Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε την Τετάρτη 13 Μαΐου με τίτλο «Οι επιπτώσεις στην ασφάλεια των τροφίμων από τα ανακυκλωμένα πλαστικά και τα εναλλακτικά υλικά επαφής με τρόφιμα», δημοσιεύεται σε μια περίοδο σταθερής ανάπτυξης της παγκόσμιας αγοράς συσκευασίας τροφίμων — η οποία εκτιμήθηκε στα 505,27 δισεκατομμύρια δολάρια το 2024 και προβλέπεται να φτάσει τα 815,51 δισεκατομμύρια δολάρια έως το 2030.
Τα σνακ, τα έτοιμα γεύματα, το γρήγορο φαγητό, τα ζαχαρώδη προϊόντα και τα εμφιαλωμένα ποτά αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα του τρόπου με τον οποίο οι μεταβαλλόμενες καταναλωτικές συνήθειες και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής ενισχύουν τη ζήτηση για συσκευασίες τροφίμων.
Τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα (Food Contact Materials – FCMs) διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη μείωση των απωλειών και της σπατάλης τροφίμων, παρατείνοντας τη διάρκεια ζωής των προϊόντων και προστατεύοντας την ποιότητά τους. Με τον τρόπο αυτό συμβάλλουν στη μείωση του κόστους παραγωγής, στη βελτίωση της αποδοτικότητας των αγροδιατροφικών συστημάτων, στην ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας και της διατροφής, καθώς και στην περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
Ωστόσο, η εκτεταμένη χρήση πλαστικών FCMs με μεγάλο χρόνο αποσύνθεσης στο περιβάλλον συμβάλλει στην παγκόσμια κρίση πλαστικών αποβλήτων, γεγονός που οδηγεί σταδιακά στη στροφή προς τα ανακυκλωμένα πλαστικά.
Παρότι μέχρι σήμερα έχει ανακυκλωθεί λιγότερο από το 10% των πλαστικών αποβλήτων που παράγονται παγκοσμίως, το ποσοστό αυτό αναμένεται να αυξηθεί για λόγους βιωσιμότητας, γεγονός που εγείρει σημαντικά ερωτήματα σχετικά με τη χημική ασφάλεια των τροφίμων.
Η έκθεση υποστηρίζει ότι οι περιβαλλοντικοί στόχοι πρέπει να προωθούνται παράλληλα με τις ανησυχίες για την υγεία που απορρέουν από πιθανή χημική επιμόλυνση και μεταφορά ουσιών από τα υλικά συσκευασίας στα τρόφιμα.
«Θέλουμε να ανακυκλώνουμε περισσότερο πλαστικό, αλλά ταυτόχρονα θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι, λύνοντας ένα πρόβλημα, δεν δημιουργούμε νέα προβλήματα. Η ασφάλεια των τροφίμων πρέπει να αποτελεί κεντρικό παράγοντα στη μετάβαση προς πιο βιώσιμα αγροδιατροφικά συστήματα και πρότυπα κατανάλωσης τροφίμων», δήλωσε η Corinna Hawkes, Διευθύντρια του Τμήματος Αγροδιατροφικών Συστημάτων και Ασφάλειας Τροφίμων του FAO.
Προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας
Η έγκαιρη αξιολόγηση των ζητημάτων ασφάλειας τροφίμων είναι κρίσιμη ώστε τα ανακυκλωμένα και εναλλακτικά υλικά επαφής με τρόφιμα να αξιοποιήσουν πλήρως τις δυνατότητές τους, προστατεύοντας παράλληλα την υγεία των καταναλωτών και διασφαλίζοντας δίκαιο εμπόριο.
Ένας τομέας ανησυχίας είναι η πιθανή εισαγωγή νέων κινδύνων που σχετίζονται με τις πρώτες ύλες — όπως φυτοφάρμακα, φυσικές τοξίνες ή αλλεργιογόνα — στα βιολογικής βάσης FCMs, τα οποία προέρχονται από φυσικούς και ανανεώσιμους πόρους όπως το καλαμπόκι, το ζαχαροκάλαμο και η μανιόκα. Πρόσθετες ανησυχίες προκύπτουν από τη χρήση νέων σκόπιμα προστιθέμενων ουσιών, όπως τα νανοϋλικά, τα οποία χρησιμοποιούνται για τη βελτίωση των ιδιοτήτων των υλικών ή για την ενεργή λειτουργία των συσκευασιών.
Η έκθεση ζητά την αποτελεσματική απομάκρυνση και καθαρισμό των χημικών ουσιών κατά τις διαδικασίες ανακύκλωσης πλαστικών που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για υλικά επαφής με τρόφιμα. Κατάλληλα συστήματα ελέγχου και διαλογής αποβλήτων μπορούν να διαχωρίζουν τα πλαστικά υλικά συσκευασίας τροφίμων πριν από την ανακύκλωση, σύμφωνα με τους ειδικούς κωδικούς αναγνώρισης ρητίνης των συνθετικών πολυμερών.
Η αντιμετώπιση της αυξανόμενης δημόσιας ανησυχίας σχετικά με την έκθεση σε μικροπλαστικά και νανοπλαστικά μέσω τροφίμων και ποτών απαιτεί αξιόπιστες αναλυτικές μεθόδους για την ανίχνευση και ταυτοποίησή τους. Η σημερινή έλλειψη τέτοιων μεθόδων έχει μέχρι στιγμής εμποδίσει τις ρυθμιστικές αρχές να προσδιορίσουν με σαφήνεια τον κίνδυνο για την ανθρώπινη υγεία, επισημαίνει η έκθεση.
Τέλος, υπάρχουν πιθανές δυσκολίες στο παγκόσμιο εμπόριο λόγω της έλλειψης εναρμονισμένων κανονιστικών πλαισίων.
Στο μέλλον, τα συμπεράσματα της έκθεσης αναμένεται να συμβάλουν στις συζητήσεις της Επιτροπής Codex Alimentarius, ενός διακυβερνητικού οργάνου που ιδρύθηκε το 1963 από τον FAO και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (WHO) με στόχο την ανάπτυξη διεθνών προτύπων, κατευθυντήριων γραμμών και κωδίκων για τη διασφάλιση της ασφάλειας των τροφίμων και τη διευκόλυνση του εμπορίου.
Η έκθεση σημειώνει ότι οι συνεχιζόμενες συζητήσεις στο πλαίσιο του Codex Alimentarius σχετικά με τις πτυχές ασφάλειας τροφίμων που αφορούν τη χρήση ανακυκλωμένων πλαστικών στις συσκευασίες τροφίμων έχουν αναδείξει ακόμη περισσότερο την παγκόσμια ανάγκη για κανονιστική εναρμόνιση των υλικών επαφής με τρόφιμα μεταξύ των χωρών.
Σύμφωνα με την έκθεση, η εναρμόνιση των παγκόσμιων κανονιστικών πλαισίων δεν θα υποστήριζε μόνο αξιόπιστες, επιστημονικά τεκμηριωμένες αξιολογήσεις κινδύνου για την ασφαλή παραγωγή και χρήση ανακυκλωμένων υλικών επαφής με τρόφιμα, αλλά θα συνέβαλλε επίσης στην επίτευξη των σημερινών και μελλοντικών διεθνών στόχων για τη μείωση των πλαστικών αποβλήτων.
