Με τη χρήση αυτού του ιστότοπου, αποδέχεστε την χρήση των cookies. Διαβάστε περισσότερα για τα cookies εδώ.
ΑΠΟΔΟΧΗ
BACK TO
TOP
WineTrails

Traminer, ο φύλακας των συνόρων

Πίσω από την καλλιέργεια της αμπέλου και του οίνου κρύβεται η ιστορία ανθρώπων που δούλεψαν τη γη, μεταμόρφωσαν το τοπίο, παρήγαγαν και εμπορεύτηκαν το κρασί, δημιουργώντας τοπικές και παγκόσμιες κοινότητες, όπως εύγλωττα περιγράφεται στο βιβλίο «Sangiovese, Lambrusco, and Other Vine Stories» των Attilio Scienza και Serena Imazio

Annotation_2020-03-20_105942

Μαρίνα Σκοπελίτου

51
0

Δύο Ιταλοί επιστήμονες της Γενετικής, ο καθηγητής Attilio Scienza και η Serena Imazio, στο βιβλίο τους «Sangiovese, Lambrusco, and Other Vine Stories» προσπάθησαν να ακολουθήσουν την ιστορία των ανθρώπων ανακατασκευάζοντας τη γενεαλογία του κρασιού. Εργαλεία του εγχειρήματός τους υπήρξαν η ανάλυση DNA, η Αρχαιολογία, η Ανθρωπολογία, η Γλωσσολογία, η λογοτεχνία και οι μύθοι. Οι ποικιλίες με τις οποίες ασχολήθηκαν είναι ιταλικές αλλά και διεθνείς. Η πορεία των δύο επιστημόνων αποκάλυψε συναρπαστικές ιστορίες μετανάστευσης, κατακτήσεων, εξερευνήσεων και διαπολιτισμικών ανταλλαγών. Το μόνο σίγουρο είναι ότι μετά από την ανάγνωση του συγκεκριμένου βιβλίου κανένα ποτήρι κρασί δεν θα είναι πια το ίδιο.

Το αμπέλι δεν γνωρίζει σύνορα


Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες ιστορίες, με την οποία καταπιάστηκαν οι δύο επιστήμονες, είναι αυτή του Traminer για την οποία χρειάστηκε να πραγματοποιήσουν ένα μεγάλο ταξίδι στο χρόνο με αφετηρία την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας. Ο Βιργίλιος αναφέρει στην Αινειάδα ότι οι Ρωμαίοι κατάφεραν να κυριαρχήσουν στον Δυτικό Κόσμο, όχι τόσο λόγω της στρατιωτικής τους ισχύος, όσο λόγω του γεγονότος ότι δεν αντιμετώπιζαν τους άλλους λαούς ως ισότιμους πολίτες με τους οποίους μπορούσαν να συνεργαστούν. Αυτή η διάθεση πολιτισμικής ανταλλαγής επηρέασε την ιστορία πολλών ποικιλιών αμπέλου, σύμφωνα με τους συγγραφείς του βιβλίου. Τον 3ο αιώνα μ.Χ. όταν η επεκτατική πορεία των Ρωμαίων βρισκόταν σε πλήρη εξέλιξη, παρατηρείται ένας ενδιαφέρον συγχρονισμός με τις πρώτες διαδικασίες εξέλιξης κάποιων ποικιλιών. Μάλιστα, οι διαδικασίες αυτές δεν έλαβαν χώρα σε περιοχές ορόσημα της ιταλικής αμπελουργίας, αλλά σε εδάφη κοντά στα σύνορα της Αυτοκρατορίας και ειδικότερα κοντά στις όχθες του Ρήνου και του Δούναβη. Στην ιστορία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μπορεί κανείς να εντοπίζει συνεχώς το φαινόμενο της μετεγκατάστασης, το οποίο επεξηγεί την εξέλιξη των αμπελουργικών περιοχών. Παρατηρείται, λοιπόν, μία μετακίνηση της παραγωγής οίνου από τις πόλεις στην επικράτεια που εκτείνεται ως την Καμπανία και το Λάτσιο, ώστε να καλυφθούν οι ανάγκες της αριστοκρατίας, που είχε μεταφέρει την κατοικία της. Αντίστοιχα, όταν τα κέντρα επιρροής της Αυτοκρατορίας μεταφέρθηκαν από τη Ρώμη στη Ραβέννα και τη Λυών, και αργότερα στην Τριρ, ενώ χρειάστηκε να μεταφερθούν περισσότεροι στρατιώτες στα ανατολικά σύνορα, δημιουργήθηκε η ανάγκη αμπελώνων και σε αυτά τα σημεία κατανάλωσης.

Το κρασί των λεγεώνων 


Στόχος των συγγραφέων σε αυτό το σημείο του έργου τους δεν είναι να μιλήσουν για το κρασί που κατανάλωναν οι ανώτερες τάξεις, αλλά για το κρασί που κατανάλωναν οι στρατιώτες των λεγεώνων στα ανατολικά σύνορα. Άλλωστε, όπως τονίζουν οι ίδιοι, η γνώση και η ανάγκη, οι κινητήριες δυνάμεις της καινοτομίας, αποτέλεσαν τη βάση των αμπελουργικών πρακτικών που προέκυψαν από τη συνεργασία των Ρωμαίων με τους τοπικούς πληθυσμούς των νέων περιοχών. «Τα εδάφη της Γαλατίας οργώνονται από τα βόδια των βαρβάρων, οι αιχμάλωτοι στο ζυγό γενναιόδωρα προσφέρουν το λαιμό τους τους αγρότες μας, τα κοπάδια διάφορων ανθρώπων βόσκουν για να μας ταΐσουν, οι αχυρώνες μας είναι γεμάτοι από το στάρι των βαρβάρων, τα άλογα τους αναπαράγονται μαζί με τα δικά μας», με αυτά τα λόγια ο αυτοκράτορας Μάρκος Αυρήλιος Πρόβος περιγράφει γλαφυρά τη συνύπαρξη διαφορετικών πληθυσμών. Ο Πρόβος ανέλαβε την εξουσία σε μία περίοδο κατάπτωσης της Αυτοκρατορίας. Ανάμεσα στα πολλά προβλήματα που είχε να λύσει, ένα εξ αυτών αφορούσε την παραγωγή οίνου. Το 92 μ.Χ. έχει εκδοθεί ένα διάταγμα το οποίο περιόριζε τη δυνατότητα οινοπαραγωγής εκτός Ιταλίας, σε μια προσπάθεια προστασίας της εγχώριας παραγωγής. Φτάνοντας πλέον στον 3ο μ.Χ. αιώνα, ο Πρόβος προχώρησε σε αντιμεταρρύθμιση του διατάγματος, η οποία είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία νέων αμπελώνων στις επαρχίες της Γαλατίας, της Παννονίας, της Βουργουνδίας κ.α. Η καλλιέργεια της αμπέλου γνώρισε μεγάλη άνθιση, εκείνη την περίοδο, στις όχθες του Μόζελ και του Ρήνου, για να παράγει κρασί για τους λεγεωνάριους, που προστάτευαν τα σύνορα. Ωστόσο, υπήρχε ένα πρόβλημα. Οι δημοφιλείς ποικιλίες, που είχαν χτίσει την καλή φήμη των ρωμαϊκών κρασιών δεν μπορούσαν να προσαρμοστούν στα κρύα κλίματα. Ήταν θέμα τύχης το γεγονός ότι οι πιο πιστές στον Πρόβο λεγεώνες, στις οποίες ζητήθηκε να αναπτύξουν την αμπελοκαλλιέργεια, βρίσκονταν στην Παννονία, όπου μπορούσε κανείς να βρει παραγωγικά κλήματα με αντοχή στο ψύχος. Οι ποικιλίες αυτές είναι πλέον γνωστές με το όνομα Heunisch (των Ούννων), παίρνοντας το όνομά τους από τα φύλα που κατοικούσαν σε αυτά τα εδάφη.


Οι βενεδικτίνοι μοναχοί 


Μετά την πτώση της αυτοκρατορίας, το αμπέλι συνέχισε να εξαπλώνεται κυρίως χάρη στη δραστηριότητα των μοναστηριών, ενώ άρχισε να μετεξελίσσεται σε σύμβολο της χριστιανικής πίστης. Χάρη στα δίκτυα που συνέδεαν τους τόπους λατρείας, το αμπέλι έλαβε τον ρόλο του «πολιτισμικού οδηγού» ενώ το προϊόν του δεν προοριζόταν πλέον για την τοπική κατανάλωση αλλά για εξαγωγές. Οι δρόμοι που άνοιξαν οι προσκυνητές των τόπων της χριστιανικής λατρείας, σε μία Ευρώπη χωρίς σύνορα, αποτέλεσαν τη βάση της διάδοσης των ποικιλιών που δημιουργήθηκαν στα σύνορα της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας αλλά και για έναν νέο κύκλο διασταυρώσεων. Περίπου το 1000 μ.Χ. στην επικράτεια που σήμερα αποτελεί μέρος της Γαλλίας και της Γερμανίας καταγράφεται δημογραφική έκρηξη, η οποία προχωρά παράλληλα με την ανάπτυξη της αμπελουργίας. Οι ποικιλίες που πρωταγωνίστησαν τότε στις περιοχές με έντονη παρουσία των Βενεδικτίνων μοναχών, ήταν το Pinot και το Traminer.

Traminer ή termeno

Για πολλά χρόνια, το Termeno (στα γερμανικά Tramin) θεωρούνταν πατρίδα του Traminer, λόγω της συνήχησης των ονομάτων. Ωστόσο, σύμφωνα με τους Scienza και Imazio, υπάρχουν αποδείξεις που καταρρίπτουν αυτή την «εύκολη» απόδοση. Κατ’ αρχάς, υπάρχουν έγγραφα. Η πρώτη αναφορά στο Traminer ως αμπέλι τοποθετείται στις 4 Αυγούστου του 1438, στο Μοναστήρι του Bebenhausen κοντά στη Στουτγάρδη, πράγμα που υποδηλώνει ότι η ποικιλία πιθανότατα έρχεται από τη νοτιοδυτική Γερμανία. Επιπλέον, μελετητές έχουν αναζητήσει χωρίς επιτυχία ιστορικές αποδείξεις για την καλλιέργεια αμπελιών της ποικιλίας Traminer στο Termeno, ενώ επίσης δεν αναφέρεται σε καμία ιταλική πραγματεία αμπελογραφίας πριν από τον 19ο αιώνα. Ωστόσο, αν η σύμπτωση των ονομάτων είναι τυχαία, πού θα μπορούσαμε να βρούμε απαντήσεις; Για να βρουν απαντήσεις οι συγγραφείς, επιστρέφουν στην περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, καθώς οι Ρωμαίοι συνήθιζαν να αποκαλούν τις περιοχές που είχαν κατακτήσει προσφάτως με το όνομα «termimus» (δηλαδή σύνορο), από το οποίο προήλθε το τοπωνύμιο Termeno. Ως εκ τούτου, η ποικιλία Traminer μπορεί να πήρε το όνομα της από κάποια άλλη περιοχή, την οποία επίσης αποκαλούσαν «termimus» οι Ρωμαίοι. Άλλο ντοκουμέντο του Μεσαίωνα παρέχει μια ακόμα πιο στέρεα υπόθεση αναφορικά με την ετυμολογία του ονόματος, η οποία μεταξύ άλλων, τοποθετεί το Traminer στις κορυφαίες ποικιλίες. Κατά τους ρωμαϊκούς χρόνους, η ελληνικής καταγωγής οικογένεια Aminee είχε ταυτίσει το όνομά της με τους οίνους ποιότητας. Κατά τη διάρκεια του Μεσαίωνα, καθώς οι Βενεδικτίνοι μοναχοί συνήθιζαν να χρησιμοποιούν λατινικούς όρους, υποστηρίζεται ότι το όνομα Traminer προήλθε εκ παραφθοράς. Από το «aminea», που αναφέρεται σε κρασιά υψηλής ποιότητας, στο der aminer, το dr-aminer, draminer και τελικά traminer. Ως εκ τούτου, η αλληλοεπικάλυψη του Traminer και των ποικιλιών του Termeno μπορεί να αποδοθεί στη συνήθεια των μεσαιωνικών χρόνων, βάσει της οποίας οι οίνοι πωλούνταν με το όνομα της περιοχής όπου παράγονταν, ανεξάρτητα από την ποικιλία που έχει χρησιμοποιηθεί. Εκείνη την περίοδο, φημισμένοι ήταν οι γλυκείς οίνοι από τον Νότιο Τιρόλο. Μεταξύ αυτών των οίνων, εκείνος του Termeno ξεχώριζε, έτσι πιθανόν το όνομα «Traminer» δεν παρέπεμπε σε κρασιά που παρήχθησαν από την ομώνυμη ποικιλία, αλλά σε γλυκά και αρωματικά κρασιά άλλων ποικιλιών από το Termeno.

Ενώ λοιπόν το μυστήριο του ονόματος έχει μάλλον… λυθεί, η προέλευση της ποικιλίας παραμένει νεφελώδης. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι προέρχεται από τη Γερμανία και συγκεκριμένα από την κοιλάδα του Λούρου, άλλοι υποδεικνύουν το Kitzeck, στην Στυρία της Αυστρίας, ενώ άλλοι υποθέτουν ότι προέρχεται από την Jura Canton της Γαλλίας, όπου το Traminer είναι γνωστό με το όνομα Savagnin.

Τελικά, η αναζήτηση οδήγησε σε έναν Γερμανό αμπελογράφο του 19ου αιώνα, ο οποίος είχε εντοπίσει άγρια αμπέλια στο μικρό νησί Ketsch του Ρήνου, τα οποία είχαν αξιοπρόσεκτες μορφολογικές ομοιότητες με το Traminer. Με την έλευση της μοριακής βιολογίας, η υπόθεση επιβεβαιώθηκε και το 2001 αυτά τα άγρια αμπέλια ταυτοποιήθηκαν ως πρόγονος της ποικιλίας Traminer/ Savagnin.

Σχόλια (0)
Προσθήκη σχολίου
ΤΟ ΔΙΚΟ ΣΑΣ ΣΧΟΛΙΟ
Σχόλιο*
χαρακτήρες απομένουν
* υποχρεωτικά πεδία

News Wire

Πληρωμές Προγράμματα Προϊόντα Τεχνολογία