Αυτή την περίοδο ολοκληρώνονται οι ηµερίδες ενηµέρωσης από τις ΟΤ∆, και έως το τέλος του µήνα ή αρχές Μαρτίου θα βγουν οι πρώτες προσκλήσεις. Το ενδιαφέρον είναι µεγάλο ωστόσο ο προϋπολογισµός αρκετά περιορισµένος καθώς στις 50 ΟΤ∆ αντιστοιχούν 236 εκατ. ευρώ συµπεριλαµβανοµένων των δηµοσίων έργων. Οι κύριες πτυχές τους είναι:
Μεταποίηση αγροτικών προϊόντων
Αφορά έργα προϋπολογισµού έως 400.000 ευρώ. Χρηµατοδοτούνται η ίδρυση, ο εκσυγχρονισµός, η επέκταση και η µετεγκατάσταση µονάδων µεταποίησης γεωργικών προϊόντων. Στις επιλέξιµες δραστηριότητες περιλαµβάνονται µικρά τυροκοµεία, µονάδες παραγωγής µαρµελάδων και χυµών, προϊόντα µε παρθένο και έξτρα παρθένο ελαιόλαδο, τυποποιητήρια µελιού, κρασιού και λαδιού, µεταποίηση φρούτων, µονάδες κρέατος και επισκέψιµοι χώροι σε λειτουργούσες µονάδες. ∆εν επιτρέπεται η ίδρυση σφαγείων, µε εξαίρεση τα σφαγεία πουλερικών σε ορεινές περιοχές, ούτε η ίδρυση νέων ελαιοτριβείων. Ωστόσο, ελαιοτριβεία που έχουν διακόψει τη λειτουργία τους µπορούν να εκσυγχρονιστούν και να επαναλειτουργήσουν, υπό προϋποθέσεις.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Μεταποίηση µη γεωργικών προϊόντων
Αφορά επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στη µεταποίηση προϊόντων εκτός πρωτογενούς γεωργικής παραγωγής. Ενισχύονται, µεταξύ άλλων, µονάδες παραγωγής ζύθου, αποσταγµάτων (όπως τσικουδιά), καλλυντικών από αρωµατικά φυτά ή ελαιόλαδο, αιθέριων ελαίων, προϊόντων κυψέλης (γύρη, πρόπολη, βασιλικός πολτός), καθώς και µονάδες παραγωγής κοµπόστ και εδαφοβελτιωτικών.
Βιοτεχνία και χειροτεχνία
Η υπο-παρέµβαση δίνει έµφαση στη µικρή βιοτεχνία και τη λαϊκή τέχνη. Χρηµατοδοτείται η ίδρυση και ο εκσυγχρονισµός µονάδων ένδυσης και υπόδησης µε σύγχρονα ή παραδοσιακά µοτίβα, εργαστηρίων κεραµικής, υφαντικής, ξυλογλυπτικής, επεξεργασίας πέτρας, ξύλου και µετάλλου, καθώς και επιχειρήσεων που εντάσσονται στις Πολιτιστικές και ∆ηµιουργικές Βιοµηχανίες. Ενισχύονται επίσης επισκέψιµα εργαστήρια και παραγωγικές µονάδες ειδών διατροφής µετά την πρώτη µεταποίηση, ιδίως όταν πρόκειται για γυναικείους συνεταιρισµούς που δεν καλύπτονται από άλλες δράσεις.
Τουρισµός µικρής κλίµακας
Χρηµατοδοτεί υποδοµές διανυκτέρευσης µικρής δυναµικότητας, χώρους εστίασης και αναψυχής µε έµφαση στην τοπική γαστρονοµία, επιχειρήσεις εναλλακτικού τουρισµού (οικοτουρισµός, ορειβατικός, γαστρονοµικός) και επισκέψιµα αγροκτήµατα. Η ίδρυση νέων καταλυµάτων επιτρέπεται µόνο σε ορεινές περιοχές, ενώ απαιτείται οικοδοµική άδεια για υποδοµές διανυκτέρευσης (ΚΥΑ 69945/14-02-2025).
Επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών
Αφορά κοινωνικές και εκπαιδευτικές δοµές σε περιοχές µε υστέρηση υπηρεσιών. Επιδοτούνται βρεφονηπιακοί σταθµοί, Κ∆ΑΠ και Κ∆ΑΠ ΑµεΑ, παιδικές κατασκηνώσεις, µονάδες φροντίδας ηλικιωµένων, ιατρεία και διαγνωστικά κέντρα και φροντιστήρια.
Ενεργειακή αναβάθµιση-κυκλική οικονοµία
Επενδύσεις εξοικονόµησης ενέργειας και νερού, εγκατάσταση ΑΠΕ και δράσεις κυκλικής οικονοµίας. Προϋπόθεση είναι τουλάχιστον το 90% του προϋπολογισµού να αφορά δαπάνες ενεργειακής αναβάθµισης.
Τα ποσοστά ενίσχυσης
Τα ποσοστά ενίσχυσης κυµαίνονται ανάλογα την περιοχή στην οποία δραστηριοποιείται η κάθε ΟΤ∆, µε εξαίρεση τις προσκλήσεις στη Μεταποίηση. Σηµειώνεται πως για όλες τις δράσεις ανώτατος προϋπολογισµός έργου έχει οριστεί το ποσό των 300.000 ευρώ. Εξαιρείται η Μεταποίηση αγροτικών προϊόντων που το ανώτερο ποσό έχει καθοριστεί στα 400.000 ευρώ. Αναλυτικότερα τα ποσοστά ενίσχυσης έχουν ως εξής:
- Μεταποίηση αγροτικών προϊόντων και µη αγροτικών προϊόντων: Οριζόντιο για όλες τις Περιφέρειες ποσοστό 65%.
- Ενίσχυση επιχειρήσεων στους τοµείς της βιοτεχνίας, χειροτεχνίας και παραγωγής ειδών µετά την 1η µεταποίηση, Ενίσχυση επιχειρήσεων του τουριστικού κλάδου, Ενίσχυση επιχειρήσεων παροχής υπηρεσιών: 75% για Βόρειο Αιγαίο, 65% σε Κρήτη, ΑΜΘ, Κεντρική Μακεδονία, ∆υτική Μακεδονία, Ήπειρο, Θεσσαλία, ∆υτική Ελλάδα, Αρκαδία (∆ήµος Μεγαλόπολης, ∆ήµος Γορτυνίας, ∆ήµος Τρίπολης), Μεσσηνία (∆ήµος Οιχαλίας),
60% στις υπόλοιπες περιοχές. - Εξοικονόµηση ενέργειας και νερού, ενίσχυση βιο- οικονοµίας και κυκλικής οικονοµίας: Οριζόντιο 80%.
Υποχρεωτικά απλοποιημένο κόστος για τις κατασκευές
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι οι περισσότερες υπο-παρεµβάσεις – πλην της Μεταποίησης Αγροτικών Προϊόντων – εντάσσονται στο καθεστώς ενισχύσεων ήσσονος σηµασίας, βάσει του Κανονισµός (ΕΕ) 2023/2831. Αυτό σηµαίνει ότι κάθε επιχείρηση µπορεί να λάβει έως 300.000 ευρώ συνολικά µέσα σε µία κυλιόµενη τριετία, υπολογιζόµενα σε επίπεδο «ενιαίας επιχείρησης». Στην πράξη, επιχειρήσεις που συνδέονται µε άλλες µέσω συµµετοχών άνω του 50% ή συνεργαζόµενες µε ποσοστό άνω του 25% θα πρέπει να προσµετρούν τα οικονοµικά τους στοιχεία αθροιστικά, κάτι που απαιτεί προσεκτικό έλεγχο πριν την υποβολή αίτησης.
Επιλέξιµες οι δαπάνες από 1η Ιανουαρίου 2023 υπό προϋποθέσεις
Ένα ακόµη κρίσιµο σηµείο είναι ότι οι δαπάνες θεωρούνται επιλέξιµες από την 1η Ιανουαρίου 2023, υπό τον όρο ότι το έργο δεν έχει ολοκληρωθεί φυσικά και οικονοµικά. Για επενδύσεις ίδρυσης, δεν πρέπει να έχει εκδοθεί άδεια λειτουργίας, ενώ σε κάθε περίπτωση πρέπει να αποµένει τουλάχιστον το 10% του οικονοµικού αντικειµένου προς υλοποίηση. Με άλλα λόγια, το πρόγραµµα δεν επιδοτεί τελειωµένες επενδύσεις, αλλά παρεµβαίνει σε στάδιο εξέλιξης ή σχεδιασµού.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στη διαφάνεια του κόστους. Για δαπάνες άνω συγκεκριµένων ορίων απαιτούνται δύο ή τρεις συγκρίσιµες προσφορές, ώστε να τεκµηριώνεται το εύλογο κόστος. Υπάρχει ωστόσο ευελιξία, καθώς µπορεί να επιλεγεί προσφορά που δεν είναι η χαµηλότερη, εφόσον αιτιολογείται επαρκώς η ποιότητα ή η µοναδικότητα του εξοπλισµού. Παράλληλα, για τις κατασκευαστικές εργασίες εφαρµόζεται υποχρεωτικά σύστηµα απλοποιηµένου κόστους ανά τετραγωνικό µέτρο, µε προσαυξήσεις – για παράδειγµα σε νησιωτικές περιοχές όπως η Κρήτη ή σε βιοκλιµατικά κτίρια.
Σηµαντικές είναι και οι δεσµεύσεις που αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς. Για κατασκευαστικές δαπάνες απαιτείται κυριότητα ή µακροχρόνια µίσθωση τουλάχιστον δέκα ετών, ενώ για δαπάνες εξοπλισµού η µίσθωση πρέπει να καλύπτει τουλάχιστον τρία έτη. Η αγορά οικοπέδου είναι επιλέξιµη, αλλά µόνο έως το 10% των συνολικών επιλέξιµων δαπανών.
Το πρόγραµµα προβλέπει επίσης σαφείς κοινωνικούς και θεσµικούς όρους. ∆εν µπορούν να ενταχθούν επιχειρήσεις στις οποίες έχουν επιβληθεί τελεσίδικα πρόστιµα για σοβαρές παραβάσεις της εργατικής νοµοθεσίας, όπως ορίζεται στο άρθρο 40 του Νόµος 4488/2017. Επιπλέον, κάθε επένδυση οφείλει να διασφαλίζει πρόσβαση σε άτοµα µε αναπηρία, όπου αυτό είναι τεχνικά εφικτό.
Τέλος, πρέπει να τονιστεί ότι δεν επιτρέπεται η µεταβολή της υπο-παρέµβασης µετά την υποβολή της αίτησης στο ΟΠΣΚΕ. Ένα λάθος «κλικ» µπορεί να οδηγήσει σε απόρριψη, γεγονός που καθιστά αναγκαία την προσεκτική προετοιµασία του φακέλου.
Οδηγός για απλοποιηµένο κόστος
Ξεχωριστό κεφάλαιο στο νέο LEADER αποτελεί το σύστηµα «απλοποιηµένου κόστους», το οποίο αλλάζει ουσιαστικά τον τρόπο µε τον οποίο υπολογίζονται και εγκρίνονται οι κατασκευαστικές δαπάνες.
Σε αντίθεση µε το παρελθόν, όπου κάθε επιµέρους εργασία κοστολογούνταν µε αναλυτικές προσφορές και τιµολόγια, πλέον για τις οικοδοµικές εργασίες εφαρµόζεται υποχρεωτικά πρότυπο κόστος ανά τετραγωνικό µέτρο. Το ποσό αυτό καθορίζεται κεντρικά και διαφοροποιείται ανάλογα µε την κατηγορία της επένδυσης (π.χ. µεταποίηση, τουρισµός, υπηρεσίες), αλλά και µε βάση τεχνικά χαρακτηριστικά του κτιρίου, όπως αν ο φέρων οργανισµός είναι από οπλισµένο σκυρόδεµα ή µεταλλικός. Αξίζει να σηµειωθεί ότι το απλοποιηµένο κόστος είναι υποχρεωτικό για τις κατασκευαστικές εργασίες, ενώ για άλλες κατηγορίες δαπανών (όπως συγκεκριµένος ξενοδοχειακός εξοπλισµός) µπορεί να εφαρµοστεί προαιρετικά, όπου προβλέπεται στον οδηγό εφαρµογής.
