Οι κατασκευαστές ανησυχούν ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπονομεύει το νέο καθεστώς δασμών άνθρακα της Ένωσης, έναν βασικό πυλώνα της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα, με ένα σχέδιο να της δώσει διακριτική ευχέρεια να αναστείλει τμήματα του νέου μέτρου.
Προειδοποιούν ότι η κίνηση αυτή βάζει σε αταξία τα επενδυτικά σχέδια και απειλεί τα απαραίτητα έργα απαλλαγής από τον άνθρακα.
Η εκτελεστική εξουσία της ΕΕ θέλει να παραχωρήσει στον εαυτό της την εξουσία να εξαιρεί τα αγαθά από τον πρόσφατα δρομολογημένο μηχανισμό προσαρμογής των συνόρων άνθρακα (CBAM), ο οποίος απαιτεί από τους εισαγωγείς ορισμένων προϊόντων να πληρώνουν για τη ρύπανση που προκαλεί την υπερθέρμανση του πλανήτη και εκπέμπεται κατά τη διάρκεια της παραγωγικής διαδικασίας.
Αυτός ο φόρος έχει σχεδιαστεί για να προστατεύει τους Ευρωπαίους κατασκευαστές - οι οποίοι υποχρεούνται από τη νομοθεσία της ΕΕ να πληρώνουν για κάθε τόνο CO2 που εκπέμπουν - από το να υποβαθμιστούν από φθηνότερες, πιο βρώμικες εισαγωγές. Οι εισαγωγείς κινεζικού χάλυβα, για παράδειγμα, πληρώνουν τώρα τη διαφορά μεταξύ της τιμής άνθρακα του Πεκίνου και της τιμής του μπλοκ, διασφαλίζοντας ότι επωμίζεται το ίδιο κόστος ρύπανσης με τον χάλυβα που κατασκευάζεται στην ΕΕ.
Η προοπτική της απόσυρσης αυτής της προστασίας από την Επιτροπή έχει τρομάξει τους Ευρωπαίους κατασκευαστές - ιδιαίτερα αφότου δώδεκα κυβερνήσεις της ΕΕ άρχισαν αμέσως εκστρατεία για την εφαρμογή της εξαίρεσης στα λιπάσματα σε μια προσπάθεια προστασίας των αγροτών από το υψηλότερο κόστος εισαγωγής.
Ο CBAM «συνδέεται με τις επενδύσεις, αλλά συνδέεται επίσης με την επιβίωση, στην πραγματικότητα, ορισμένων μελών», δήλωσε ο Antoine Hoxha, διευθυντής του βιομηχανικού συνδέσμου Fertilizers Europe. «Μπορούμε να ανταγωνιστούμε οποιονδήποτε με ίσους όρους ανταγωνισμού. Αλλά χρειαζόμαστε αυτούς τους ίσους όρους ανταγωνισμού».
Οι παραγωγοί λιπασμάτων δεν είναι οι μόνοι που ανησυχούν. Οι περισσότεροι μεγάλοι βιομηχανικοί φορείς που εκπροσωπούν τους τομείς που καλύπτονται από το CBAM στις Βρυξέλλες — οι οποίοι, εκτός από τα λιπάσματα, περιλαμβάνουν χάλυβα, σίδηρο, αλουμίνιο, τσιμέντο, υδρογόνο και ηλεκτρική ενέργεια — δήλωσαν στο POLITICO ότι αυτοί και τα μέλη τους εξέφρασαν ανησυχίες για τα σχέδια της Επιτροπής.
Προειδοποιούν ότι η νέα ρήτρα εξαίρεσης, εκτός από το άνοιγμα των εταιρειών της ΕΕ σε αθέμιτο ανταγωνισμό, κινδυνεύει να υπονομεύσει τον άλλο στόχο του CBAM, που είναι η ενθάρρυνση των εμπορικών εταίρων του μπλοκ να στραφούν σε καθαρότερες μεθόδους παραγωγής, καθώς δημιουργεί αβεβαιότητα σχετικά με το επίπεδο ζήτησης της ΕΕ για εισαγωγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα. «Το βλέπουμε αυτό ως ένα είδος δαμόκλειου σπάθης. Αν παραμείνει έτσι, θα στείλει ένα πραγματικά αποθαρρυντικό μήνυμα στους Ευρωπαίους και διεθνείς επενδυτές, και αυτό θα επιβραδύνει σοβαρά την βιομηχανική απαλλαγή από τον άνθρακα», δήλωσε ο Laurent Donceel, διευθυντής βιομηχανικής πολιτικής στην Hydrogen Europe. «Θα προτρέπαμε τους νομοθέτες να το επανεξετάσουν, επειδή πιστεύουμε ότι υπονομεύει το σύνολο του CBAM».
Οι νομοθέτες στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ανησυχώντας για ένα φαινόμενο ντόμινο εάν η Επιτροπή υποχωρήσει στα αιτήματα για εξαίρεση των λιπασμάτων, φαίνεται να ακούνε. Σε μια συνεδρίαση της επιτροπής περιβάλλοντος την περασμένη εβδομάδα, οι ευρωβουλευτές από την άκρα αριστερά έως την κεντροδεξιά επέκριναν την προτεινόμενη ρήτρα της εκτελεστικής εξουσίας της ΕΕ.
Οι αλλαγές χρειάζονται ακόμη την έγκριση των ευρωβουλευτών και των κυβερνήσεων της ΕΕ πριν τεθούν σε ισχύ, και «είναι απίθανο να υπάρχει πλειοψηφία για να το πράξει στο Κοινοβούλιο», δήλωσε ο Pascal Canfin, Γάλλος ευρωβουλευτής και περιβαλλοντικός συντονιστής της κεντρώας ομάδας Renew. «Ακριβώς επειδή θα πυροδοτούσε άλλα αιτήματα και θα άδειαζε το CBAM».
Ασαφής διατύπωση
Η Επιτροπή πρότεινε τη ρήτρα αναστολής, γνωστή ως Άρθρο 27α, στα μέσα Δεκεμβρίου ως μέρος μιας σειράς άλλων αλλαγών στο CBAM. Η ρήτρα αρχικά πέρασε απαρατήρητη προτού οι κυβερνήσεις την εκμεταλλευτούν για να απαιτήσουν την εξαίρεση των λιπασμάτων στις αρχές Ιανουαρίου.
Το νέο άρθρο δίνει στην εκτελεστική εξουσία της ΕΕ την εξουσία να αφαιρεί αγαθά από τον μηχανισμό σε περίπτωση «σοβαρής βλάβης στην εσωτερική αγορά της Ένωσης λόγω σοβαρών και απρόβλεπτων περιστάσεων που σχετίζονται με τον αντίκτυπο στις τιμές των αγαθών». Η εξαίρεση παραμένει σε ισχύ «μέχρι να παρέλθουν αυτές οι σοβαρές και απρόβλεπτες περιστάσεις».
Οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας προειδοποιούν ότι αυτή η διατύπωση είναι τόσο εξαιρετικά αόριστη — χωρίς να θέτει χρονικό όριο ή όριο ενεργοποίησης — που αφήνει το CBAM ευάλωτο σε πολιτικές εκστρατείες πίεσης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα: Λιπάσματα. Μια ομάδα 12 κυβερνήσεων υποστήριξε ότι ο νόμος CBAM έχει αυξήσει το κόστος για τους αγρότες και θα πρέπει να προκαλέσει αναστολή. Ωστόσο, οι αναλυτές και οι κατασκευαστές αμφισβητούν την ιδέα ότι ο νέος φόρος ευθύνεται για το υψηλό κόστος των λιπασμάτων, ενώ παράλληλα σημειώνουν ότι η αύξηση των τιμών εισαγωγής λόγω του CBAM είναι κάθε άλλο παρά απρόβλεπτη.
Οι αγρότες «βρίσκονται παγιδευμένοι μεταξύ υψηλών τιμών ενέργειας που οδηγούν σε υψηλές τιμές λιπασμάτων από τη μία πλευρά, και από την άλλη πλευρά οι τιμές των γεωργικών προϊόντων έχουν μειωθεί, επομένως βρίσκονται σε πίεση και χρειάζονται μια πραγματική λύση», δήλωσε ο Hoxha από την Fertilizers Europe. «Αλλά δεν είναι αυτό».
Μετά από συνάντηση με τους υπουργούς Γεωργίας τον Ιανουάριο, η Επιτροπή διευκρίνισε επίσης ότι οποιαδήποτε εξαίρεση βάσει του Άρθρου 27α θα ισχύει αναδρομικά — προκαλώντας «σοκ» στη βιομηχανία, δήλωσε ο Hoxha.
Η εξαίρεση αγαθών από το CBAM αποδυναμώνει επίσης την αγορά άνθρακα της ΕΕ, το Σύστημα Εμπορίας Εκπομπών (ETS), το οποίο υποχρεώνει τις εταιρείες να αγοράζουν άδειες για να καλύψουν τη ρύπανσή τους.
Πριν από την έναρξη ισχύος του φόρου, η Ένωση προστάτευε τους κατασκευαστές της από τον φθηνότερο ξένο ανταγωνισμό, χορηγώντας τους έναν ορισμένο αριθμό αδειών ETS δωρεάν — μια πρακτική που έχει επικριθεί για την υπονόμευση της υπόθεσης για την απαλλαγή από τον άνθρακα. Με την έναρξη του CBAM, αυτές οι επιδοτήσεις ρύπανσης θα καταργηθούν σταδιακά.
Ωστόσο, η Επιτροπή επιβεβαίωσε στο POLITICO ότι εάν ένα προϊόν εξαιρεθεί από το CBAM, οι επηρεαζόμενες εταιρείες θα συνεχίσουν να λαμβάνουν δωρεάν άδειες ρύπανσης: «Η... μείωση των δωρεάν κατανομών για την αντίστοιχη περίοδο δεν θα ισχύει», δήλωσε εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Διακλαδική ανησυχία
Η προτεινόμενη ρήτρα έχει προκαλέσει σοκ στη βιομηχανία πέρα από τον τομέα των λιπασμάτων.
«Τέτοιες διαδικασίες έκτακτης ανάγκης δημιουργούν νομική αβεβαιότητα όσον αφορά έναν ακρογωνιαίο λίθο της πολιτικής της ΕΕ για το κλίμα», ανέφερε σε ανακοίνωσή της η ένωση παραγωγών χάλυβα Eurofer, σημειώνοντας ότι η αύξηση των τιμών εισαγωγής αποτελεί σκόπιμο χαρακτηριστικό του συστήματος και όχι απρόβλεπτο σφάλμα.
Η Cement Europe «ανησυχεί ότι το Άρθρο 27α θα εισαγάγει σημαντική νομική αβεβαιότητα στο CBAM. Μια αόριστη εξαίρεση για «απρόβλεπτες περιστάσεις», που ενδεχομένως εφαρμόζεται ακόμη και αναδρομικά, κινδυνεύει να υπονομεύσει τις ανάγκες της βιομηχανίας σε προβλεψιμότητα», δήλωσε η διευθύντρια δημοσίων σχέσεων της ένωσης, Κλιώνα Κάνινγκχαμ.
Στην Eurelectric, η οποία εκπροσωπεί την ευρωπαϊκή βιομηχανία ηλεκτρικής ενέργειας, «ορισμένα από τα μέλη μας έχουν εκφράσει ανησυχία για τον τρόπο με τον οποίο έχει εισαχθεί το Άρθρο 27α», ανέφερε η ένωση σε ανακοίνωσή της, τονίζοντας επίσης την ανάγκη για προβλεψιμότητα.
«Εάν υπάρχει η αντίληψη ότι οι υποχρεώσεις CBAM μπορούν να αρθούν για πολιτικούς ή απροσδιόριστους απρόβλεπτους λόγους, αυτό μπορεί να αποδυναμώσει τα κίνητρα για επενδύσεις στην τοπική απαλλαγή από τον άνθρακα και την παραγωγή χαμηλών εκπομπών άνθρακα τόσο εντός της ΕΕ όσο και εκτός αυτής», προειδοποίησε η Eurelectric.
Ο Donceel της Hydrogen Europe δήλωσε ότι για τους παραγωγούς λιπασμάτων, συμπεριλαμβανομένης της αμμωνίας που προέρχεται από υδρογόνο, «αυτό γίνεται ένα τεράστιο ζήτημα... ακόμη και πριν υιοθετηθεί ή τεθεί σε ισχύ — ήδη, η πιθανότητα εξαίρεσης καταστρέφει την επιχειρηματική υπόθεση για πολλά από τα μέλη μας και πολλές βασικές εταιρείες σε αυτούς τους τομείς. Έτσι, αυτό το Άρθρο 27α ήρθε οριστικά ως σοκ».Μόνο ορισμένοι παραγωγοί μετάλλων υποστήριξαν την πρόταση της Επιτροπής.
Δεδομένου ότι η ρήτρα αναστολής (CBAM) είναι μια νέα και σύνθετη πολιτική, μια ρήτρα αναστολής «είναι απλώς ρεαλιστική και καλή χάραξη πολιτικής», δήλωσε σε δήλωσή του ο διευθυντής της European Metals, James Watson. «Κανένα ρυθμιστικό σύστημα δεν είναι άψογο από την αρχή. ένα φρένο έκτακτης ανάγκης, που ενεργοποιείται υπό ορισμένες συνθήκες, είναι θέμα κοινής λογικής». Η ένωσή του εκπροσωπεί παραγωγούς μετάλλων εκτός από τον σίδηρο και τον χάλυβα.
Η European Aluminium, η οποία θεωρεί τoν CBAM ανεπαρκή για την προστασία του τομέα της από τον αθέμιτο ανταγωνισμό, θέλει να δει το Άρθρο 27α πιο σαφές. Αλλά γενικά, «το βλέπουμε βασικά ως μια ρήτρα έκτακτης ανάγκης που ο τομέας μας πάντα ήθελε», δήλωσε ο Emanuele Manigrassi, διευθυντής του συνδέσμου για το κλίμα.
Δυσαρεστημένοι υπέρμαχοι του κλίματος
Απαντώντας σε ερωτήσεις, ένας εκπρόσωπος της Επιτροπής προσπάθησε να καθησυχάσει τη βιομηχανία ότι o CBAM «δεν ακυρώνεται για κανέναν από τους τομείς που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής» και ότι έχει δεσμευτεί να παρέχει «κανονιστική βεβαιότητα στις εταιρείες για να προχωρήσουν με τις επενδύσεις τους, ειδικά για έργα που στοχεύουν στην παραγωγή προϊόντων χαμηλών εκπομπών άνθρακα και στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου».
Ωστόσο, η πρόταση έχει ιδιαίτερα ενοχλήσει τις εταιρείες που θεωρούν τους εαυτούς τους πρωτοπόρους στην απαλλαγή των βιομηχανιών τους από τις εκπομπές άνθρακα, αναλαμβάνοντας τον κίνδυνο των πρώιμων αρχικών επενδύσεων.
«Πρέπει να υπάρχει ένα ισχυρό και προβλέψιμο πλαίσιο για την τιμολόγηση του άνθρακα, ειδικά για να υποστηριχθούν οι πρωτοπόροι του κλάδου», δήλωσε ο Joren Verschaeve, ο οποίος διευθύνει τη Συμμαχία για το Τσιμέντο και το Σκυρόδεμα Χαμηλών Εκπομπών Άνθρακα. «Ο κίνδυνος με μια διάταξη όπως αυτή που προτείνεται, όπως το Άρθρο 27α, είναι ότι εισάγετε αβεβαιότητα σε ολόκληρη την αγορά... Νομίζω ότι αυτό είναι το τελευταίο πράγμα που χρειαζόμαστε αυτή τη στιγμή».
Ο φόρος άνθρακα στα σύνορα έχει επίσης ως στόχο να ενθαρρύνει τις βιομηχανίες άλλων χωρών να στραφούν σε καθαρότερη παραγωγή, καθώς οι εισαγωγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα υπόκεινται σε χαμηλότερα τέλη CBAM.
Ωστόσο, για τις εταιρείες που ήδη σχεδιάζουν να ενισχύσουν την φιλική προς το κλίμα παραγωγή εκτός ΕΕ σε απάντηση στο CBAM, η κίνηση της Επιτροπής έχει επίσης εγείρει ερωτήματα σχετικά με το εάν θα υπάρχει επαρκής ζήτηση για τις εισαγωγές χαμηλών εκπομπών άνθρακα που θα δικαιολογήσουν την επένδυση.
Ο νορβηγικός γίγαντας λιπασμάτων Yara International προειδοποίησε πρόσφατα ότι θα πρέπει να επανεξετάσει ένα έργο χαμηλών εκπομπών άνθρακα πολλών δισεκατομμυρίων εάν ο μηχανισμός ανασταλεί.
«Είναι μια τεράστια ανησυχία για εμάς και η αβεβαιότητα αυξάνεται καθημερινά. Θέλουμε να μειώσουμε τις εκπομπές μας, αλλά δεν θα το κάνουμε αποκλειστικά από καλή θέληση. Χρειαζόμαστε μια σαφή επιχειρηματική υπόθεση και το CBAM είναι ένας βασικός παράγοντας που θα επιτρέψει την επίτευξη αυτού του στόχου», δήλωσε η Tiffanie Stephani, αντιπρόεδρος για τις κυβερνητικές σχέσεις στην Yara. «Οποιαδήποτε αναστολή θα υπονόμευε τις ίδιες τις εταιρείες που λαμβάνουν συγκεκριμένα μέτρα για την απαλλαγή από τις εκπομπές άνθρακα», πρόσθεσε.
Πηγή: POLITICO
