Παράλληλα η τιµή παραγωγού παραµένει σε ικανοποιητικά επίπεδα και, ταυτόχρονα, νέες αγορές ανοίγονται για το προϊόν, επιτρέποντας στο εµπόριο να έχει εναλλακτικές λύσεις διάθεσής του. Είναι προφανές ότι πρόκειται για ένα success story στην εγχώρια δενδροκοµία, παρόλα αυτά, οι προβληµατισµοί δεν λείπουν. Η εκρηκτική και έως ένα βαθµό άναρχη επέκταση της καλλιέργειας σε όλη τη χώρα, συνδυαστικά µε την περιορισµένη διαθεσιµότητα υποδοµών αποθήκευσης και ψύξης του προϊόντος, είναι παράµετροι που «σκιάζουν» το µέλλον του κλάδου. Και σαν να µην έφταναν αυτά, την αβεβαιότητα επιτείνουν εσχάτως και οι γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή, οι οποίες αυξάνουν τα καλλιεργητικά και τα µεταφορικά κόστη, δυσχεραίνοντας τις εξαγωγές.
Υπό το πρίσµα αυτό, η «θωράκιση» της υψηλής προστιθέµενης αξίας του ακτινιδίου µέσα από ένα οργανωµένο σχέδιο για την ανάπτυξη της καλλιέργειας και µέσα από επενδύσεις σε σύγχρονες υποδοµές που θα διασφαλίσουν την πορεία του προϊόντος µετασυλλεκτικά, προβάλλουν ως αδήριτες ανάγκες, για τη µακροπρόθεσµη βιωσιµότητα του κλάδου.
Βραχυπρόθεσµα δε, η κατάσταση είναι πιο σύνθετη και όσο ταχύτερα σταµατήσουν να «µιλάνε» τα όπλα αντί για τη διπλωµατία, ώστε να επιστρέψει η κανονικότητα στη Μέση Ανατολή, τόσο µικρότερες θα είναι οι επιπτώσεις για το διεθνές εµπόριο και για το ελληνικό ακτινίδιο.
Στους 350.000 τόνους η παραγωγή το 2025
Η εθνική παραγωγή, την καλλιεργητική περίοδο του 2025, σύµφωνα µε εκτιµήσεις που διατυπώνει ο πρόεδρος της Εθνικής ∆ιεπαγγελµατικής Οργάνωσης Ακτινιδίου, Χρήστος Κολιός, κυµάνθηκε γύρω στους 340-350 χιλ. τόνους, µε την Ιταλία, την Ισπανία, την Αµερική και τη Βραζιλία, να αποτελούν, λίγο πριν κλείσει το εµπορικό παράθυρο, τις αγορές που απορρόφησαν τους µεγαλύτερους όγκους των εξαγωγών του προϊόντος.
Φώτο: Χρήστος Κολλιός
«Το 90% της παραγωγής του 2025 έχει ήδη πουληθεί. Η χρονιά έχει πάει αρκετά καλά, απλώς δεν επιβεβαιώθηκαν οι υψηλές προσδοκίες µας ως προς την υπεραξία που θα µπορούσαν να ενσωµατώσουν τα ελληνικά ακτινίδια στις πωλήσεις από το Μάρτιο και µετά», αναφέρει ο Κλέαρχος Σαραντίδης, γενικός διευθυντής της ΕΑΣ Καβάλας, µια οργάνωση που φέτος διαχειρίστηκε κάτι παραπάνω από 8.000 τόνους ακτινίδια (σ.σ. περί το 25% της παραγωγής του νοµού). Σε σχέση µε άλλες χρονιές, πάντως, ήταν λιγότεροι οι όγκοι του προϊόντος, καθώς οι αποδόσεις πέρυσι στην περιοχή, κυρίως στα κτήµατα κοντά στις όχθες του Νέστου, ήταν µειωµένες λόγω δυσµενών καιρικών συνθηκών.
Μια από τις πιο αποδοτικές καλλιέργειες
Ως προς τις τιµές παραγωγού για την εσοδεία του 2025, ο κ. Σαραντίδης µας αναφέρει πως µεσοσταθµικά, για τα ποιοτικά 30άρια µεγέθη (σ. σ. περί τα 100 γραµµάρια) κυµαίνονται γύρω στο 1 ευρώ το κιλό, κάνοντας το ακτινίδιο και φέτος µια από τις πιο αποδοτικές, από άποψη εσόδων, καλλιέργειες που έχουν αποµείνει για τους παραγωγούς.
«Το εύρος κυµάνθηκε από τα 0,85 ευρώ το κιλό έως και τα 1,20 ευρώ το κιλό, ανάλογα την ποιότητα που είχε ο κάθε παραγωγός», διευκρινίζει ο Στέργιος Παρασχάκης, πρόεδρος του ΑΣ Νέστου, υπογραµµίζοντας πως αν και το περίπου 1 ευρώ το κιλό, µεσοσταθµικά, «είναι µια καλή τιµή», για τις περιοχές όπου οι καιρικές συνθήκες επηρέασαν την απόδοση των κτηµάτων, όπως συνέβη κατά µήκος του Νέστου, «τα έσοδα ήταν κουτσουρεµένα, καθώς το τονάζ, που συνήθως κυµαίνεται στους 3,5 τόνους ανά στρέµµα, πέρυσι στα περισσότερα χωράφια ήταν µεταξύ 2 - 2,5 τόνους ανά στρέµµα».
Ικανοποίηση για τη φετινή τιµή στο χωράφι εκφράζει και ο παραγωγός Ηλίας Γκρίνιας και πρώην πρόεδρος του ΠΕΣΚΟ Κονταριώτισας – Αγίου Σπυρίδωνα, στο νοµό Πιερίας. Η εικόνα, αλλά και τα συναισθήµατα, ωστόσο, διαφοροποιούνται στην περίπτωση του τυποποιηµένου προϊόντος. Όπως σηµειώνει ο πρόεδρος της Εθνικής ∆ιεπαγγελµατικής Οργάνωσης Ακτινιδίου, Χρήστος Κολιός, η τιµή φαίνεται πως θα «καθίσει» φέτος, κατά µέσο όρο στα 1,60-1,70 ευρώ το κιλό που σηµαίνει περί τα 15-20 λεπτά ανά κιλό, χαµηλότερα από την αµέσως προηγούµενη σεζόν. Ακόµη πιο κάτω, στα 1,50 ευρώ το κιλό, εκτιµά, κατεβάζει τον πήχη της µέσης τιµής για το τυποποιηµένο προϊόν, ο γεωπόνος, παραγωγός και διακινητής ακτινιδίων, Γιώργος Γεωργαντάς, από την περιοχή της Πιερίας. «Η Ευρώπη, λόγω χαµηλής αγοραστικής δύναµης, δυστυχώς δεν µπορεί να σηκώσει πιο υψηλές τιµές. Στην Ασία και στη Βραζιλία υπήρξε πίεση στο προϊόν από την αγορά και µόνο η Αµερική έδωσε µια µεσοσταθµική τιµή κοντά στο 1,90 ευρώ το κιλό, για το συσκευασµένο προϊόν», είπε ο κ. Γεωργαντάς.
Στην Αµερική το συσκευασµένο από 1,95 έως 2,05 ευρώ το κιλό
Για τη Ζεύς Ακτινίδια, όπως µας αναφέρει ο γενικός διευθυντής, Ζήσης Μανώσης «από άποψη τιµών ως οργάνωση είµαστε στα ίδια επίπεδα µε πέρυσι. Στην Αµερική πουλάµε το συσκευασµένο αυτή την περίοδο από 1,95 έως 2,05 ευρώ το κιλό και πολύ καλά πάει και η Αγγλία. Όµως, η ζήτηση δεν είναι εξίσου ζωηρή µε την προηγούµενη χρονιά και για αυτό θα πάµε 2-3 εβδοµάδες πιο πίσω στην τρέχουσα εµπορική σεζόν».
Μεγάλο το πρόβλημα αν συνεχιστει ο πόλεμος
H ελαφρώς υψηλότερη ποσότητα προϊόντος σε συνδυασµό µε τις υψηλές τιµές που θέλει να πουλήσει το εµπόριο, καθώς αγοράζει σε αυξηµένα επίπεδα την πρώτη ύλη, φαίνεται να ευθύνονται για τη µέτρια ζήτηση που απολαµβάνει αυτή τη στιγµή στη διεθνή αγορά το προϊόν σηµειώνει ο Ζήσης Μανώσης, ενώ δεν είναι άµοιρη ευθυνών και η γεωπολιτική αναταραχή στη Μέση Ανατολή, η οποία έχει επηρεάσει αρνητικά. Σύµφωνα µε όσα µας περιγράφει ο manager της Ζευς Ακτινίδια, οι υπεράκτιες αγορές αντιµετωπίζουν ήδη πρόβληµα, όπως και η Ασία. «Είχαµε δύο κοντέινερ για την Αργεντινή και η αποστολή δεν έγινε ποτέ. Στην Ασία πρακτικά δεν µπορείς να στείλεις προϊόν διότι µε τις αναδροµολογήσεις το ταξίδι διαρκεί σχεδόν δύο µήνες. Πώς να λογαριάσει ο πελάτης τι θα ισχύει µε τις τιµές µετά από τόσο µεγάλο διάστηµα;» αναρωτιέται ρητορικά ο συνοµιλητής µας.
Φώτο: Δημήτρης και Ζήσης Μανώσης
Την επιρροή των γεωπολιτικών αναταράξεων επισηµαίνει και ο Χρήστος Κολιός. «Ως επιχείρηση είχαµε κλεισµένα 20 κοντέινερ για Ισραήλ και Λίβανο, αλλά οι εξαγωγές αυτές ακυρώθηκαν. Επίσης έχουν χαθεί και δουλειές που θα γινόταν σε αγορές ευρύτερα στη Μέση Ανατολή, την περίοδο από το Μάρτιο και µετά, όταν, δηλαδή, θα τελείωναν τα ακτινίδια του Ιράν. Αυτοί οι όγκοι οδηγήθηκαν στην Ευρώπη ή άλλες αγορές µε συνέπεια να πιεστούν οι τιµές και να µην έχουν την εξέλιξη που περιµέναµε», διευκρινίζει ο πρόεδρος της ∆ιεπαγγελµατικής και προσθέτει πως «µια δεύτερη παράπλευρη επίπτωση της σύρραξης στον Περσικό Κόλπο, όπως τονίζει ο ίδιος, έχει να κάνει µε τις µεταφορικές ροές, που έχουν προορισµό ασιατικές αγορές. Το κόστος έχει αυξηθεί τουλάχιστον 30%, ο χρόνος του ταξιδιού, λόγω των αναδροµολογήσεων έχει σχεδόν διπλασιαστεί σε σχέση µε πριν το ξέσπασµα της κρίσης κι οι ασφαλιστικές εταιρείες για να ασφαλίσουν τα προϊόντα, ζητούν από τις ναυτιλιακές εταιρείες να ακολουθούν δροµολόγια µε συγκεκριµένες συντεταγµένες».
Ένα ταξίδι που διαρκεί έως 70 µέρες
Τον προβληµατισµό του για τα «απόνερα» της σύρραξης στον Περσικό Κόλπο, εκφράζει και ο Στέργιος Παρασχάκης από τον ΑΣ Νέστου. «Μας τροµάζει ο πόλεµος, γιατί έχουµε και το προηγούµενο µε τη δράση των Χούθι στην περιοχή, που είχε ως συνέπεια το ταξίδι προς τις ασιατικές χώρες από 35-40 ηµέρες, να διαρκεί έως και 70 ηµέρες. Προφανώς αν συνεχιστεί η αναταραχή στην περιοχή, θα εξελιχθεί σε µεγάλο αγκάθι και για τις εξαγωγές του ακτινιδίου», σηµειώνει. Συµπληρώνει ακόµη, πως κατά την τρέχουσα εµπορική περίοδο οι εξαγωγές του Α.Σ. Νέστου είχαν ως κύριο προορισµό την Κορέα, τη Σιγκαπούρη, την Ινδονησία και τη Μαλαισία, όσον αφορά στην περιοχή της Ασίας, καθώς και την Αγγλία, τη Γαλλία και την Ιταλία, στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Έγιναν ανάρπαστα 300.000 δενδρύλλια και ετοιμαζονται αλλα 600.000
Τop επιλογή για όσους σχεδιάζουν να επενδύσουν στη δενδροκοµία αποτελεί το ακτινίδιο. «Με τα ακτινίδια επικρατεί µια τρέλα. Η ζήτηση είναι πολύ µεγάλη και αφορά τόσο στα πράσινα, όσο και σε κάποιες κίτρινες ποικιλίες, που είναι µε δικαιώµατα», περιγράφει στο Fresher ο Άρης Κωνσταντινίδης, διευθυντής της Vitro Hellas. Σύµφωνα µε στοιχεία που µας παρέθεσε η Vitro Hellas είχε ετοιµάσει για τη φετινή άνοιξη 300.000 δενδρύλλια ακτινιδιάς και «είναι ήδη όλα κλεισµένα», ενώ ο ίδιος έχει ζητήσει από το φυτώριο να ετοιµαστούν άλλα 600.000 δενδρύλλια για το προσεχές φθινόπωρο από τα οποία «τα 300.000 – 400.000 αναµένεται να πάνε για τις φυτεύσεις στο δεύτερο µισό του 2026 και όσα περισσέψουν να είναι έτοιµα για την άνοιξη του 2027».
Το ενδιαφέρον εκδηλώνεται από σχεδόν όλη την ηπειρωτική Ελλάδα, εκτός από τις ορεινές περιοχές όπου δεν µπορεί να ευδοκιµήσει το φυτό. «Έχουµε αγορές φυτών από την Άρτα, το Αγρίνιο, την Πιερία, την Ηµαθία και την Καβάλα, αλλά και από νέες περιοχές, όπως η Αγιά στη Λάρισα, όπου παραδοσιακά καλλιεργούνταν άλλα οπωροφόρα», θα πει ο κ. Κωνσταντινίδης, ο οποίος διακρίνει πως το κύµα νέων φυτεύσεων ωθείται κι από µη γνώστες της καλλιέργειας ή ετεροεπαγγελµατίες που βλέπουν πως το προϊόν πάει καλά και θέλουν να επενδύσουν σε αυτό. Όπως όµως σηµειώνει, «η αγορά θέλει ποιότητα και επαγγελµατίες, αλλιώς αργά ή γρήγορα θα σε αποβάλλει».
Ανοδικά οι κιτρινόσαρκες ποικιλίες
Την εκρηκτική άνοδο των φυτεύσεων µε ακτινίδια σε Πιερία, Ηµαθία και Καβάλα, επιβεβαιώνουν και οι Ηλίας Γκρίνιας, Γιώργος Γεωργαντάς και Κλέαρχος Σαραντίδης, µε τον γενικό διευθυντή της ΕΑΣ Καβάλας, µάλιστα, να σηµειώνει πως «προσπαθούµε να στρέψουµε τα µέλη µας και σε άλλες καλλιέργειες, όπως το σπαράγγι ή η ελιά, που επίσης πάνε καλά, διότι βλέπουµε πως πλησιάζουµε στο σηµείο κορεσµού µε το ακτινίδιο και συνετό είναι να έχουν και τουλάχιστον µια ακόµη καλλιέργεια να στηρίζονται, για διασπορά κινδύνου, αν κάτι συµβεί στη βασική τους καλλιέργεια».
Την εκτίµησή του ότι οι φυτεύσεις θα συνεχίσουν να γίνονται µε µεγάλη ένταση µέχρι οι ποσότητες να είναι τέτοιες που θα οδηγήσουν σε πτώση της τιµής του προϊόντος, εκφράζει και ο Ζήσης Μανώσης, ο οποίος βλέπει πως ανοδικά κινείται το ενδιαφέρον των παραγωγών και για τις πατενταρισµένες κιτρινόσαρκες ποικιλίες, οι οποίες έχουν λιγότερες απαιτήσεις σε ψύχος, µεγαλύτερες αποδόσεις ανά στρέµµα, αλλά και καλύτερες τιµές, σε σύγκριση µε τις πρασινόσαρκες.
Επενδύσεις σε ψυκτικούς θάλάμους θέλουν οι νέες αγορές
Με τους ρυθµούς που ακολουθούν οι φυτεύσεις, όµως, το ερώτηµα είναι τί θα γίνει όταν σε 4-5 χρόνια η εθνική παραγωγή του προϊόντος προσεγγίσει, όπως όλα δείχνουν, τους 500.000 τόνους ετησίως, αναρωτιέται, από την πλευρά του ο Χρήστος Κολιός, κρούοντας τον κώδωνα του κινδύνου, µε δεδοµένο ότι οι επενδύσεις σε υποδοµές αποθήκευσης και ψύξης, δεν ακολουθούν ανάλογο ρυθµό ανάπτυξης.
Ανάλογο προβληµατισµό διατυπώνει και ο κ. Παρασχάκης. «Ως ΑΣ Νέστου καλλιεργούµε σήµερα περί τα 700-800 στρέµµατα µε ακτινίδια, αλλά µπαίνουν διαρκώς νέα κτήµατα και σε µια διετία θα έχουµε πάνω από 1.000 στρέµµατα. Υπάρχει ένας σκεπτικισµός ότι όλο αυτό θα το βρούµε κάποια στιγµή µπροστά µας, καθώς οι υποδοµές δεν θα επαρκούν για να αποθηκεύσουν αυτούς τους όγκους και θα πέφτουν µεγάλες ποσότητες ταυτόχρονα στην αγορά πιέζοντας τις τιµές», λέει. Προσθέτει επίσης πως η οργάνωση παραγωγών στην οποία ηγείται έχει στο πλάνο της επόµενης διετίας να αυξήσει στους 6.000 τόνους τη δυναµικότητα αποθήκευσης, από τους περίπου 4.000 τόνους που είναι σήµερα. Πρόσθετους ψυκτικούς θαλάµους δυναµικότητας 2.000 τόνων, ώστε να ανεβάσει τη συνολική χωρητικότητα στους 12.000 τόνους, σχεδιάζει να κατασκευάσει το 2027 και η ΕΑΣ Καβάλας. Παρόµοιες τοποθετήσεις για την έλλειψη ψυκτικών θαλάµων, αλλά και τις άναρχες φυτεύσεις έγιναν και σε ηµερίδα που πραγµατοποιήθηκε προ ηµερών στην Πιερία, µε οµιλητή µεταξύ άλλων, τον Χρ. Γιαννακάκη.
Η θέση της Ελλάδας στον κόσµο
Αυτή τη στιγµή, το ακτινίδιο καλύπτει λιγότερο από το 0,5% της παγκόσµιας παραγωγής φρούτων, ωστόσο λόγω της εξαίρετης διατροφικής του αξίας, κατατάσσεται στην κορυφή. Η Ελλάδα είναι από τους βασικούς συντελεστές στην παγκόσµια παραγωγή, κατέχοντας σήµερα την 3η θέση παγκοσµίως (στο πράσινο ακτινίδιο) και συγχρόνως κατέχει την 2η θέση στο βόρειο ηµισφαίριο. Όσον αφορά τις εξαγωγές, εξάγει το 97% της παραγωγής της σε παραπάνω από 51 χώρες, καθιστώντας την καλλιέργεια ακτινιδίου στρατηγικής σηµασίας για την Ελληνική γεωργία και τις Ελληνικές εξαγωγές. Συνολικά, η µοναδική θρεπτική του αξία, η µεγάλη διατηρησιµότητα στο ψυγείο (6 µήνες), η αυξανόµενη ζήτηση και η θέση της χώρας στην παγκόσµια αγορά καθιστούν το ακτινίδιο µια στρατηγική καλλιέργεια µε µεγάλα οφέλη για την Ελληνική οικονοµία και εξαγωγικό προσανατολισµό.
Με σύμμαχο τον καιρό φέτος η καλλιέργεια
Για την καλλιεργητική περίοδο του 2026, εξάλλου, οι συνοµιλητές µας εµφανίζονται συγκρατηµένα αισιόδοξοι, καθώς ναι µεν µέχρι στιγµής ο καιρός έχει σταθεί σύµµαχος, αλλά µέχρι να φτάσει η ώρα της αλήθειας στη συγκοµιδή, πρέπει να διανυθεί ακόµη πολύς δρόµος.
«Είναι νωρίς ακόµη να πούµε οτιδήποτε, αλλά φαίνεται πως πάµε για µια καλή παραγωγική χρονιά, αρκεί να κρατήσει ο καιρός», σηµειώνει ο Χρήστος Κολιός, αναφερόµενος τόσο στην περιοχή της Άρτας, όπου και δραστηριοποιείται, αλλά και γενικά για την επικράτεια.
Ο Γιώργος Γεωργαντάς, πάλι, εστιάζοντας στην Πιερία, εµφανίζεται πιο εκδηλωτικός. «Το σκάσιµο φέτος είναι εξαιρετικό. Είχαµε πάρα πολλά χρόνια να δούµε στην Πιερία, αλλά νοµίζω και στην υπόλοιπη Ελλάδα, τέτοιο σκάσιµο. Αν δεν αλλάξει κάτι δραµατικά µε τις καιρικές συνθήκες νοµίζω ότι φέτος θα έχουµε υπερπαραγωγή ακτινιδίων», επισηµαίνει.
Έχει ξεκινήσει εξαιρετικά η χρονιά
Στο ίδιο µήκος κύµατος και ο Ζήσης Μανώσης από τη Ζευς Ακτινίδια, σηµειώνει πως «για την Πιερία, αλλά νοµίζω και για τη χώρα γενικά, η χρονιά έχει ξεκινήσει εξαιρετικά. Έχουµε να δούµε κάτι αντίστοιχο εδώ και τουλάχιστον 4-5 χρόνια και αν δεν υπάρξει κάποια απρόοπτη εξέλιξη µε τις καιρικές συνθήκες, εκτιµώ πως οι ποσότητες φέτος θα είναι 20% - 30% περισσότερες σε σχέση µε πέρυσι, οδηγώντας σε προσαρµογή στα νέα δεδοµένα και τις τιµές παραγωγού».
Για καλό ξεκίνηµα της χρονιάς στην ακτινιδιοκαλλιέργεια κάνουν λόγο, επίσης, οι κ. κ. Παρασχάκης και Σαραντίδης, από τον ΑΣ Νέστου και από την ΕΑΣ Καβάλας, εκφράζοντας παράλληλα την ελπίδα τους, πως ανάλογη θα είναι κι η συνέχεια µέχρι και τη συγκοµιδή της παραγωγής.
Ιδανική ζώνη η Ελλάδα και κυρίως οι βόρειες περιοχές
Μιλώντας για τη θέση της Ελλάδας στην καλλιέργεια ακτινιδίου, στο πλαίσιο εκδήλωσης που πραγµατοποιήθηκε τον περασµένο Ιούνιο στη Βέροια, µε πρωτοβουλία της γεωπονικής σύµπραξης «Agro Q», ο διευθυντής του Εργαστηρίου ∆ενδροκοµίας του ΑΠΘ, καθηγητής Αθανάσιος Μολασιώτης υποστήριξε, χωρίς περιστροφές, πως η χώρα µας βρίσκεται στην ιδανική ζώνη για το προϊόν. «Η ακτινιδιά απαιτεί αρκετές ώρες ψύχους, αλλά ταυτόχρονα είναι ευαίσθητη στον παγετό. Αυτό το χαρακτηριστικό µπορεί να ικανοποιηθεί µόνο σε συγκεκριµένες γεωγραφικές ζώνες στο Βόρειο και το Νότιο ηµισφαίριο, στις οποίες περιλαµβάνεται η Ελλάδα και ένα κοµµάτι της Ιταλίας», τόνισε ο καθηγητής. «Στη δική µας ζώνη ακτινίδιο παράγουµε εµείς και η Ιταλία, στην οποία τα τελευταία χρόνια η παραγωγή έχει µειωθεί στο 1/3, λόγω των προβληµάτων µε το βακτήριο και τη Μορία», τόνισε και εκτίµησε πως µελλοντικά το πράσινο ακτινίδιο θα µείνει κυρίαρχο στην ελληνική επικράτεια, µε εξαίρεση ίσως τη Νότιο Ελλάδα κι αυτό γιατί στις συγκεκριµένες περιοχές δεν συµπληρώνονται οι απαραίτητες ώρες ψύχους το χειµώνα. Το ζητούµενο σύµφωνα µε τον καθηγητή είναι να διδαχθούµε από τα λάθη των Ιταλών».
