Σα να µην έφταναν δηλαδή οι ιδιαίτερα χαµηλές τιµές παραγωγού τη τελευταία διετία καθώς και η χαµηλή παραγωγικότητα των ελληνικών αγροτικών εκµεταλλεύσεων συγκριτικά µε τον ενδοκοινοτικό µέσο όρο, έρχεται τώρα ένα καινούριο «πράσινο» καπέλο στα έξοδα αζωτούχας θρέψης και άρδευσης. Ανάλογα τα χαρακτηριστικά της κάθε εισροής και την χρονική συγκυρία, το καπέλο αυτό µπορεί να ανέλθει από 4% έως 12% βάσει αξιόπιστων µετρήσεων, ώστε να περικόψει εν τέλει από 7 έως 32 ευρώ το στρέµµα στο οικονοµικό αποτέλεσµα για τις δύο βασικές εαρινές καλλιέργειες (βαµβάκι και καλαµπόκι), περιορίζοντας ακόµη περισσότερα τα ήδη στενά περιθώρια κερδοφορίας.
Ο CBAM αποτελεί δυναµικό φόρο εισαγωγής προϊόντων και πρώτων υλών, βάσει κωδικού HS και χώρα προέλευσης. Σε ορισµένες περιπτώσεις στην αζωτούχο θρέψη, όπως στην περίπτωση της ουρίας, η επιβάρυνση αγγίζει το 20% µε 25% της διεθνής τιµής, µία αύξηση κόστους που ο εισαγωγέας µετατοπίζει ουσιαστικά αυτούσια στη βιοµηχανία λιπασµάτων και κείνη µε τη σειρά της σταδιακά στον τελικό καταναλωτή, δηλαδή τον αγρότη. Στην Ελλάδα ήδη έχουν περαστεί οι πρώτες αυξήσεις στους τιµοκαταλόγους.
Άνθρωποι µε καλή γνώση της αγοράς έχουν εδώ και λίγο καιρό µπει στη διαδικασία να υπολογίσουν την οικονοµική επιβάρυνση ενόψει εαρινών σπορών. Γενικά, το καλαµπόκι είναι πιο αζωτοβόρο και πιο υδροβόρο από το βαµβάκι, άρα και λίγο πιο εκτεθειµένο στο CBAM.
Η επιβάρυνση για το βαµβάκι
Αρχίζοντας µε το βαµβάκι, σε ένα µέσο αρδευόµενο σύστηµα, το µεταβλητό κόστος ανά στρέµµα διαµορφώνεται περίπου ως εξής: Λιπάσµατα: 55–75 ευρώ, Φυτοπροστασία: 35–45 ευρώ, Σπόρος: 18–22 ευρώ, Ενέργεια άρδευσης: 35–50 ευρώ, Καύσιµα / εργασίες: 40–50 ευρώ. Συνολικό µεταβλητό κόστος: περίπου 190–240 ευρώ/στρέµµα. Τώρα, το σηµείο όπου παρεµβαίνει ο CBAM είναι κυρίως τα λιπάσµατα και δευτερευόντως η ενέργεια.
Η επίδραση στην τιµή των αζωτούχων λιπασµάτων εκτιµάται περίπου: +8% στο χαµηλό σενάριο, +15% στο µεσαίο, +25% στο υψηλό. Με δεδοµένο ότι στο βαµβάκι η λίπανση κοστίζει περίπου 65 ευρώ το στρέµµα, προκύπτει αύξηση κόστους κατά 5 µε 16 ευρώ το στρέµµα. Αν προστεθεί και η έµµεση επίδραση στην ενέργεια άρδευσης (λόγω άνθρακα στο ρεύµα και στα καύσιµα), που µπορεί να κινηθεί από συν 5% έως +12%, δηµιουργείται επιπλέον επιβάρυνση 2 µε 6 ευρώ το στρέµµα.
Άρα η συνολική επιβάρυνση στο βαµβάκι διαµορφώνεται θεωρητικά από 7 έως 22 ευρώ το στρέµµα. Σε ποσοστό κόστους παραγωγής αυτό αντιστοιχεί σε αύξηση περίπου 4% έως 9%. Καταλαβαίνει κανείς λοιπόν πως η επίδραση του CBAM δεν είναι εκρηκτική αλλά είναι διαρθρωτική. Αφαιρεί δηλαδή ένα σηµαντικό µέρος του περιθωρίου κέρδους — ειδικά σε χρονιές χαµηλών διεθνών τιµών.
Αύξηση κόστους σχεδόν µισή συνδεδεµένη από 11 έως 32 ευρώ το στρέµµα στο καλαµπόκι
Το καλαµπόκι είναι πιο αζωτοβόρο και πιο υδροβόρο, άρα και πιο εκτεθειµένο. Η τυπική δοµή µεταβλητού κόστους ανά στρέµµα έχει ως εξής:
- Λιπάσµατα: 80–110 ευρώ.
- Σπόρος:25–30 ευρώ.
- Φυτοπροστασία:25–35 ευρώ.
- Άρδευση (ενέργεια): 55–75 ευρώ.
- Καύσιµα / εργασίες: 45–55 ευρώ.
∆ηλαδή ένα συνολικό µεταβλητό κόστος: 240–300 ευρώ/στρέµµα. Τώρα, µε το CBAM, η αύξηση κόστους λιπασµάτων υπολογίζεται από 8 έως 24 ευρώ το στρέµµα. Η άρδευση στο καλαµπόκι έχει µεγαλύτερη βαρύτητα, µε την επιπλέον επιβάρυνση από 3 έως 8 ευρώ το στρέµµα. Κάπως έτσι, η συνολική επιβάρυνση ανέρχεται από 11 ευρώ έως και 32 ευρώ το στρέµµα, ήτοι έχει µια ποσοστιαία αύξηση κόστους από 5% έως 12%. Τα νούµερα δείχνουν πως το καλαµπόκι είναι πιο ευάλωτο από το βαµβάκι, επειδή συνδυάζει υψηλότερη λίπανση µε µεγαλύτερη ενεργειακή εξάρτηση άρδευσης. Απεναντίας, το βαµβάκι επηρεάζεται από τη λίπανση και λιγότερο από την ενέργεια. Στο ρύζι και στη βιοµηχανική ντοµάτα τα πράγµατα είναι χειρότερα.
