«Όχηµα» για την επίτευξη του στόχου αποτελεί το ερευνητικό έργο, µε τίτλο «Γενετική Βελτίωση Αυτόχθονου Μαύρου Χοίρου», που τέθηκε σε πλήρη εφαρµογή από τα τέλη Ιανουαρίου 2026, µε την πρώτη πιλοτική δειγµατοληψία για ανάλυση DNA από µαύρους αυτόχθονες χοίρους, σε συµµετέχουσα, στο εγχείρηµα, εκτροφή στον Ταξιάρχη Χαλκιδικής.
«Ο αυτόχθονος µαύρος χοίρος, αυτό το µαύρο διαµάντι της ελληνικής κτηνοτροφίας, όπως έχω συνηθίσει να το αποκαλώ, είναι το µοναδικό παραγωγικό ζώο που δεν έχει ακόµη ενταχθεί σε πρόγραµµα γενετικής βελτίωσης µέχρι σήµερα και το έργο που ξεκινήσαµε ήρθε να καλύψει αυτό το κενό», επισηµαίνει ο Γιώργος Βατζιάς, αναπληρωτής καθηγητής στο τµήµα Γεωπονίας του ΑΠΘ, ζωοτέχνης – φυσιολόγος αναπαραγωγής και επιστηµονικός υπεύθυνος του έργου.
Σύµφωνα µε τον συνοµιλητή µας µέσα από τη γενετική βελτίωση του αυτόχθονου µαύρου χοίρου, που είναι ο κύριος στόχος της δράσης, θα προκύψει η ανάδειξη, η σταθεροποίηση και η βελτίωση των γενετικών χαρακτηριστικών της φυλής, που θα έχουν ως αποτέλεσµα τη βελτίωση αναπαραγωγικών παραµέτρων των ζώων, αλλά και την ποσοτική και ποιοτική αύξηση και βελτίωση αντίστοιχα του παραγόµενου κρέατος.
Για να φτάσουµε σε αυτό το αποτέλεσµα, βάσει του πλάνου δράσης που έχει εκπονηθεί, θα προηγηθεί η καταγραφή των χοιροτροφικών µονάδων µαύρου χοίρου, της δυναµικότητας των εκτροφών, η τήρηση γενεαλογικών αρχείων, η καταγραφή δεδοµένων και έλεγχος αποδόσεων των γεννητόρων και των παραγώγων αυτών, ενώ θα γίνει και γενετική ταυτοποίηση των γεννητόρων αυτόχθονου µαύρου χοίρου µε χρήση της µεθοδολογίας – τεχνολογίας, που εφαρµόστηκε για τη γενετική ταυτοποίηση της φυλής LOP της Μεγάλης Βρετανίας.
«Οι γονοτυπικές αναλύσεις θα πραγµατοποιηθούν σε δείγµατα τρίχας ή ιστού από χοιροµητέρες και κάπρους, ενώ τα αποτελέσµατά τους, θα κοινοποιηθούν στις συµµετέχουσες εκτροφές, συνοδευόµενες µε τις ανάλογες προτάσεις διαχείρισης του αναπαραγωγικού πληθυσµού, σε σχέση µε την επιλογή των γεννητόρων, τις στοχευµένες συζεύξεις και ούτω καθεξής», εξηγεί ο κ. Βατζιάς, προσθέτοντας πως το σχεδιασµό του ερευνητικού πρωτοκόλλου και την επιστηµονική επιµέλεια και εποπτεία του δεύτερου Πυλώνα, έχει ο καθηγητής Αλ. Τριανταφυλλίδης του τµήµατος Βιολογίας του ΑΠΘ.
Ως επιµέρους στόχοι του εν εξελίξει προγράµµατος έχουν προσδιοριστεί η διερεύνηση αφενός της παρουσίας ή µη παραλλακτικότητας µεταξύ των πληθυσµών µαύρου χοίρου και αφετέρου του βαθµού οµοιότητας µε άλλες Μεσογειακές φυλές µαύρου χοίρου, ενώ προγραµµατίζεται και η δηµιουργία πρωτοκόλλου εξέτασης γενετικής πιστοποίησης για έλεγχο των σφάγιων µαύρου χοίρου ως προς την αυθεντικότητά τους.
Προβλέπεται επίσης από το έργο η ίδρυση µιας µονάδας «πυρήνα καθαρόαιµων γεννητόρων», µε αυτόχθονους µαύρους χοίρους για την παραγωγή αναπαραγωγών ζώων που θα εδράζει στο Αγρόκτηµα του ΑΠΘ και θα παρέχει καθαρόαιµους γεννήτορες στους εκτροφείς, µε στόχο τη µείωση του ρυθµού αιµοµιξίας ο οποίος, κατά τους επιστήµονες, αυτή τη στιγµή είναι υψηλός.
Παράλληλα θα δηµιουργηθεί Εργαστήριο Τεχνητής Σπερµατέγχυσης για την αξιολόγηση του σπέρµατος των κάπρων, ενώ υπάρχει πρόνοια και για εκπαίδευση και επιµόρφωση των εκτροφέων στην αναπαραγωγική διαχείριση των γεννητόρων και στην εφαρµογή της τεχνικής Τεχνητής Σπερµατέγχυσης, µε σκοπό τη βέλτιστη αξιοποίηση των κάπρων, αλλά και την επιτάχυνση του ρυθµού της γενετικής βελτίωσης των εκτροφών.
«Το υπ’ αριθµόν ένα όφελος που προσδοκούµε να πετύχουµε µέσα από το συγκεκριµένο πρόγραµµα, είναι η βελτίωση των παραµέτρων τόσο παραγωγικών όσο και αναπαραγωγικών, η αύξηση της πολυδηµίας και η ταυτόχρονα βελτίωση του παραγόµενου προϊόντος, αναφορικά µε το επίπεδο σταθερής ποιότητας και οργανοληπτικών χαρακτηριστικών τα οποία δεν χάνονται µέσω των γενεών», αναφέρει ο κ. Βατζιάς.
Πρόσκληση για συμμετοχή στο έργο 25 εκτροφέων
Σε σύνολο περίπου 50 εκτροφών αυτόχθονα μαύρου χοίρου, σε όλη την επικράτεια, πρόσκληση για να συμμετάσχουν στο έργο έχουν λάβει τουλάχιστον 25 εκτροφείς εκ των οποίων οι 15 έχουν ήδη εκφραστεί θετικά και αναμένουν τη σειρά τους για να γίνει η δειγματοληψία
για την ανάλυση του DNA.
«Είναι μια καλή αρχή. Ωστόσο, η διατήρηση, η ανάδειξη κι η καθιέρωση της μοναδικής ελληνικής φυλής αυτόχθονα μαύρου χοίρου, μπορεί να επιτευχθεί με καθολική συνεργασία των εκτροφέων της φυλής, αλλά και την καταλυτική συμβολή της Πολιτείας, υιοθετώντας εθνική στρατηγική βασισμένη σε ολιστικό σχέδιο ανάπτυξης για τη διάσωση της πολύτιμης γενετικής κληρονομιάς», τονίζει ο επιστημονικός υπεύθυνος του έργου.
Η πρόταση εξασφάλισε το Μάιο του 2025, το «πράσινο φως» για χρηματοδότηση από το ΥπΑΑΤ, στο πλαίσιο της Δράσης «Οικονομικός Μετασχηματισμός του Αγροτικού Τομέα του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, με ανάδοχο φορέα υλοποίησης το ΕΛΚΕ του ΑΠΘ.
Ο εγκεκριμένος προϋπολογισμός δαπάνης ανέρχεται κοντά στα περίπου 512.000 ευρώ, μειωμένος κατά σχεδόν 50%, από την αρχική πρόταση η οποία ήταν περίπου στο 1 εκατ. ευρώ. Ως ημερομηνία ολοκλήρωσης της πρώτης φάσης υλοποίησης των δράσεων και υποβολής αιτήματος καταβολής της ενίσχυσης έχει οριστεί η 31η Μαΐου του 2026.
