της Maryam Lotfi*
Οι επιθέσεις στο Ιράν έχουν ήδη απτές συνέπειες: οι ενεργειακές ροές επιβραδύνονται, οι αγορές αντιδρούν και οι παγκόσµιες αλυσίδες εφοδιασµού βρίσκονται υπό έντονη πίεση. Πρόκειται για µια παγκόσµια κρίση στην εφοδιαστική αλυσίδα.
Ο στενός αυτός θαλάσσιος διάδροµος αποτελεί ένα από τα σηµαντικότερα σηµεία συµφόρησης στον κόσµο: περίπου το 1/5 της παγκόσµιας παραγωγής πετρελαίου διέρχεται καθηµερινά από τα Στενά. Μια αιφνίδια διαταραχή στη λειτουργία του συνιστά χαρακτηριστικό παράδειγµα «αστοχίας σηµείου συµφόρησης», δηλαδή βλάβης σε έναν κρίσιµο κόµβο που προκαλεί αλυσιδωτές επιπτώσεις σε όλο το παγκόσµιο σύστηµα. […]Αναλυτές προειδοποιούν ότι οι τιµές ενδέχεται να αυξηθούν ακόµη περισσότερο εάν συνεχιστεί η αναστάτωση. Ωστόσο, αυτή η αντίδραση δεν οφείλεται σε πραγµατικές ελλείψεις. Οι αγορές αντιδρούν κυρίως στην ίδια την αβεβαιότητα. Καθώς η ενέργεια αποτελεί τη βάση σχεδόν κάθε οικονοµικού τοµέα, οι αυξήσεις στις τιµές µεταφέρονται γρήγορα σε όλη την εφοδιαστική αλυσίδα. Το υψηλότερο κόστος καυσίµων αυξάνει τις δαπάνες µεταφοράς, ανεβάζει το κόστος παραγωγής και τελικά επηρεάζει τον πληθωρισµό σε αγαθά και υπηρεσίες που φτάνουν στους καταναλωτές
[…] Η έρευνα για τις γεωπολιτικές κρίσεις δείχνει ότι διαταραχές σε βασικές εισροές, όπως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, µεταφράζονται γρήγορα σε ευρύτερη αστάθεια των αλυσίδων εφοδιασµού.[…] Ταυτόχρονα, η αστάθεια σε περιοχές που πλήττονται από συγκρούσεις µπορεί να οδηγήσει σε ανεξέλεγκτο εµπόριο πετρελαίου, λαθρεµπόριο αγαθών µέσω άτυπων θαλάσσιων διαδροµών ή εκµετάλλευση εργαζοµένων σε πολύπλοκα δίκτυα υπεργολαβιών.
Η κατάσταση στα Στενά του Ορµούζ αναδεικνύει µια θεµελιώδη ένταση στον πυρήνα της παγκοσµιοποίησης: η αποτελεσµατικότητα βασίζεται στη συγκέντρωση παραγωγής, ενώ η ανθεκτικότητα προϋποθέτει διαφοροποίηση.
*Επίκουρης Καθηγήτριας Βιώσιµης ∆ιαχείρισης Εφοδιαστικής Αλυσίδας στο Cardiff Business School του πανεπιστηµίου Cardiff
