Το χρυσό χάπι της εξόδου από το επάγγελμα
Να σας πω εδώ ότι το θέμα της μαζικής εγκατάλειψης της αγροτικής δραστηριότητας αφορά εξόχως την Ελλάδα, καθώς στη χώρα μας, και ο αγροτικός πληθυσμός είναι μεγάλος και το οικονομικό αποτέλεσμα για τη συντριπτική πλειοψηφία των εκμεταλλεύσεων καταγράφεται ζημιογόνο, έως ανεμικό. Εξ όσων μαθαίνω, στην Ιρλανδία, όπου ο αγροτικός τομέας παραμένει ισχυρός, έχουν ήδη διαμορφώσει ένα ενδιαφέρον «πακέτο» στήριξης των εξοδούχων και διευκόλυνσης των νειοεισερχόμενων, το οποίο δεν αποκλείεται να αποτελέσει μπούσουλα και για άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ήδη η Ιρλανδική Προεδρία διευκολύνει προς αυτή την κατεύθυνση.
Η ορχήστρα του Τιτανικού
Στην Ελλάδα λοιπόν, όπου χάσαμε 12 ολόκληρα χρόνια ακολουθώντας (ως χώρα) τον λάθος βηματισμό που υπαγόρευε η «ξεκούρδιστη ορχήστρα» του ΟΠΕΚΕΠΕ, καλούμαστε σήμερα, μέσα σε ασφυκτικές συνθήκες διεθνώς και εν όψει εθνικών εκλογών, να λύσουμε προβλήματα που δεν τα είδαμε, τότε που μπορούσαν να λυθούν και τώρα έχουν γιγαντωθεί. Όπως μου μεταφέρει φίλος αναγνώστης, στη Χαλκιδική, οι αγρότες βαρυγκωμάνε και τα μαγαζιά κλαίνε. Για τους παραγωγούς η ελιά (ποικιλία Χαλκιδικής) κλείνει με ζημιά, τα επιτραπέζια σταφύλια έχουν μείνει ατρύγητα, τα βερίκοκα δεν πήγαν καλά και τα κτήματα που προορίζονταν για σκληρά σιτάρια φαίνεται να μείνουν ακαλλιέργητα.
Υπάρχει ελπίδα για τσεκ τον Οκτώβριο
Το περασμένο χρόνο, υπήρχε κατά κάποιο τρόπο και η παρηγοριά ότι για όλα έφταιγε ο ΟΠΕΚΕΠΕ και η τεράστια καθυστέρηση στην καταβολή των κοινοτικών ενισχύσεων. Φέτος που η διαχείριση των κοινοτικών πόρων μοιάζει να μπαίνει σε ένα δρόμο, στον τομέα της αγροτικής παραγωγής αποδεικνύεται περίτρανα ότι… ο βασιλιάς είναι γυμνός! Να σας πως παρεμπιπτόντως ότι το… καράβι για την υποβολή των δηλώσεων ΟΣΔΕ 2026 μπήκε σε ρότα, αν δεν βγει κάποιο άλλο παρατράγουδο μέχρι τα μέσα του μήνα θα έχουν οριστικοποιηθεί περισσότερες από 250.000 δηλώσεις (περίπου οι μισές, καθώς το σύνολο αναμένεται να είναι μειωμένο έως και 20%, μετά τις οριοθετήσεις που έγιναν), επομένως δεν αποκλείεται οι μισοί αγρότες να δουν το χρώμα της προκαταβολής του τσεκ μέχρι το τέλος του μήνα. Κάπως έτσι θα επιβεβαιωθεί και η πρωθυπουργική δέσμευση για αυξημένη προκαταβολή, σε όσοι εκ των υπόχρεων αγροτών καταφέρουν να ολοκληρώσουν τη δήλωσή τους στον… προβλεπόμενο χρόνο (μετά τις παρατάσεις, εννοείται).
Χρόνο ψάχνουν και οι Βρυξέλλες
Γίνονται πραγματάκια αυτές τις ημέρες στις Βρυξέλλες. Μαθαίνω από έγκυρη πηγή ότι την περασμένη βδομάδα που είχαν μαζευτεί όλες οι εθνικές αντιπροσωπείες για να τα πουν σε μία σειρά από workshops για τη νέα προγραμματική περίοδο, υπήρξαν δυνατές και πολλές φωνές για μεταβατική περίοδο. Δηλαδή, υπάρχει και μία περίπτωση να συνεχίσει η ΚΑΠ ως έχει και το 2028. Ήδη έχουν αργήσει οι διαδικασίες, δεν έχει υπάρξει συμφωνία για το χρηματοδοτικό, οι προτετοιμασίες στα εθνικά σχέδια που γίνονται είναι όλες σε πολύ πρώιμο στάδιο και σε ένα χρόνο από τώρα, το πολύ, θα πρέπει να ξέρει ο αγρότης με τι ΚΑΠ θα συνεχίσει να παράγει.
Πολλοί θέλουν, λίγοι μπορούν
Ποιος νέος θέλει να ασχοληθεί με τον πρωτογενή τομέα στην Ελλάδα; Αυτό το ερώτημα έθεσε πρόσφατη έρευνα του Κοινού Κέντρου Ερευνών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έδειξε ότι 1 στους 5 ερωτηθέντες θέλει ή το έχει εξετάσει στο παρελθόν. Πόσοι μπορούν τώρα είναι άλλη ιστορία: Σύμφωνα με την έρευνα, μόνο μια μειοψηφία έχει σήμερα συγκεκριμένα σχέδια να γίνει αγρότης (4,6%). Μάλιστα, μεταξύ όσων βρίσκονται σήμερα στη διαδικασία να γίνουν αγρότες, μόλις το 61% θέλει να γίνει κατ' επάγγελμα, οι υπόλοιπα θα το έχουν σαν ευκαιριακό εισόδημα. Δέντρα, κηπευτικά, οινοπαραγωγή είναι οι τρεις πιο δημοφιλείς κλάδοι.
Τρέχοντας στα λιβάδια
Πάντως η έρευνα δείχνει ότι ο πρωτογενής τομέας συνεχίζει να ελκύει τους ρομαντικούς, μέχρι η πραγματικότητα να τους χτυπήσει την πόρτα. Συγκεκριμένα, περισσότεροι από τους μισούς ερωτηθέντες επέλεξαν ως βασικό κίνητρο την αγάπη για τη φύση, ενώ ακολουθεί από κοντά η απόλαυση της εργασίας σε εξωτερικό χώρο, την οποία επέλεξε το 40% των ερωτηθέντων. Η θεώρηση της γεωργίας ως οικονομικής ευκαιρίας (34%) αποτελεί το τρίτο σημαντικότερο κίνητρο και, σε συνδυασμό με την επιθυμία για αυτάρκεια.
Ό,τι αξίζει, κοστίζει
Μεταξύ των ερωτηθέντων που δεν ενδιαφέρονται να ασχοληθούν με τη γεωργία, το υψηλό κόστος για την έναρξη της δραστηριότητας (33%), η αβεβαιότητα της αγοράς (29%) και η περιορισμένη πρόσβαση σε κεφάλαια ξεχωρίζουν ως τα σημαντικότερα εμπόδια. Οι προσωπικοί και κοινωνικοί παράγοντες φαίνεται να διαδραματίζουν μικρότερο ρόλο. Το 10% των ερωτηθέντων αναφέρει τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η γεωργική απασχόληση στην κοινωνική και οικογενειακή ζωή, ενώ σημαντικό θεωρείται και το γεγονός ότι πρόκειται για μια δραστηριότητα με ιδιαίτερα αυξημένες απαιτήσεις σε χρόνο.
