Για τυχόν επανάληψη ενός Μέτρου 23 λέει ότι δεν επιβεβαιώνει σ’ αυτή τη φάση το θέµα, δείχνοντας προς άλλες δυνατότητες που µπορούν να αναπτυχθούν για αντιµετώπιση κλιµατικών κρίσεων. Όσο για τα του ΟΣ∆Ε ευελπιστεί ότι θα έχει ανοίξει το σύστηµα τις επόµενες µέρες [σ.σ µέχρι την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραµµές ήταν κλειστό] και ότι θα έχουν προχωρήσει και οι διορθώσεις για τα χρωστούµενα της προηγούµενης περιόδου.
Φέτος είχαµε µια µεγάλη κινητοποίηση των αγροτών. Τι κρατάτε από όλο αυτό;
Κοιτάξτε, είναι αλήθεια ότι περάσαµε µια πραγµατικά δύσκολη περίοδο και φυσικά την βιώσανε πρωτίστως οι Έλληνες αγρότες, οι οποίοι ταλαιπωρήθηκαν το τελευταίο διάστηµα από πολλούς παράγοντες. Είναι αφενός µεν η µείωση της παραγωγής λόγω της έντονης κλιµατικής αλλαγής, η οποία φυσικά επηρεάζει την παραγωγή. Μιλάµε για τις αναταράξεις στην αγορά αγροτικών προϊόντων που επηρεάζει το εισόδηµα και τις ευκαιρίες που µπορούν να έχουν οι Έλληνες αγρότες. Μιλάµε φυσικά για τα ζητήµατα των καθυστερήσεων που είχαµε µετά την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ. Όλο αυτό δηµιούργησε ένα πολύ σύνθετο περιβάλλον για τους Έλληνες αγρότες, οι οποίοι πολλές φορές, το έχουµε πει ξανά, σε πολλές περιπτώσεις βγήκαν δικαιολογηµένα στους δρόµους για να διαµαρτυρηθούν. Ταυτόχρονα όµως καταβλήθηκε µια πολύ µεγάλη προσπάθεια έτσι ώστε να αντιµετωπίσουµε όλα αυτά τα µείζονα ζητήµατα. Μιλάµε για πολιτικές οι οποίες προσπάθησαν να εξισορροπήσουν την αγορά στο εσωτερικό. Για πολιτικές οι οποίες είναι περισσότερο µακροχρόνιες και έχουν να κάνουν µε την προστασία από τις συνέπειες της κλιµατικής κρίσης και φυσικά µιλάµε για την πολύ µεγάλη µεταρρύθµιση την οποία υλοποιεί η κυβέρνηση σε αυτή την φάση, τη µετάβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ από το προηγούµενο καθεστώς στην ΑΑ∆Ε. Σε έναν οργανισµό ο οποίος είναι αξιόπιστος και µπορεί πραγµατικά να δηµιουργήσει τα εχέγγυα διαφάνειας. Αυτό που κρατώ συνοψίζοντας όλη αυτή τη µεγάλη διαδροµή την οποία διανύσαµε µαζί µε τους Έλληνες αγρότες είναι ότι στο τέλος της ηµέρας η σύνεση, η µετριοπάθεια και η κοινή λογική µπορούν να µας φέρουν όλους µαζί στο τραπέζι, να µας φέρουν στην ίδια πλευρά του ποταµού και να προσπαθήσουµε µαζί να θέσουµε τα θεµέλια για µια µετάβαση τους πρωτογενούς τοµέα σε µια νέα εποχή.
Πότε θα ανοίξει το σύστηµα για να γίνουν οι διορθώσεις καθώς δεν έχουν δοθεί χρήµατα από άµεσες ενισχύσεις φτάνουν τα 280 εκατ. ευρώ αλλά και το ΟΣ∆Ε;
Κύριε Πανάγο, καταρχήν θα αποφύγω να µιλήσω µε αριθµούς, γιατί, όπως γνωρίζετε πολύ καλά, είναι δύσκολο να υπολογίσει κανείς επακριβώς, αν δεν υπάρχουν ανοιχτά τα συστήµατα τι συµβαίνει µε τα ποσά τα οποία είναι να κατανεµηθούν. Ευελπιστούµε ότι θα έχει ανοίξει το σύστηµα τις επόµενες µέρες και νοµίζω ότι θα έχουµε προχωρήσει στην διαδικασία των διορθώσεων έτσι ώστε τα ποσά να κατανεµηθούν στους δικαιούχους και τότε θα µπορούµε να µιλάµε για συγκεκριµένους αριθµούς, για συγκεκριµένο αριθµό δικαιούχων και το ότι θα έχουµε ολοκληρώσει µια πολύ µεγάλη προσπάθεια να διορθώσουµε τα προβλήµατα τα οποία παρατηρήθηκαν στην πρώτη φάση εφαρµογής αυτού του υβριδικού συστήµατος της κατανοµής των ευρωπαϊκών ενισχύσεων. Για να προχωρήσουµε ουσιαστικά στην οριστική µετάβαση σε ένα νέο, πιο διαφανές, πιο ολοκληρωµένο σύστηµα, το οποίο δεν θα έχει τις αστοχίες που παρατηρήθηκαν στο παρελθόν και θα δηµιουργεί ασφάλεια στους Έλληνες αγρότες.
Πώς γίνεται να έχουµε κλιµατική κρίση και µείωση της παραγωγής και ταυτόχρονα σηµαντική µείωση και των τιµών παραγωγού;
Η κλιµατική κρίση δεν χτυπάει συµµετρικά όλες τις χώρες σε όλο τον κόσµο. Εµείς δυστυχώς βρισκόµαστε στο επίκεντρο αυτής της κλιµατικής αλλαγής. Γνωρίζετε ότι οι Μεσογειακές χώρες (Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα, Πορτογαλία) πλήττονται περισσότερο από αυτή την εξέλιξη. Αφετέρου, όπως γνωρίζετε τα περισσότερα αγροδιατροφικά προϊόντα υπόκεινται στο βάσανο της προσφοράς και της ζήτησης και αυτές οι δύο δυνάµεις είναι που καθορίζουν ουσιαστικά παγκοσµίως τις τιµές των αγροτικών προϊόντων. Αν συνδυάσετε δηλαδή µια ευνοϊκή παραγωγή ή µια κακή παραγωγή στο εξωτερικό µε µία ευνοϊκή ή κακή παραγωγή στο εσωτερικό αντίστροφα, τότε µπορείτε να καταλάβετε για ποιο λόγο πολλές φορές θα δείτε σε διάφορα προϊόντα να υπάρχουν εισοδήµατα που αυξάνονται και να πολλαπλασιάζονται και σε άλλα προϊόντα αυτά να µειώνονται και να δηµιουργούν πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισµούς των αγροτών. Για το λόγο αυτό, όπως γνωρίζετε υπάρχουν συγκεκριµένα εργαλεία στα χέρια της πολιτείας, όπως οι ενισχύσεις de minimis, προκειµένου να αντιµετωπίσουν αυτές τις αναταράξεις των αγορών. Παράλληλα υπάρχουν οι Ευρωπαϊκοί πόροι τους οποίους ενεργοποιούµε σε κάθε περίπτωση προκειµένου να ανταπεξέλθουµε σε αυτά τα προβλήµατα καθώς και κονδύλια και δράσεις του στρατηγικού σχεδίου της ΚΑΠ.
Έχετε εξασφαλίσει την δυνατότητα για άλλο ένα Μέτρο 23 των 145 εκατ. ευρώ;
Όπως γνωρίζετε το Μέτρο 23 είναι ένα µέτρο το οποίο ενεργοποιείται άπαξ µέσα στο πλαίσιο του στρατηγικού σχεδίου. ∆εν είναι ένα µέτρο το οποίο επαναλαµβάνεται. Εποµένως νοµίζω ότι δεν υπάρχουν περιθώρια πλέον για ένα νέο Μέτρο 23. Υπάρχουν προφανώς πολλές άλλες δυνατότητες τις οποίες µπορούµε να αναπτύξουµε. Γνωρίζετε για παράδειγµα ότι θα δώσουµε την µηδική όπως έχει δεσµευτεί η πολιτική ηγεσία, προκειµένου να αντιµετωπίσουν τα προβλήµατα που έχουν προκύψει από την µείωση των τιµών λόγω της επιζωοτίας της ευλογιάς. Νοµίζω ότι σε κάθε περίπτωση µπορούµε να βρίσκουµε εκείνα τα κατάλληλα εργαλεία τα οποία ενισχύουν τους πληγέντες παραγωγούς και µπορούµε να τους βοηθήσουµε έτσι ώστε να σχεδιάσουν και να οικοδοµήσουν την επόµενή τους ηµέρα. Σε κάθε περίπτωση όµως δεν θα πρέπει να δηµιουργούµε προσδοκίες ότι υπάρχει µια κάνουλα χρηµάτων την οποία µπορούµε να ανοίγουµε κατά το δοκούν και να διοχετεύουµε πόρους τους οποίους δεν διαθέτουµε στους παραγωγούς.
Οι παραγωγοί ρυζιού πχ, θέτουν θέµα ενίσχυσης µετά την κατάρρευση στις τιµές
Είναι αλήθεια το ότι οι ορυζοπαραγωγοί αντιµετωπίζουν πάρα πολλές προκλήσεις, κυρίως από την κλιµατική κρίση, αλλά και από τις εµπορικές συµφωνίες και τον γενικευµένο κανονισµό προτιµήσεων που έχουν ανοίξει αγορές κυρίως από την Μιανµάρ, και εισαγωγές σε πολύ χαµηλές τιµές. Αυτά τα ζητήµατα τα αντιλαµβανόµαστε. Μπορούµε να συζητάµε πιθανές λύσεις στο επόµενο διάστηµα, αλλά σε κάθε περίπτωση δεν είµαι σίγουρος ότι βρισκόµαστε ακόµα σε αυτό το σηµείο, δεδοµένου ότι ακόµα και η συµφωνία της Mercosur, για την οποία οι παραγωγοί ρυζιού έχουν αντιδράσει σε έναν βαθµό, δεν εφαρµόζεται. […] Εποµένως, νοµίζω ότι το επόµενο διάστηµα θα µπορούµε να λάβουµε πρωτοβουλίες, έτσι ώστε να ενισχύσουµε και αυτόν τον κλάδο στο βαθµό που αυτός πλήττεται.
Ποια είναι η άποψη σας για την Mercosur;
Να τονώσουµε τις εξαγωγές µας σε πολύ σηµαντικές κατηγορίες προϊόντων, οι οποίες µπορούν πραγµατικά να κερδίσουν νέες αγορές, να συµβάλλουν στην αύξηση των εισοδηµάτων των Ελλήνων παραγωγών. Μιλάµε για τη φέτα, για το λάδι που µπορεί να ταξιδέψει σε όλο τον κόσµο και να αυξήσει το αγροτικό εισόδηµα. Από εκεί και πέρα, η δική µας προτεραιότητα από το 2019, όταν ολοκληρώθηκε το εµπορικό τµήµα αυτής της συµφωνίας ήταν να προσθέσουµε ρήτρες διασφάλισης υπέρ των Ελλήνων αγροτών. Νοµίζω ότι αυτό σε πολύ µεγάλο βαθµό επετεύχθη σε συνεργασία µε τους ετέρους µας επετεύχθη. Ψηφίζοντας το περασµένο ∆εκέµβριο ένα σχετικό κανονισµό, ο οποίος προβλέπει την ενεργοποίηση δασµών και πάλι, από τη στιγµή που θα διαπιστωθούν έντονες αναταράξεις στην αγορά συγκεκριµένων προϊόντων, καταφέραµε να εντάξουµε τα εσπεριδοειδή, τα οποία αποτελούν µια πολύ σηµαντική κατηγορία προϊόντων στο πλαίσιο της προστασίας, στα ευάλωτα προϊόντα, τα οποία οφείλουµε να προστατεύσουµε.[…] Νοµίζω ότι έχουµε δηµιουργήσει ένα ασφαλές δίχτυ προστασίας για τους Έλληνες παραγωγούς που δεν αποτελεί µία θεωρητική κατασκευή αλλά µια δίκαιη δικλείδα διασφάλισης του αγροτικού εισοδήµατος.
Τι αποκοµίζετε από τις Βρυξέλλες για ΚΑΠ;
Νοµίζω ότι µετά από ένα πολύ µεγάλο διάστηµα συζητήσεων και πιέσεων τόσο στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόµµα όσο και στο περιθώριο του Συµβουλίου Υπουργών Γεωργίας έχει εµπεδωθεί µία αντίληψη σε σχέση µε την νέα αρχιτεκτονική της ΚΑΠ και για τους πόρους, οι οποίοι πραγµατικά σε αυτή τη φάση νοµίζω ότι έχουµε µπει σε ένα πιο ευνοϊκό µονοπάτι έτσι ώστε να εξασφαλίσουµε ότι οι πόροι είναι επαρκείς και ότι θα µπορούν να χρηµατοδοτούν τους δύο βασικούς πυλώνες της αγροτικής πολιτικής. Μιλάµε για τα έργα ανάπτυξης και για τις άµεσες ενισχύσεις. Προφανώς η διαπραγµάτευση δεν έχει ολοκληρωθεί, είναι σε εξέλιξη, αλλά νοµίζω ότι έχει δηµιουργηθεί µια ευρεία συναίνεση πάνω στους άξονες στους οποίους θα κινηθούµε µε τις υπόλοιπες χώρες στο επόµενο διάστηµα και θα δηµιουργήσουµε ένα νέο στρατηγικό σχέδιο για το σύνολο της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα εξασφαλίζει την επάρκεια αγροτικών προϊόντων και φυσικά και τα εισοδήµατα των αγροτών.
Είναι βέβαιο ότι δεν φεύγουν κονδύλια από την γεωργία για την άµυνα;
Σας θυµίζω ότι ξεκινήσαµε από ένα πολύ χαµηλό επίπεδο από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τους ∆εσµευµένος Πόρους τα οποία ήταν περίπου στα 14,6 δισ. ευρώ. Μέσα από την πίεση την οποία ασκήσαµε και εµείς και οι εταίροι µας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσέθεσε σε αυτούς τους πόρους 45 δισ. ευρώ που προέρχονται από το πολυετές δηµοσιονοµικό πλαίσιο στο πλαίσιο της ενδιάµεσης αναθεώρησης. Αυτό το ποσό για την δική µας χώρα ανέρχεται περίπου στα 2,8 δισ. Μιλάµε συνολικά δηλαδή για 17,4 δις και αν σκεφτείτε ότι µετά από τις πιέσεις οι οποίες ασκήθηκαν και στον Ευρωπαίο Επίτροπο Χάνσεν σχετικά µε την χρηµατοδότηση της ΚΑΠ και τον στόχο τον οποίο έθεσε για την κατεύθυνση 10% των εθνικών φακέλων προς την γεωργία µιλάµε για µια πολύ µεγάλη προσπάθεια η οποία µπορεί να µας οδηγήσει σε πόρους οι οποίοι προσεγγίζουν ή ενδεχοµένως και να ξεπερνούν τους πόρους της προηγούµενης προγραµµατικής περιόδου. Θέλω όµως να είµαι ειλικρινής. Το γεγονός ότι το µάξιµουµ των πόρων µπορεί πραγµατικά να ξεπεράσει και τους πόρους της προηγούµενης περιόδου, δεν σηµαίνει ότι θα µπορέσουµε πραγµατικά να τους απορροφήσουµε όλους. Έχουµε µπροστά µας µια πολύ µεγάλη προσπάθεια να µπορέσουµε στα διάφορα «κουτάκια», αν µου επιτρέπεται η έκφραση, να τοποθετήσουµε τους αντίστοιχους πόρους έτσι ώστε να είµαστε σίγουροι ότι πραγµατικά µπορούµε να απορροφήσουµε το µέγιστο ποσό και αυτή είναι η µεγάλη προσπάθεια διαπραγµάτευσης που θα κάνουµε.
Έχει ανοίξει χαραµάδα εθνικοποίησης ΚΑΠ;
Έχετε απόλυτο δίκιο. Αυτός ο κίνδυνος είναι υπαρκτός και αποτελεί µέρος της ελληνικής προσπάθειας να διατηρήσουµε το Κ στην ΚΑΠ. Προφανώς αυτή η διαπραγµάτευση είναι ανοιχτή. ∆εν µπορώ να σας πω ότι την έχουµε ακόµα κερδίσει αλλά νοµίζω ότι και οι υπόλοιπες χώρες οι οποίες είναι δηµοσιονοµικά περισσότερο ευάλωτες θα συνταχθούν σε αυτή την προσπάθεια έτσι ώστε να διασφαλίσουµε ότι η εθνική συµµετοχή θα παραµείνει στα ίδια επίπεδα για την αγροτική πολιτική και δεν θα χρειαστεί να απορροφήσουµε πόρους από άλλους κλάδους για την αγροτική παραγωγή.
Θα γίνεται προσπάθεια να αποδείξουν οι αγρότες ότι είναι παραγωγικοί;
Εισάγεται µια καινούρια λογική η οποία θα χρηµατοδοτεί τις δράσεις ανάλογα µε την επίτευξη των στόχων. Νοµίζω ότι αυτό θα βοηθήσει πάρα πολύ και την ελληνική διοίκηση και τον οργανισµό πληρωµών αλλά και τους Έλληνες αγρότες να υλοποιούν ακόµα πιο συστηµατικά τις επενδύσεις τους έτσι ώστε να µπορούν να απορροφούν τους αντίστοιχος πόρους και νοµίζω ότι θα δηµιουργήσει µια διαφορετική φιλοσοφία στο σύνολο της αγροτικής παραγωγής έτσι ώστε να υλοποιήσουµε αυτό που πραγµατικά πιστεύουµε σε πολύ µεγάλο βαθµό, ότι δηλαδή αγρότες δεν µπορούν να είναι ο φτωχός συγγενής της εφαρµοζόµενης οικονοµικής πολιτικής αλλά να είναι πραγµατικοί επιχειρηµατίες. Να µετατραπούν από τους αγρότες της παλιάς εποχής σε σύγχρονους επιχειρηµατίες. Αν αντιλαµβάνοµαι σωστά το ερώτηµά σας είναι ότι η προσπάθεια είναι αν θα συνδεθεί ουσιαστικά η χρηµατοδότηση των κοινοτικών πόρων µε την ίδια την παραγωγή. Νοµίζω ότι αυτή είναι πραγµατικά η κατεύθυνση και ότι σε αυτό το στάδιο κινούµαστε και πιστεύω ότι και η µετάβαση η οποία υλοποιήσαµε το προηγούµενο διάστηµα στη σχέση µε τον ΟΠΕΚΕΠΕ αυτό ακριβώς απέδειξε. Ότι τα κριτήρια είναι παραγωγικά προκειµένου κάποιος να απορροφά κοινοτικές επιδοτήσεις.
Για ποιους αγρότες θα δουλέψει αυτό;
Για τους παραγωγικούς αγρότες κύριε Πανάγο. ∆εν µιλάµε ούτε για τους µεγάλους αγρότες, ούτε για τους µεγάλους γαιοκτήµονες. Μιλάµε για όλους τους αγρότες. Νοµίζω ότι αυτά είναι σαφή, γνωρίζετε πώς καθορίζονται στο πλαίσιο των κανονισµών. Άρα µιλάµε και για τους µικρούς αγρότες µε τους µικρούς κλήρους, οι οποίοι πραγµατικά αντιµετωπίζουν πολλά προβλήµατα, αλλά σαφώς και µε κίνητρα έτσι ώστε αυτοί να µπορούν να συνεταιρίζονται, να µεγαλώνουν τους κλήρους, να αξιοποιούν οικονοµίες κλίµακας και φυσικά να απορροφούν και τους κοινοτικούς πόρους. Νοµίζω ότι θα διατηρήσουµε σε µεγάλο βαθµό ένα µοντέλο το οποίο εξισορροπεί µεταξύ της επιχειρηµατικότητας αλλά και τον κοινωνικό ρόλο τον οποίο έχει η αγροτική πολιτική σε σχέση µε τις µειονεκτικές, ορεινές, νησιωτικές περιοχές οι οποίες αποτελούν νευραλγικό κοµµάτι της ελληνικής κοινωνίας.
Στα προγράµµατα τι διαφορετικό έχουµε;
Είναι πολύ νωρίς να πούµε ακριβώς πώς θα κινηθεί η ΚΑΠ. Βγαίνουν reports αλλά όπως αντιλαµβάνεστε δεν έχει ολοκληρωθεί η διαπραγµάτευση και προφανώς δεν υπάρχει ένα εθνικό σχέδιο το οποίο όλα αυτά να τα ενσωµατώνει και φυσικά δεν είναι εγκεκριµένα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Σύµφωνα µε τον προγραµµατισµό της ΕΕ το σχέδιο της ΚΑΠ από κάθε χώρα θα κατατεθεί σε περίπου ένα χρόνο - στην καλύτερη περίπτωση - από σήµερα. Αυτό που έχει µεγάλη σηµασία είναι αυτό το πρόγραµµα να µην εκπονηθεί από πάνω για να εφαρµοστεί προς τα κάτω αλλά να το εκπονήσουµε όλοι µαζί, δηλαδή οι αγρότες, η πολιτεία, η ακαδηµαϊκή κοινότητα, οι εµπλεκόµενοι φορείς, οι επιχειρήσεις που εµπλέκονται στον αγροδιατροφικό τοµέα, έτσι ώστε να πραγµατοποιήσουµε την δέσµευση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, για τη διενέργεια ενός εθνικού διαλόγου για τη νέα ΚΑΠ όπου θα συµµετέχουν όλοι ισότιµα.
Σύντομο Βιογραφικό σημείωμα
Ο Αντώνης Φιλιππής είναι οικονοµολόγος, µε σπουδές στα διεθνή οικονοµικά και µεταπτυχιακή ειδίκευση στην οικονοµική πολιτική και ανάπτυξη. Εργάστηκε ως επιστηµονικός συνεργάτης στη Βουλή, για την εκπόνηση και παρακολούθηση δηµοσίων πολιτικών, που σχετίζονται µε το εµπόριο και την αγροτική ανάπτυξη. Είναι υποψήφιος διδάκτωρ του Τµήµατος Οικονοµικών Επιστηµών του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστηµίου Αθηνών µε αντικείµενο τη διαχείριση του δηµοσίου χρέους. Τον Οκτώβριο του 2024 διατέλεσε Πρόεδρος του ΕΛΓΟ- ∆ΗΜΗΤΡΑ.
