Η κα Ζέρβα υπογράμμισε τη σοβαρότητα του προβλήματος για τη χώρα, επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις επτά ευρωπαϊκές χώρες που απειλούνται περισσότερο από την εδαφική υποβάθμιση, ενώ σημαντικό μέρος των αγροτικών εδαφών της χώρας βρίσκεται ήδη σε υψηλό ή πολύ υψηλό επίπεδο υποβάθμισης».
Αναλυτικά σε σχετική ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ αναφέρονται τα εξής:
Η προστασία της ελληνικής γης, η ορθολογική διαχείριση του νερού και η θωράκιση της αγροτικής παραγωγής απέναντι στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής βρέθηκαν στο επίκεντρο της εκδήλωσης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με θέμα «Το φαινόμενο της Ερημοποίησης: Επιπτώσεις και μέτρα καταπολέμησης στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης», που διοργάνωσε η Γενική Γραμματεία Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, στο πλαίσιο της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης.
Η Γενική Γραμματέας Ενωσιακών Πόρων και Υποδομών, Αργυρώ Ζέρβα, υπογράμμισε τη σοβαρότητα του προβλήματος για τη χώρα, επισημαίνοντας ότι «η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις επτά ευρωπαϊκές χώρες που απειλούνται περισσότερο από την εδαφική υποβάθμιση, ενώ σημαντικό μέρος των αγροτικών εδαφών της χώρας βρίσκεται ήδη σε υψηλό ή πολύ υψηλό επίπεδο υποβάθμισης».
Όπως τόνισε, «το νέο Σχέδιο επιχειρεί ακριβώς αυτό που απαιτεί η φύση του προβλήματος: μια ολοκληρωμένη προσέγγιση». Στο πλαίσιο αυτό, το έδαφος και η γεωργία αντιμετωπίζονται σε συνάρτηση με το νερό, την ξηρασία, τις κλιματικές συνθήκες, τις βοσκήσιμες γαίες, τα δάση και τις κοινωνικές και οικονομικές επιπτώσεις.
Η κ. Ζέρβα αναφέρθηκε επίσης στις παρεμβάσεις που ήδη χρηματοδοτούνται μέσω της ΚΑΠ για την προστασία των φυσικών πόρων και την προσαρμογή της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή, από τη φυτοκάλυψη, την προστασία της βιοποικιλότητας και την καλύτερη διαχείριση των εισροών έως τις επενδύσεις για την εξοικονόμηση και την ορθολογική διαχείριση του νερού.
Αναφερόμενη στη νέα ΚΑΠ 2028–2034, επισήμανε ότι η περιβαλλοντική διάσταση αποτελεί έναν από τους βασικούς άξονες του εθνικού διαλόγου, τονίζοντας ότι «τα ευρήματα και οι προτάσεις του νέου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για την Ερημοποίηση μπορούν και πρέπει να τροφοδοτήσουν αυτόν τον σχεδιασμό».
Και κατέληξε: «Το σημαντικότερο μήνυμα είναι ότι η ερημοποίηση μπορεί να αντιμετωπιστεί. Μπορούμε να περιορίσουμε την περαιτέρω υποβάθμιση, να αποκαταστήσουμε υποβαθμισμένες περιοχές και να ανακτήσουμε ερημοποιημένες εκτάσεις».
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης παρουσιάστηκε από τη Δρ. Δανιέλα Τσίκου, από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Κλιματικής Αλλαγής του ΥΠΑΑΤ, το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης.
Ακολούθησε συζήτηση με επίκεντρο την ερημοποίηση, την προστασία και αποκατάσταση των γεωργικών εδαφών, την ξηρασία και τις επιπτώσεις της στα δασικά οικοσυστήματα. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο Κωνσταντίνος Στουρνάρας, Προϊστάμενος Διεύθυνσης του ΥΠΑΑΤ, ο καθηγητής Κωνσταντίνος Οιχαλιώτης από το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, ο Δρ. Ιωάννης Μαρκόνης από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών και η Δασάρχης Θεσσαλονίκης Φιλοθέη Μελά, ενώ χαιρετισμό απηύθυνε και ο Γενικός Διευθυντής Αγροτικής Ανάπτυξης του Υπουργείου, Δρ. Χρήστος Ρούκος.
Την εκδήλωση έκλεισε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γιάννης Ανδριανός, ο οποίος υπογράμμισε ιδιαίτερα τον ρόλο των ανθρώπων της παραγωγής. Όπως ανέφερε, «η υποβάθμιση της γης επηρεάζει άμεσα την παραγωγικότητα των εδαφών, το εισόδημα των παραγωγών, την επισιτιστική ασφάλεια και τις προοπτικές της περιφέρειας».
Παράλληλα, τόνισε ότι «κεντρικό, πρωταγωνιστικό ρόλο σε αυτή την προσπάθεια έχει ο παραγωγός, που δικαιούται και αξίζει πρόσβαση στη γνώση, κατάλληλη συμβουλευτική υποστήριξη και εφαρμόσιμες λύσεις, ώστε να μπορεί να προστατεύει τη γη του, διατηρώντας βιώσιμη την εκμετάλλευσή του».
H νέα ευρωπαϊκή οδηγία για τα εδάφη
Από την άλλη η νέα ευρωπαϊκή πολιτική για την προστασία, την παρακολούθηση και τη βιώσιμη διαχείριση των εδαφών βρέθηκε στο επίκεντρο κοινής εκδήλωσης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, που πραγματοποιήθηκε την Κυριακή 6 Σεπτεμβρίου, στο Περίπτερο 15 της 90ής Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης, με θέμα «Η νέα Ευρωπαϊκή Οδηγία για την Παρακολούθηση και την Ανθεκτικότητα του Εδάφους (ΕΕ) 2025/2360».
Την εκδήλωση χαιρέτισε ο Υφυπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κ. Γιάννης Ανδριανός, υπογραμμίζοντας με την παρουσία του τη σημασία που αποκτά η προστασία και η ορθολογική διαχείριση των εδαφικών πόρων για το μέλλον της ελληνικής γεωργίας.
Χαιρετισμό απηύθυνε επίσης και ο Πρόεδρος του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ καθ. Σπυρίδων Μάμαλης ο οποίος τόνισε την αναπτυξιακή σπουδαιότητα της παρακολούθησης των εδαφικών πόρων.
Στο επιστημονικό μέρος της εκδήλωσης, ο Ομ. Καθ. ΑΠΘ Γεώργιος Ζαλίδης, Επιστημονικά Υπεύθυνος του Διαβαλκανικού Κέντρου Περιβάλλοντος, παρουσίασε τις σύγχρονες τάσεις και τις αναπτυξιακές προοπτικές της νέας Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τον ελληνικό χώρο με έμφαση στους κόμβους δεδομένων και τις φασματικές υπογραφές των εδαφών. Ο Δρ. Βασίλειος Τακαβάκογλου, Ερευνητής του Ινστιτούτου Εδαφοϋδατικών Πόρων του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ, ανέπτυξε το επιχειρησιακό πλαίσιο εφαρμογής ενός πολύ-λειτουργικού Εθνικού Συστήματος Παρακολούθησης Εδαφικών Πόρων. Ο καθ. ΕΜΠ Κωνσταντίνος Καράντζαλος, Γενικός Γραμματέας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων και μέλος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος, ανέδειξε τις δυνατότητες της συνεχούς παρακολούθησης των εδαφικών πόρων, από τα δορυφορικά δεδομένα έως τις ψηφιακές υποδομές και την επιχειρησιακή αξιοποίησή τους, ενώ ο καθ. Θωμάς Μπαρτζάνας, Αντιπρύτανης του Γεωπονικού Πανεπιστημίου Αθηνών, παρουσίασε τον ρόλο των Ζωντανών Εργαστηρίων (Living Labs) στην υλοποίηση της Ευρωπαϊκής Αποστολής για το Έδαφος (EU Soil Mission).
Κεντρικό μήνυμα της εκδήλωσης ήταν ότι η εφαρμογή της νέας Οδηγίας δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί απλώς ως μία υποχρέωση δειγματοληψίας και χαρτογράφησης, αλλά ως ευκαιρία δημιουργίας μιας μόνιμης εθνικής υποδομής γνώσης και υποστήριξης αποφάσεων, ικανής να συμβάλει στην αγροτική ανάπτυξη, στην κλιματική προσαρμογή, στη διαχείριση των φυσικών πόρων και στην αποτελεσματικότερη στόχευση δημόσιων πολιτικών και επενδύσεων.
Στο πλαίσιο αυτό, το Ινστιτούτο Εδαφοϋδατικών Πόρων του ΕΛΓΟ–ΔΗΜΗΤΡΑ ανέδειξε ως άμεσες προτεραιότητες τη θεσμοθέτηση του Εθνικού Συστήματος Παρακολούθησης Εδαφικών Πόρων, τη δημιουργία των αναγκαίων θεσμικών και τεχνικών οργάνων, την ανάπτυξη του Εθνικού Κόμβου Δεδομένων Εδάφους (Soil Data Hub), τη θέσπιση κοινών πρωτοκόλλων διαχείρισης και διαμοιρασμού δεδομένων, και την επιχειρησιακή αξιολόγηση των μεθοδολογιών εφαρμογής μέσω εμβληματικών δράσεων.
Κεντρικό συμπέρασμα της εκδήλωσης ήταν ότι η έγκαιρη δημιουργία ενός σύγχρονου και αξιόπιστου Εθνικού Συστήματος Παρακολούθησης των Εδαφικών Πόρων μπορεί να μετατρέψει μια ευρωπαϊκή κανονιστική υποχρέωση σε ουσιαστικό αναπτυξιακό εργαλείο για τη χώρα.
