Όπως επισημαίνει ο Μεσσήνιος βουλευτής, η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας αποτελεί αυτονόητη προτεραιότητα της Πολιτείας. Ωστόσο, η συγκεκριμένη ρύθμιση δημιουργεί σοβαρά ζητήματα αναλογικότητας, όταν εφαρμόζεται σε χαμηλοσυνταξιούχους που διατηρούν παράλληλα μικρή αγροτική δραστηριότητα με ετήσιο εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ. Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, οι συνταξιούχοι αυτοί, παρότι απαλλάσσονται πλήρως από την καταβολή εισφορών, σε περίπτωση που δεν δηλώσουν την απασχόλησή τους στον e-ΕΦΚΑ – για καθαρά πληροφοριακούς λόγους – κινδυνεύουν με την επιβολή προστίμου ύψους δώδεκα (12) μηνιαίων συντάξεων.
Στις περιπτώσεις αυτές συγκαταλέγονται κυρίως ηλικιωμένοι κάτοικοι της περιφέρειας – μεταξύ αυτών και πολλοί Μεσσήνιοι – οι οποίοι διατηρούν λίγες δεκάδες ελαιόδεντρα ή μικρές οικογενειακές καλλιέργειες, με ελάχιστη ή ακόμη και μηδενική παραγωγή ορισμένες χρονιές, προκειμένου να καλύψουν βασικές οικογενειακές ανάγκες. Στις περιπτώσεις αυτές:
- Δεν προκύπτει εισφοροδοτική υποχρέωση.
- Δεν υφίσταται ζημία για το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης.
- Τα σχετικά εισοδήματα δηλώνονται κανονικά στη φορολογική διοίκηση.
Παρ’ όλα αυτά, η παράλειψη δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ μπορεί να οδηγήσει σε εξοντωτικές κυρώσεις, οι οποίες είναι ιδιαίτερα δυσανάλογες ως προς τη βαρύτητα της παράλειψης, αλλά και κοινωνικά άδικες, αφού αφορούν ουσιαστικά υπερήλικες συμπολίτες μας με περιορισμένη ψηφιακή εξοικείωση.
Με την ερώτησή του, ο κ. Μαντάς ζητά από το υπουργείο Εργασίας:
- Να επανεξεταστεί το ύψος του προστίμου στις περιπτώσεις αγροτικού εισοδήματος κάτω των 10.000 ευρώ.
- Να προβλεφθεί προειδοποιητικός μηχανισμός συμμόρφωσης πριν την επιβολή της κύρωσης.
- Να εξεταστεί η διαλειτουργικότητα με την ΑΑΔΕ, ώστε για εισοδήματα που ήδη δηλώνονται φορολογικά να αποφεύγονται δυσανάλογες κυρώσεις για παραλείψεις καθαρά πληροφοριακού χαρακτήρα.
Όπως τονίζει ο κ. Μαντάς, η Πολιτεία οφείλει να διασφαλίζει τη νομιμότητα και τη διαφάνεια. Δεν μπορεί όμως να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο τον συστηματικό παραβάτη και τον χαμηλοσυνταξιούχο της υπαίθρου, ειδικά αυτόν που διατηρεί λίγες ελιές για την οικογένειά του και προσπαθεί απλώς να συμπληρώσει ένα ήδη περιορισμένο εισόδημα.
H ερώτηση Μαντά προς την Υπουργό Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, κ. Νίκη Κεραμέως
Θέμα: «Υπερβολικό πρόστιμο σε συνταξιούχους με μικρή αγροτική εκμετάλλευση για μη δήλωση απασχόλησης»
Αξιότιμη κυρία υπουργέ,
Σημαντική αναστάτωση και εύλογη αγωνία εκφράζεται από χιλιάδες συνταξιούχους, ιδίως της περιφέρειας, αναφορικά με την υποχρέωση δήλωσης απασχόλησης στον e-ΕΦΚΑ, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 114 του ν. 5078/2023 και τα προβλεπόμενα στην εγκύκλιο 28/26.07.2024 του φορέα. Το ζήτημα γίνεται εντονότερο ειδικά στις περιπτώσεις συνταξιούχων που ταυτόχρονα διατηρούν μικρή αγροτική εκμετάλλευση, κάτι αρκετά σύνηθες για κατοίκους περιοχών μακριά από τα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας.
Είναι απολύτως θεμιτό και αυτονόητο ότι η καταπολέμηση της αδήλωτης εργασίας πρέπει να αποτελεί κεντρική προτεραιότητα της Πολιτείας και ότι κάθε συνταξιούχος που εργάζεται οφείλει να το δηλώνει, καταβάλλοντας τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές. Ωστόσο, η πρόβλεψη της παρ. δ της ως άνω εγκυκλίου, σύμφωνα με την οποία η παράλειψη ή η εκπρόθεσμη υποβολή δήλωσης απασχόλησης επισύρει πρόστιμο ίσο με δώδεκα (12) μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις, δημιουργεί σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με την αρχή της αναλογικότητας και τις ίσης μεταχείρισης.
Το πρόβλημα ανακύπτει κυρίως σε περιπτώσεις συνταξιούχων που διατηρούν μικρή αγροτική εκμετάλλευση με ετήσιο εισόδημα πολύ κάτω των 10.000 ευρώ, οι οποίοι, σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, πολύ ορθά απαλλάσσονται πλήρως από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών λόγω χαμηλού εισοδήματος. Πρόκειται συχνά για χαμηλοσυνταξιούχους, που κατά κύριο λόγο ασφαλίζονταν στον πρώην ΟΓΑ, οι οποίοι συνεχίζουν να διατηρούν πολύ μικρές οικογενειακές εκμεταλλεύσεις – ακόμη και λίγες δεκάδες ελαιόδεντρα – με ελάχιστη ή και μηδενική παραγωγή ορισμένες χρονιές, προκειμένου να καλύψουν βασικές οικογενειακές τους ανάγκες. Στις περιπτώσεις αυτές:
- Δεν υφίσταται υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών λόγω χαμηλού εισοδήματος.
- Δεν προκαλείται ζημία στα ασφαλιστικά ταμεία από «αδήλωτη εργασία», εφόσον ουσιαστικά δεν προκύπτει καμία εισφοροδοτική υποχρέωση.
- Τα σχετικά εισοδήματα φορολογούνται κανονικά, αφού αποτυπώνονται ούτως ή άλλως στις φορολογικές τους δηλώσεις.
Παρά ταύτα και σύμφωνα με το ισχύον πλαίσιο, η μη υποβολή ή η εκπρόθεσμη υποβολή της σχετικής δήλωσης στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του e-ΕΦΚΑ δύναται να οδηγήσει σε επιβολή προστίμου ύψους δώδεκα (12) μηνιαίων συντάξεων, δηλαδή σε ποινή εξαιρετικά δυσανάλογη σε σχέση με τη βαρύτητα της παράλειψης. Αν ληφθεί δε υπόψη ότι ουσιαστικά πρόκειται για περιπτώσεις μεγάλων σε ηλικία συμπολιτών μας, με περιορισμένη ψηφιακή εξοικείωση και πραγματικό εισόδημα από αγροτική δραστηριότητα μηδενικό ή οριακό, γίνεται φανερό ότι η συγκεκριμένη ρύθμιση πλήττει κυρίως τους πλέον ευάλωτους συνταξιούχους της υπαίθρου, χωρίς ταυτόχρονα να εξυπηρετείται η διασφάλιση της διαφάνειας και της νομιμότητας με ουσιαστικό τρόπο.
Κατόπιν των ανωτέρω, ερωτάσθε:
- Προτίθεται το υπουργείο σας να επανεξετάσει το ύψος του προστίμου των δώδεκα (12) μηνιαίων συντάξεων σε περιπτώσεις μη δήλωσης ή εκπρόθεσμης δήλωσης απασχόλησης συνταξιούχων με αγροτικό εισόδημα κάτω των 10.000 ευρώ, όπου δεν προκύπτει υποχρέωση καταβολής ασφαλιστικών εισφορών;
- Εξετάζεται η δυνατότητα πρόβλεψης προειδοποιητικού μηχανισμού συμμόρφωσης για τις περιπτώσεις αυτές;
- Προτίθεται το υπουργείο να εξετάσει τη διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων με την ΑΑΔΕ, ώστε για εισοδήματα που ήδη δηλώνονται φορολογικά να μην επιβάλλονται εξοντωτικές κυρώσεις για καθαρά πληροφοριακού χαρακτήρα παραλείψεις;
