της Mercosur παραμείνει ομόφωνη, οι δύο προτάσεις έχουν ελάχιστες έως καθόλου πιθανότητες να ανατρέψουν τη γαλλική κυβέρνηση: Η αριστερά είναι απίθανο να υποστηρίξει το κείμενο του Εθνικού Συναγερμού, ενώ οι κεντροαριστεροί Σοσιαλιστές δεν υποστηρίζουν την πρόταση Γαλλίας Ανυπότακτη. Αλλά τίποτα δεν μπορεί να αποκλειστεί στο κατακερματισμένο κοινοβούλιο της Γαλλίας.
Έλεγχος πραγματικότητας
Ακόμα και ορισμένοι από τους επαναστάτες ευρωβουλευτές παραδέχονται ότι η αμφισβήτησή τους είναι απίθανο να πετύχει - και ότι το Κοινοβούλιο μπορεί να υποστηρίξει τη συνολική συμφωνία σε ψηφοφορία αργότερα φέτος.
«Θα είναι πολύ δύσκολο τώρα που το Συμβούλιο την ενέκρινε», δήλωσε ο Hetman, ο Πολωνός ευρωβουλευτής. «Οι υποστηρικτές της συμφωνίας το γνωρίζουν αυτό, γι' αυτό και σαμποτάρισαν την ψηφοφορία για την παραπομπή τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο».
Άλλοι αντίπαλοι εξακολουθούν να βλέπουν μια ευκαιρία να την ανατρέψουν και είναι αισιόδοξοι ότι η νομική αμφισβήτηση μπορεί να συγκεντρώσει αρκετή υποστήριξη.
«Θέλουμε να καθυστερήσουμε τη διαδικασία υιοθέτησης της Mercosur όσο το δυνατόν περισσότερο», δήλωσε η Manon Aubry, συμπρόεδρος της ομάδας The Left, στο POLITICO πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων. Είδε επίσης σημάδια ότι η πλειοψηφία των ευρωβουλευτών θα μπορούσε να ταχθεί κατά της συμφωνίας: «Ποντάρω ότι υπάρχουν ακόμη περισσότεροι ευρωβουλευτές που είναι πρόθυμοι να διασφαλίσουν ότι η συμφωνία είναι πλήρως σύμφωνη με τις συνθήκες».
Εάν η δικαστική αναθεώρηση απορριφθεί, το Κοινοβούλιο θα διεξαγάγει ψηφοφορία με θετικό ή αρνητικό ψήφισμα για την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας, χωρίς να είναι σε θέση να τροποποιήσει τους όρους της.
Μια τέτοια ψηφοφορία θα μπορούσε να προγραμματιστεί στην ολομέλεια του Μαΐου το νωρίτερο, δήλωσε στο POLITICO ο Bernd Lange, πρόεδρος της επιτροπής εμπορίου του επιμελητηρίου. Ο Lange, Γερμανός Σοσιαλδημοκράτης, δήλωσε ότι ήταν βέβαιος για μια «επαρκή» πλειοψηφία για να περάσει η συμφωνία.
Ο Pedro López de Pablo, εκπρόσωπος του ΕΛΚ - της πολιτικής οικογένειας της von der Leyen και του μεγαλύτερου κόμματος της ΕΕ - ορκίστηκε ότι υπήρχε πλειοψηφία υπέρ της συμφωνίας στο ΕΛΚ και απέρριψε τους νομικούς ελιγμούς. «Είναι σαφές ότι μια τέτοια κίνηση έχει πολιτικά κίνητρα για να καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας και όχι προϊόν νομικής ανάλυσης», είπε.
Καθυσυχάζει αξιωματούχος της ΕΕ
Στο μεταξύ κορυφαίος εμπορικός αξιωματούχος της ΕΕ προσπαθεί να καθησυχάσει τους ευρωβουλευτές που ανησυχούν ότι η συμφωνία ΕΕ-Mercosur θα μπορούσε να εφαρμοστεί πριν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει την ευκαιρία να ψηφίσει επ' αυτής, σύμφωνα με email που είδε η Euractiv.
Όπως ανέφερε η Euractiv την περασμένη εβδομάδα, η προεδρία του Συμβουλίου απέσυρε μια δήλωση με την οποία δεσμεύτηκε να περιμένει την ψηφοφορία του Κοινοβουλίου πριν από την προσωρινή εφαρμογή της πολιτικά φορτισμένης συμφωνίας ΕΕ-Mercosur. Η γαλλική κυβέρνηση και αρκετοί ευρωβουλευτές έχουν χαρακτηρίσει την κίνηση αντιδημοκρατική. Ωστόσο, άλλοι διπλωμάτες έχουν υποστηρίξει ότι οι δηλώσεις που δεσμεύονται να περιμένουν το Κοινοβούλιο δεν αποτελούν συνήθη πρακτική. Ο εκπρόσωπος της Επιτροπής, Olof Gill, επιβεβαίωσε τη Δευτέρα ότι οι συνθήκες της ΕΕ επιτρέπουν την προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας πριν από τη συγκατάθεση του Κοινοβουλίου. Οι ευρωβουλευτές θα διατηρήσουν την εξουσία να ψηφίσουν για τη σύναψη της συμφωνίας, με την ψηφοφορία να αναμένεται τον Φεβρουάριο ή τον Μάρτιο, σύμφωνα με το προσωπικό του Κοινοβουλίου.
Με πληροφορίες από Politico, Euractiv
