Η συζήτηση και η ψηφοφορία πραγματοποιήθηκαν στις 9 Ιανουαρίου στο Συμβούλιο της ΕΕ, σε επίπεδο μόνιμων αντιπροσώπων. Για την έγκριση της συμφωνίας απαιτούνταν ειδική πλειοψηφία, δηλαδή η συναίνεση του 55% των κρατών-μελών που εκπροσωπούν τουλάχιστον το 65% του πληθυσμού της Ένωσης.
Παρά την αντίθεση της Γαλλίας (όπως είχε γίνει γνωστή μέσω του Εμμανουέλ Μακρόν), οι απεσταλμένοι των κρατών-μελών της ΕΕ ενέκριναν τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τη Mercosur. Σύμφωνα με το Politico, που επικαλείται 4 Ευρωπαίους διπλωμάτες, η Γαλλία, η Πολωνία, η Αυστρία, η Ιρλανδία και η Ουγγαρία εξέφρασαν την αντίθεσή τους, ενώ το Βέλγιο απείχε. Φαίνεται επίσης πως και η Ελλάδα τάχθηκε υπέρ της συμφωνίας.
Κρίσιμο ρόλο στην έγκριση της εμπορικής συμφωνίας φαίνεται πως διαδραμάτισε και η αλλαγή στάσης της Ιταλίας, προ ολίγων ημερών, καθώς η Ρώμη ήταν αρνητική όταν το θέμα είχε τεθεί και πάλι τον Δεκέμβριο στη Σύνοδο Κορυφής που είχε πραγματοποιηθεί.
Να σημειωθεί πως η έγκριση ήρθε μετά την υιοθέτηση ειδικής ρήτρας που προβλέπει αυστηρότερη εποπτεία της ευρωπαϊκής αγοράς, με στόχο την αποτροπή σοβαρών διαταραχών από τις εισαγωγές προϊόντων προέλευσης Mercosur.
Τι προβλέπει τυπικά η συμφωνία Mercosur
Η συμφωνία δημιουργεί μια εκτεταμένη ζώνη ελεύθερου εμπορίου που καλύπτει περισσότερους από 700 εκατομμύρια καταναλωτές. Η σταδιακή κατάργηση σημαντικού μέρους των δασμών αναμένεται να ενισχύσει τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, κυρίως σε τομείς όπως τα αυτοκίνητα, τα μηχανήματα, το κρασί και τα τυροκομικά προϊόντα.
Την ίδια ώρα, διευκολύνεται η εισαγωγή στην ευρωπαϊκή αγορά προϊόντων από τη Νότια Αμερική, όπως βοδινό κρέας, πουλερικά, ρύζι, ζάχαρη, μέλι και σόγια, μέσω ποσοστώσεων αδασμολόγητων εισαγωγών. Το στοιχείο αυτό έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις σε ευαίσθητους αγροτικούς κλάδους της ΕΕ.
Οι επικριτές της συμφωνίας εκφράζουν φόβους ότι η αυξημένη εισροή φθηνότερων προϊόντων, τα οποία ενδέχεται να μην πληρούν τα αυστηρά περιβαλλοντικά και ποιοτικά πρότυπα της Ένωσης, θα πλήξει την ευρωπαϊκή γεωργία. Από την άλλη πλευρά, χώρες όπως η Γερμανία και η Ισπανία θεωρούν ότι η συμφωνία μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα απέναντι στον εντεινόμενο κινεζικό ανταγωνισμό και στους αμερικανικούς δασμούς.
Ενημερωτικό σημείωμα του ΥπΑΑΤ για τη συμφωνία Ε.Ε - Mercosur
Προστασία ελληνικών προϊόντων, ευκαιρίες για νέες εξαγωγές, δικλείδες υπέρ των παραγωγών και ασφάλεια στην ποιότητα των τροφίμων.
Το πολιτικό πλαίσιο της συμφωνίας υπήρχε επί Σύριζα το 2019, η υποκριτική στάση της αντιπολίτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur δημιουργεί νέες ευκαιρίες για τις ελληνικές εξαγωγικές επιχειρήσεις σε όλους τους τομείς, προστατεύει από τις «απομιμήσεις» 21 εγχώρια αγροτικά προϊόντα με γεωγραφική ένδειξη ενώ θέτει ισχυρές δικλείδες ασφαλείας υπέρ των παραγωγών σε περιπτώσεις αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών.
Η θετική ψήφος της Ελλάδας έλαβε υπόψη όλα αυτά τα στοιχεία που διασφαλίζουν τους Ελληνες αγρότες και δίνουν νέες προοπτικές για τα προϊόντα μας ενώ η συμφωνία θα περνούσε ανεξάρτητα από την στάση της χώρας μας καθώς απαιτούσε ειδική πλειοψηφία, η οποία ήδη είχε επιτευχθεί από τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
Αλλωστε, το πλαίσιο για τη συμφωνία ΕΕ-Mercosur υπήρχε ήδη από το 2019, επί κυβέρνησης Σύριζα, που πανηγύριζε μάλιστα σχετικά.
Επιπλέον, την Τρίτη 16 Δεκεμβρίου, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε δέσμη μέτρων για να διασφαλιστεί ότι η εμπορική συμφωνία Mercosur συνοδεύεται από αποτελεσματικούς μηχανισμούς προστασίας για τους πλέον ευαίσθητους γεωργικούς τομείς της Ένωσης.
Είναι ενδεικτικό ότι τα μέτρα προστασίας των αγροτών ψηφίστηκαν από ευρύτατη πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (421 υπέρ έναντι 161 κατά). Υπέρ, ψήφισαν όλες οι πολιτικές ομάδες (Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, Σοσιαλιστές, Φιλελεύθεροι, Πράσινοι, Συντηρητικοί και Μεταρρυθμιστές) εκτός από την Αριστερά και τους Πατριώτες (η παράταξη των Λεπέν- Ορμπαν) που ψήφισαν κατά.
Από τους Ελληνες ευρωβουλευτές τα μέτρα προστασίας ψήφισαν οι ευρωβουλευτές της ΝΔ ενώ οι υπόλοιποι Ελληνες ευρωβουλευτές ψήφισαν κατά, για καθαρά λαϊκίστικους λόγους.
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ είναι οι μόνοι από την ομάδα των Σοσιαλιστών που δεν ψήφισαν. Δηλαδή οι σοσιαλιστές συνάδελφοί τους από την Ισπανία, τη Γαλλία, τη Ρουμανία, την Ιταλία, την Πολωνία, χώρες με ισχυρή αγροτική παραγωγή που είναι ευρύτατα εκτεθειμένες στον ανταγωνισμό, δεν ενδιαφέρονται για τους αγρότες και οι μόνοι που ενδιαφέρονται ήταν οι ευρωβουλευτές του ΠΑΣΟΚ;
Επίσης, η ομάδα του ECR στο οποίο ανήκουν οι ευρωβουλευτές του κ. Βελόπουλου τάχθηκε υπέρ κι επιχειρηματολόγησε μάλιστα υπέρ της Συμφωνίας και των μέτρων.
Σημειώνουμε ότι οι ελληνικές εξαγωγές γεωργικών προϊόντων διατροφής στη Mercosur είναι μικρές, ανέρχονται μόλις σε 34,3 εκατομμύρια ευρώ και με τη συμφωνία μπορούν να αυξηθούν σημαντικά καθώς τα προϊόντα μας θα μπουν σε νέα αγορά 270 εκατομμυρίων πολιτών σε Βραζιλία, Αργεντινή, Ουρουγουάη, Παραγουάη κλπ.
Προστασία των προϊόντων
Η συμφωνία προστατεύει από απομιμήσεις 344 διακριτά προϊόντα τροφίμων και ποτών συνολικά στην Ε.Ε, από τα οποία τα 21 είναι ελληνικά. Συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων, προστατεύονται προϊόντα όπως η φέτα, το ελαιόλαδο και η ελιά Καλαμάτας, Κορινθιακή σταφίδα, κρόκος Κοζάνης, μανούρι, κεφαλογραβιέρα, μαστίχα Χίου, ελαιόλαδο Σητείας και Λυγουριού, κρασί Μαντινείας, Νάουσας, Νεμέας, Σαντορίνης, Σάμου, Αμύνταιου, η ρετσίνα, το τσίπουρο κλπ.
Η προστασία αυτή θα βοηθήσει στην πώληση περισσότερων ελληνικών προϊόντων και σε υψηλότερες τιμές, καθώς η τιμή πώλησης των προϊόντων που προστατεύονται από Γεωγραφική Ένδειξη είναι 2 και 3 φορές υψηλότερη από αυτή των κανονικών προϊόντων.
Ρήτρες και δικλείδες ασφαλείας
Σε περίπτωση διαταραχών της αγοράς θα ληφθούν σημαντικά μέτρα για την προστασία των συμφερόντων των Ελλήνων αγροτών.
Συγκεκριμένα, η συμφωνία περιλαμβάνει ρήτρα διασφάλισης για την προστασία των αγροτών της ΕΕ από οποιαδήποτε αιφνίδια αύξηση των εισαγωγών. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ένα τέτοιο μέτρο περιλαμβάνεται σε συμφωνία της ΕΕ, ακόμη και για προϊόντα που ήδη υπόκεινται σε ποσόστωση.
Επιπλέον, θα τεθεί μέγιστο όριο (ποσόστωση) στην ποσότητα των αγροδιατροφικών προϊόντων που εισάγονται από τη Mercosur και επωφελούνται από χαμηλότερους δασμούς για βοδινό κρέας, χοιρινό και πουλερικά.
Σε ο,τι αφορά την ασφάλεια των τροφίμων, τα υψηλά πρότυπα της ΕΕ που προστατεύουν τους πολίτες της ΕΕ δεν θα τεθούν σε κίνδυνο με κανέναν τρόπο: Ολα τα προϊόντα της Mercosur πρέπει να συμμορφώνονται με τους αυστηρούς κανονισμούς της ΕΕ για την ασφάλεια τροφίμων.
Τα μέτρα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου
Ανταποκρινόμενοι στις ανησυχίες των Ελλήνων και Ευρωπαίων γεωργών σχετικά με τον δυνητικό αντίκτυπο της συμφωνίας στις γεωργικές αγορές, θεσπίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο σαφείς διαδικασίες, αυστηρά χρονοδιαγράμματα, αντικειμενικά κριτήρια και ένα ισχυρό επιχειρησιακό πλαίσιο που διασφαλίζουν τη σταθερότητα της αγοράς και παρέχουν αξιόπιστη προστασία από αιφνίδιες διαταραχές.
Τα μέτρα προστασίας των παραγωγών που ψηφίστηκαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι τα εξής:
-Υποχρέωση αμοιβαιότητας, που σημαίνει ότι τα εισαγόμενα προϊόντα πρέπει να πληρούν τα ευρωπαϊκά περιβαλλοντικά, υγειονομικά και φυτό-υγειονομικά πρότυπα προκειμένου να εισαχθούν στην Ε.Ε. Ήδη η Ε.Ε. προχωράει σε πλήρη αναμόρφωση των Τελωνείων ώστε να γίνεται πιο αυστηρός έλεγχος για το τι εισάγεται στην Ευρώπη.
-Ψηφίστηκε ισχυρή νομική προστασίας όλων των προϊόντων με Γεωγραφική Ένδειξη, όπως η φέτα. Κρασιά όπως η Σαντορίνη, η Νεμέα, η Νάουσα και αποστάγματα (Ούζο, Τσίπουρο) παύουν να είναι «γενικές ονομασίες» και αποκτούν νομική θωράκιση. Η Συμφωνία προβλέπει την μείωση ή κατάργηση των υψηλών δασμών σε προϊόντα που πλέον γίνονται πιο ανταγωνιστικά σε μεγάλες αγορές
-Υπάρχει κατάλογος 14 ευαίσθητων για την Ε.Ε. προϊόντων αγροδιατροφικών προϊόντων (εσπεριδοειδή, ελαιόλαδο, τυριά, ακτινίδια, ροδάκινα, αυγά, κρέας, ρύζι, μέλι μεταξύ αυτών) στα οποία προβλέπεται ειδική προστασία. Οι παραγωγοί θα προστατεύονται από αθέμιτο ανταγωνισμό, διαταραχές της αγοράς και αιφνίδιες αυξήσεις των εισαγωγών, μέσω ποσοστώσεων και ελέγχων. Συγκεκριμένα, προβλέπονται μηχανισμοί διασφάλισης, εάν διαπιστωθεί αύξηση του όγκου των εισαγωγών άνω του 5% ετησίως ή μείωση άνω του 5% ετησίως της μέσης τιμής εισαγωγής ενός δεδομένου προϊόντος. Τέτοιοι μηχανισμοί είναι η επαναφορά των δασμών και ο περιορισμός ή η αναστολή των εισαγωγών.
Σημειώνουμε επίσης ότι όπως ανακοίνωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κινητοποιούνται άμεσα πόροι 45 δισ. ευρώ προς τον πρωτογενή τομέα, στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου. Πρόκειται, όπως χαρακτηριστικά έχει αναφέρει ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης για ένα ουσιαστικό βήμα στήριξης των Ελλήνων και Ευρωπαίων αγροτών. Για μια πρόταση που δείχνει ότι η φωνή της Ελλάδας στην Ευρώπη ακούγεται πιο δυνατά και πιο καθαρά.
Ωθηση και στις εξαγωγές υπηρεσιών
Η Ελλάδα και οι χώρες της Mercosur εξάγουν πολλές υπηρεσίες η μία στην άλλη. Οι ελληνικές εξαγωγές υπηρεσιών προς τη Mercosur ανέρχονται σε 1,6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Το 2023, οι κύριες εξαγωγές υπηρεσιών περιελάμβαναν: μεταφορές: 1,5 δισ. ευρώ, τουρισμό 67 εκατομμύρια ευρώ και πολιτισμό 2 εκατ. ευρώ
Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur θα διευρύνει περαιτέρω την αγορά υπηρεσιών της Mercosur σε τομείς όπως Χρηματοοικονομικές και ταχυδρομικές υπηρεσίες, ταχυμεταφορές, τηλεπικοινωνίες, μεταφορές, ψηφιακό εμπόριο και περιβάλλον
Το 97% όλων των Ελλήνων εξαγωγέων είναι μικρές εταιρείες. Αυτές οι εταιρείες συχνά δυσκολεύονται να εξάγουν εκτός ΕΕ, καθώς αυτό συνεπάγεται επιπλέον κόστος και διοικητικές διαδικασίες.
Η συμφωνία ΕΕ-Mercosur θα το αλλάξει αυτό προσφέροντας περισσότερες ευκαιρίες για τις μικρές επιχειρήσεις καθώς μεταξύ άλλων θα μειώσει το κόστος καταργώντας τους δασμούς και απλοποιώντας τις τελωνειακές διαδικασίες ενώ θα ελαφρύνει το διοικητικό βάρος διευκολύνοντας την πιστοποίηση προϊόντων για τοπικές πωλήσεις.
Η δήλωση της προέδρου της Κομισιόν Oύρσουλα φον ντερ Λάιεν για την συμφωνία ΕΕ-Μercosur
«Με το 2026 να έχει μόλις ξεκινήσει, σήμερα η Ευρώπη έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα ότι παίρνουμε στα σοβαρά τις προτεραιότητές μας. Στη δέσμευσή μας για την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης και τη δημιουργία ανάπτυξης και ευκαιριών για τις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Στη δέσμευσή μας να διαφοροποιήσουμε το εμπόριό μας και να μειώσουμε τις εξαρτήσεις μας. Και απέναντι σε έναν ολοένα και πιο εχθρικό και συναλλακτικό κόσμο, μια σαφή δέσμευση για την ενίσχυση των διεθνών μας συνεργασιών.
Μόλις πριν από τρεις εβδομάδες, στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, διαβεβαιώσαμε τους εταίρους μας της Mercosur ότι θα ταξιδέψουμε για να τους δούμε και μαζί θα γράψουμε ιστορία. Σε αυτό το διάστημα, εργαστήκαμε σκληρά με τα κράτη μέλη μας και τα ενδιαφερόμενα μέρη μας για να το πετύχουμε. Σήμερα, αυτή η σκληρή δουλειά απέδωσε καρπούς και χαιρετίζω την απόφαση του Συμβουλίου, ώστε να μπορέσουμε να προχωρήσουμε. Ανυπομονώ να υπογράψω σύντομα αυτή τη συμφωνία-ορόσημο υπό την Παραγουανή Προεδρία, η οποία μόλις ξεκίνησε, μετά από ισχυρή ηγεσία και καλή συνεργασία από τον Πρόεδρο Λούλα.
25 χρόνια μετά - έχουμε πετύχει μια ουσιαστική και αμοιβαία επωφελή συμφωνία, η οποία θα αυξήσει την ευημερία και θα δημιουργήσει απίστευτες ευκαιρίες. Αυτή η συμφωνία σηματοδοτεί μια νέα εποχή εμπορίου και συνεργασίας με τους εταίρους μας της Mercosur. Αλλά αποτελεί επίσης απόδειξη της αντοχής και της δύναμης της σχέσης μας με τη Λατινική Αμερική, και μιας σχέσης που θα μας φέρει πιο κοντά.
Με τη συμφωνία της Mercosur, δημιουργούμε μια αγορά 700 εκατομμυρίων ανθρώπων - τη μεγαλύτερη ζώνη ελεύθερων συναλλαγών στον κόσμο. Το μήνυμά μας προς τον κόσμο είναι το εξής: Η εταιρική σχέση δημιουργεί ευημερία και το άνοιγμα οδηγεί την πρόοδο.
Η επιμονή και η αφοσίωση της Ευρώπης να υλοποιήσει τις προτεραιότητές μας και να τηρήσει τις δεσμεύσεις μας είναι σαφής. Σε μια εποχή που το εμπόριο και οι εξαρτήσεις μετατρέπονται σε όπλα και η επικίνδυνη, συναλλακτική φύση της πραγματικότητας στην οποία ζούμε γίνεται ολοένα και πιο έντονη, αυτή η ιστορική εμπορική συμφωνία αποτελεί περαιτέρω απόδειξη ότι η Ευρώπη χαράσσει τη δική της πορεία και αποτελεί αξιόπιστο εταίρο.
Επιτρέψτε μου να αναφερθώ εν συντομία στο τι θα κάνει αυτή η συμφωνία για την Ευρώπη, επειδή αυτή η συμφωνία είναι καλή για τους πολίτες μας, τις επιχειρήσεις μας και κάθε κράτος μέλος. Σήμερα, 60.000 ευρωπαϊκές εταιρείες εξάγουν στη Mercosur, οι μισές από αυτές είναι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που θα επωφεληθούν από χαμηλότερους δασμούς, θα εξοικονομήσουν περίπου 4 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο σε εξαγωγικούς δασμούς και θα επωφεληθούν από απλούστερες τελωνειακές διαδικασίες. Κυρίως, θα δώσει επίσης στις εταιρείες μας καλύτερη πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες.
Ακούσαμε τις ανησυχίες των αγροτών μας και του γεωργικού μας τομέα και έχουμε ενεργήσει βάσει αυτών. Αυτή η συμφωνία περιέχει ισχυρές διασφαλίσεις για την προστασία των μέσων διαβίωσής τους. Εντείνουμε επίσης τις ενέργειές μας σε σχέση με τους ελέγχους εισαγωγών, επειδή οι κανόνες πρέπει να τηρούνται, ακόμη και από τους εισαγωγείς.
Ταυτόχρονα, θα αξιοποιήσουμε τις ευκαιρίες που προσφέρει αυτή η συμφωνία για τους αγρότες μας. Για παράδειγμα, αυτή η συμφωνία περιλαμβάνει 350 ευρωπαϊκές γεωγραφικές ενδείξεις, περισσότερες από οποιαδήποτε άλλη εμπορική συμφωνία της ΕΕ.
Πρόκειται για μια συμφωνία win-win. Ως ένας από τους κύριους εμπορικούς και επενδυτικούς εταίρους της Mercosur, αυτή η συμφωνία θα δημιουργήσει περισσότερες επιχειρηματικές ευκαιρίες και θα προωθήσει τις ευρωπαϊκές επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς. Οι εξαγωγές της ΕΕ προς τη Mercosur αναμένεται να αυξηθούν κατά σχεδόν 50 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2040 και οι εξαγωγές της Mercosur θα αυξηθούν με τη σειρά τους έως και 9 δισεκατομμύρια ευρώ.Τέλος, πρόκειται για κάτι περισσότερο από μια εμπορική συμφωνία που βασίζεται σε ισότιμη εταιρική σχέση. Δημιουργούμε μια πλατφόρμα για πολιτικό διάλογο, η οποία θα ενισχύσει τη σχέση μεταξύ Ευρώπης και Mercosur και θα μας επιτρέψει να ευθυγραμμιστούμε καλύτερα με τους διεθνείς εταίρους μας.
Ανυπομονώ να ταξιδέψω στην Παραγουάη, ώστε να μπορέσουμε να ξεκινήσουμε μαζί αυτή τη νέα εποχή.».
