Από τις δράσεις που έχουν εφαρμοστεί μέχρι στιγμής, πολλές εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για την εστίαση στην ανανέωση των γενεών και την πρόοδο που έχει σημειωθεί στην απλούστευση, ενώ παράλληλα τόνισαν την ανάγκη για περαιτέρω δράσεις προς αυτή την κατεύθυνση. Συζήτησαν επίσης πρόσθετες δράσεις που απαιτούνται για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της επισιτιστικής ασφάλειας σε ολόκληρο τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ.
Το Όραμα, που παρουσιάστηκε τον Φεβρουάριο του 2025, καθορίζει ένα μακροπρόθεσμο πλαίσιο για έναν ελκυστικό, ανταγωνιστικό, ανθεκτικό και βιώσιμο αγροδιατροφικό τομέα έως το 2040. Κατά το πρώτο έτος λειτουργίας του, η Επιτροπή έχει δρομολογήσει και εφαρμόσει μια σειρά πρωτοβουλιών στις τέσσερις αλληλένδετες προτεραιότητες του Οράματος, συμπεριλαμβανομένων μέτρων για τη βελτίωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων (ιδίως όσον αφορά τις αθέμιτες εμπορικές πρακτικές και την κοινή οργάνωση αγοράς - ΚΟΑ), την απλούστευση των κανόνων που σχετίζονται με την ΚΓΠ, τα βελτιωμένα εργαλεία ετοιμότητας για κρίσεις και τις δράσεις που σχετίζονται με την ανανέωση των γενεών και τη συμμετοχή των ενδιαφερόμενων μερών.
Σε γενικές γραμμές, το Όραμα στοχεύει στην εξισορρόπηση της οικονομικής βιωσιμότητας με την περιβαλλοντική βιωσιμότητα και την αγροτική ανάπτυξη, με την υποστήριξη της καινοτομίας, της έρευνας και της απλούστευσης. Περαιτέρω πρωτοβουλίες σχεδιάζονται ή βρίσκονται υπό προετοιμασία, όπως μια στρατηγική για την κτηνοτροφία, ένα σχέδιο για την προμήθεια πρωτεϊνών και ένα σχέδιο δράσης για τα λιπάσματα, καθώς και εργαλεία για την υποστήριξη της βιωσιμότητας και της ψηφιοποίησης.
Γεωργικά ζητήματα που σχετίζονται με το εμπόριο
Με βάση τις πληροφορίες που παρείχε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το Συμβούλιο παρείχε περαιτέρω πολιτικές οδηγίες σχετικά με τον χειρισμό των γεωργικών ζητημάτων που σχετίζονται με το εμπόριο.
Η δύσκολη γεωπολιτική κατάσταση που αντιμετώπισε η Ένωση το 2025 συνεχίστηκε και το 2026 και κλιμακώθηκε περαιτέρω με απρόβλεπτες προς το παρόν επιπτώσεις στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων, συμπεριλαμβανομένου του εμπορίου. Ο αντίκτυπος στο κόστος παραγωγής, μεταφοράς και διανομής τροφίμων και κατά συνέπεια στις τιμές για τους καταναλωτές μπορεί να είναι αρκετά σοβαρός. Η κατάσταση περιπλέκεται περαιτέρω από την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας των ζώων σε πολλά μέρη της Ένωσης.
Τα κράτη μέλη εξέφρασαν την υποστήριξή τους για τα μέτρα διασφάλισης που θεσπίστηκαν στη συμφωνία Mercosur και ορισμένα από αυτά ζήτησαν την επέκταση αυτών των μέτρων σε όλες τις εμπορικές συμφωνίες. Χαιρέτισαν επίσης το σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για μέτρα αμοιβαιότητας, το οποίο περιλαμβάνει τη μείωση των ανώτατων ορίων υπολειμμάτων (MRL) για τις πιο επιβλαβείς ουσίες στο μηδέν. Επιπλέον, επαίνεσαν την έναρξη από την Επιτροπή μιας εκτίμησης επιπτώσεων και ενός σχεδίου δράσης που μπορεί να οδηγήσει σε πλήρη απαγόρευση προϊόντων που περιέχουν ουσίες που απαγορεύονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Ζήτησαν επίσης μια ενημερωμένη έκθεση που να εξετάζει τον τρόπο με τον οποίο οι Συμφωνίες Ελεύθερων Συναλλαγών (ΣΕΣ) επηρεάζουν τον αγροδιατροφικό τομέα της ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις πρόσφατες εξελίξεις.
Τα κράτη μέλη χαιρέτισαν επίσης τη δέσμευση της Επιτροπής για την ενίσχυση των συνοριακών ελέγχων εντός της ΕΕ και την αύξηση των ελέγχων σε τρίτες χώρες. Ταυτόχρονα, τόνισαν την ανάγκη για ένα μεγαλύτερο ταμείο διαχείρισης κρίσεων κατά την επόμενη οικονομική περίοδο, με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από τις πρόσφατες εμπειρίες.
Τέλος, υπό το πρίσμα της τρέχουσας γεωπολιτικής κατάστασης, τα κράτη μέλη κάλεσαν την Επιτροπή να αναπτύξει γρήγορα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο για τη μείωση του κόστους παραγωγής, ιδίως σε περίπτωση που η ενεργειακή κρίση παραταθεί. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει μέτρα για την αντιμετώπιση του αυξανόμενου κόστους των λιπασμάτων και άλλων γεωργικών εισροών.
Το Συμβούλιο ενέκρινε επίσης ως σημείο Α τις ενημερωμένες κατευθυντήριες γραμμές για τη θέση της ΕΕ και των κρατών μελών της στα φόρουμ G20/G7 για θέματα που σχετίζονται με τη γεωργία. Ο γενικός στόχος είναι η προώθηση της βιώσιμης γεωργίας και της επισιτιστικής ασφάλειας μέσω πολυμερούς συνεργασίας, με έμφαση στην ανθεκτικότητα, τη δράση για το κλίμα και την υποστήριξη της μικροκαλλιέργειας. Οι βασικές προτεραιότητες περιλαμβάνουν την ενίσχυση των παγκόσμιων αλυσίδων αξίας, την προώθηση της βιωσιμότητας και την ευθυγράμμιση των πολιτικών γεωργικού εμπορίου με τις διεθνείς συμφωνίες.
Ενεργειακή μετάβαση στους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ (σε δημόσια συνεδρίαση)
Με πρωτοβουλία της κυπριακής προεδρίας, οι υπουργοί αντάλλαξαν απόψεις σχετικά με την προώθηση της ενεργειακής μετάβασης στην αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια της ΕΕ. Η συζήτηση επικεντρώθηκε στον τρόπο επιτάχυνσης της απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα, διατηρώντας παράλληλα την οικονομική βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα του τομέα. Οι υπουργοί συζήτησαν για πιθανές κανονιστικές μεταρρυθμίσεις και απλοποιήσεις, την κινητοποίηση δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων και την ανάπτυξη κατάλληλων υποδομών και τεχνολογίας. Η συζήτηση ασχολήθηκε επίσης με τα μελλοντικά επιχειρηματικά μοντέλα και τον ρόλο των κρατών μελών στην υποστήριξη ενός ανθεκτικού, βιώσιμου και κλιματικά ουδέτερου τομέα έως το 2050, λαμβάνοντας υπόψη την ποικιλομορφία των συστημάτων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας σε ολόκληρη την ΕΕ.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε ένα ευρύτερο πολιτικό πλαίσιο στο οποίο η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί κεντρικό στοιχείο της ατζέντας βιωσιμότητας της ΕΕ και του Οράματος 2040 για την αλιεία και την υδατοκαλλιέργεια. Ο τομέας εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα ορυκτά καύσιμα, καθιστώντας τον ευάλωτο στην αστάθεια των τιμών της ενέργειας και απειλώντας τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά του. Ενώ καταβάλλονται προσπάθειες για την υποστήριξη της μετάβασης σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και πηγές ενέργειας χαμηλών εκπομπών άνθρακα, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές προκλήσεις, όπως η γήρανση των στόλων, η χαμηλή κερδοφορία, οι δύσκολες συνθήκες εργασίας και η περιορισμένη ανανέωση των γενεών. Αυτά τα διαρθρωτικά ζητήματα, σε συνδυασμό με τις γεωπολιτικές πιέσεις και τον ανταγωνισμό για τον θαλάσσιο χώρο, περιπλέκουν τη μετάβαση και υπογραμμίζουν την ανάγκη για συντονισμένη δράση.
Η μέχρι στιγμής πρόοδος υπογραμμίζει την ανάγκη για επενδύσεις σε υποδομές, τεχνολογία και καινοτομία, παράλληλα με την καλύτερη πρόσβαση σε χρηματοδότηση. Ωστόσο, το υψηλό κόστος και η περιορισμένη οικονομική δυνατότητα εξακολουθούν να περιορίζουν την υιοθέτηση λύσεων χαμηλών εκπομπών, ιδίως για τους μικρής κλίμακας φορείς εκμετάλλευσης, υπογραμμίζοντας τη σημασία της συντονισμένης ενωσιακής και εθνικής υποστήριξης.
Τα κράτη μέλη χαιρέτισαν ιδιαίτερα την ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που σκοπεύει να ενεργοποιήσει γρήγορα τις σχετικές διατάξεις του Ευρωπαϊκού Ταμείου Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (EMFAF) για την παροχή ουσιαστικής στήριξης στον αλιευτικό τομέα σε απάντηση στις αυξανόμενες τιμές των καυσίμων.
Το Συμβούλιο εγκρίνει τροποποίηση του κανονισμού για τις αλιευτικές δυνατότητες
Το Συμβούλιο κατέληξε σε απόφαση για την τροποποίηση του κανονισμού για τις αλιευτικές δυνατότητες. Το συνολικό επιτρεπόμενο αλιευμάτων για το σκουμπρί του Βορειοανατολικού Ατλαντικού ορίστηκε σε 299.010 τόνους, το οποίο ευθυγραμμίζεται με το επίπεδο της συμφωνίας των τεσσάρων παράκτιων κρατών.
«Μετά το αποτέλεσμα του Συμβουλίου του Δεκεμβρίου, ξεκινήσαμε διεξοδικές συζητήσεις με όλα τα ενδιαφερόμενα κράτη μέλη. Η μείωση κατά περίπου 49% αντικατοπτρίζει μια πιο σταδιακή πορεία ανάκαμψης. Αυτή η απόφαση εξισορροπεί τις ανάγκες τόσο του αποθέματος σκουμπριού όσο και τα μέσα διαβίωσης των αλιευτικών στόλων, τηρώντας παράλληλα τις επιστημονικές συμβουλές.», δήλωσε η προεδρεύουσα του Συμβουλίου, Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κύπρου.
Υπό την ηγεσία της Κυπριακής Προεδρίας, η οποία εξέτασε τις συστάσεις του Διεθνούς Συμβουλίου για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES), το Συμβούλιο επέλεξε μια ισορροπημένη προσέγγιση, απαραίτητη για τη διατήρηση της οικολογικής, κοινωνικής και οικονομικής βιωσιμότητας, σύμφωνα με τις αρχές της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Η απόφαση έχει κερδίσει την υποστήριξη των κρατών μελών, καθώς ο συμβιβασμός θεωρείται ότι διατηρεί τη βιωσιμότητα του αποθέματος σκουμπριού και διασφαλίζει τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του αλιευτικού κλάδου της ΕΕ.
