Για τις premium μάρκες αλλά και τους μικρούς, ανεξάρτητους παραγωγούς ποτών, η εμφάνιση και η αίσθηση ενός γυάλινου μπουκαλιού έχουν σχεδόν την ίδια σημασία με το ίδιο το ποτό που περιέχει: αποτελούν μια οπτική μετάφραση της ιστορίας που κρύβεται πίσω από το προϊόν.
Σκεφτείτε το λαμπερό σμαραγδένιο γυάλινο μπουκάλι του Tanqueray London Dry Gin, σε σύγκριση με το ευθύ, χαρακτηριστικό μπουκάλι ουίσκι του Jack Daniel’s, που παραπέμπει σε παλιό σαλούν.
Η γαλλική εταιρεία κατασκευής γυάλινων φιαλών Saverglass κατασκευάζει εδώ και 20 χρόνια τα εμβληματικά μπουκάλια της βότκας Grey Goose, με κομψό σχεδιασμό και παγωμένο γυαλί. «Όλοι αναγνωρίζουν το σχήμα της χήνας, το σατινέ μπουκάλι, τα διακοσμητικά στοιχεία», δήλωσε ο Emmanuel Ladent, πρόεδρος της εταιρείας.
Τώρα, εμβληματικά σχέδια όπως αυτό έρχονται αντιμέτωπα με τη φιλοδοξία των Βρυξελλών να μειώσουν δραστικά τα απορρίμματα συσκευασίας που γεμίζουν τους κάδους της Ευρώπης. Από το 2030, η νομοθεσία της ΕΕ θα υποχρεώνει τις εταιρείες να χρησιμοποιούν όσο το δυνατόν λιγότερο υλικό για τη συσκευασία των προϊόντων τους. Η ΕΕ επιμένει ότι το μάρκετινγκ από μόνο του δεν δικαιολογεί τη χρήση υπερβολικής συσκευασίας.
Οι κατασκευαστές γυάλινων φιαλών προειδοποιούν ότι, εάν οι κανόνες εφαρμοστούν υπερβολικά κατά γράμμα, θα μπορούσαν να οδηγήσουν την Ευρωπαϊκή Ένωση σε επίπεδα ομοιομορφίας που θυμίζουν Όργουελ, στους κλάδους του κρασιού, των οινοπνευματωδών ποτών αλλά ακόμη και των αρωμάτων, πλήττοντας την ανταγωνιστικότητα. Υποστηρίζουν ότι η υπερβολική ρύθμιση θα επιβαρύνει έναν κλάδο που βασίζεται στη δημιουργικότητα των εμπορικών σημάτων και ήδη αντιμετωπίζει υψηλό κόστος για την απανθρακοποίησή του.
«Αύριο, αν όλοι έχουν το ίδιο μπουκάλι, η ιστορία της βότκας Grey Goose δεν θα υπάρχει πια», δήλωσε ο Ladent.
Παραγωγή στη Βρετάνη
Δεν είναι μόνο τα εμβληματικά προϊόντα που θα επηρεαστούν.
Η σκηνή των μικρών αποστακτηρίων στη Βρετάνη, στη βορειοδυτική Γαλλία, απέχει πολύ από τον γραφειοκρατικό μηχανισμό των Βρυξελλών. Ωστόσο, ακόμη και οι παραγωγοί που φτιάχνουν ποτά σε μικρή, βιοτεχνική κλίμακα θα πρέπει να συμμορφωθούν με τους περιορισμούς της ΕΕ σχετικά με τη χρήση συσκευασιών — γεγονός που θέτει σε κίνδυνο τη χρήση περίτεχνων γυάλινων φιαλών.
«Νομίζω ότι είναι σημαντικό οι άνθρωποι να έρχονται όσο το δυνατόν περισσότερο απευθείας στον παραγωγό, ώστε να μπορούν να δουν πώς δουλεύουμε και, κυρίως, να μπορούν να μυρίσουν και να δοκιμάσουν [τα προϊόντα]», δήλωσε ο Etienne Jacques, βιοτεχνικός αποσταγματοποιός στο αποστακτήριο Moby Dick, στην παραθαλάσσια πόλη Plogoff της Βρετάνης.
Ωστόσο, και η παρουσίαση έχει τη σημασία της. Στο Moby Dick, τα ποτά συσκευάζονται προσεκτικά σε βαριά, διάφανα γυάλινα μπουκάλια, διακοσμημένα με ετικέτες σε στιλ art deco και κλεισμένα με ξύλινο πώμα που φέρει στάμπα φάλαινας. Στη συνέχεια, τα μπουκάλια πωλούνται σε τοπικά καταστήματα και μπαρ.
«Επιλέξαμε ένα ανθεκτικό μπουκάλι, ώστε οι άνθρωποι να μη νιώθουν ότι θέλουν να το πετάξουν», δήλωσε ο Jacques. Αγοράζει πίσω τα μπουκάλια από τους πελάτες έναντι ενός ευρώ, εφόσον τα επιστρέψουν στο αποστακτήριο για επαναχρησιμοποίηση.
Η ευρωπαϊκή βιομηχανία γυάλινων φιαλών απασχολεί περίπου 50.000 ανθρώπους και συνεισέφερε περίπου 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ στην οικονομία της ΕΕ το 2022, σύμφωνα με έκθεση της European Container Glass Federation (FEVE). «Το ζητούμενο είναι να διασφαλίσουμε ότι θα διατηρήσουμε το δικαίωμα να παράγουμε και να παραμείνουμε ανταγωνιστικοί», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της ένωσης, Carlo Pirrone.
«Αν σκεφτείτε το Amaretto Disaronno, το Amaretto Disaronno είναι το μπουκάλι», πρόσθεσε, αναφερόμενος στο χαρακτηριστικό μπουκάλι από ανάγλυφο γυαλί της μάρκας, που φέρει μαύρο και χρυσό πώμα. «Αν πάρετε ένα Aperol Spritz... το Chanel N°5, μια μπίρα Corona, οτιδήποτε θέλετε... το γυαλί είναι το προϊόν».
Ωστόσο, η ΕΕ επιδιώκει να μειώσει το τεράστιο όγκο απορριμμάτων συσκευασίας που παράγει κάθε χρόνο. Το 2023, οι Ευρωπαίοι παρήγαγαν λίγο λιγότερους από 80 εκατομμύρια τόνους απορριμμάτων συσκευασίας, δηλαδή περίπου 177 κιλά ανά άτομο.
Γι’ αυτόν τον λόγο, ο Κανονισμός για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασιών (Packaging and Packaging Waste Regulation), που εγκρίθηκε το 2024, απαιτεί από τις εταιρείες να μειώσουν την ποσότητα των συσκευασιών που χρησιμοποιούν και να διασφαλίσουν ότι αυτές είναι ανακυκλώσιμες. Από το 2030, οι εταιρείες θα πρέπει να χρησιμοποιούν τη μικρότερη δυνατή ποσότητα συσκευασίας που είναι απαραίτητη για την ασφαλή μεταφορά και πώληση των προϊόντων τους στους Ευρωπαίους καταναλωτές. Αυτό ισχύει για όλους τους τύπους υλικών συσκευασίας.
Κρίσιμη είναι η πρόβλεψη ότι το μάρκετινγκ και ο σχεδιασμός του προϊόντος δεν αποτελούν δικαιολογία για τη χρήση υπερβολικής συσκευασίας.
Η συγκεκριμένη απαίτηση «θα συμβάλει στη μείωση του περιττού βάρους και όγκου των συσκευασιών, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι οι συσκευασίες εξακολουθούν να επιτελούν την προβλεπόμενη λειτουργία τους», δήλωσε εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Το γυαλί ως τέχνη
Οι κατασκευαστές γυάλινων φιαλών υποστηρίζουν ότι η λεγόμενη απαίτηση ελαχιστοποίησης ισοδυναμεί με καταστροφή της τεχνογνωσίας και της χειροτεχνίας στον κλάδο, επειδή οι μάρκες θα ωθούνται προς σχεδόν πανομοιότυπα σχέδια μπουκαλιών, προκειμένου να μειώσουν τον όγκο τους.
Οι υαλουργίες που προμηθεύουν οίκους αρωμάτων έχουν παρόμοιες ανησυχίες με τον κλάδο των οινοπνευματωδών ποτών και προειδοποιούν ότι η υπερβολική ομοιομορφία θα οδηγήσει τις μάρκες στην αγορά φθηνότερων γυάλινων φιαλών από άλλες χώρες.
«Ένα μπουκάλι δεν μπορεί να θεωρείται απλώς ένα μέσο για να περιέχει και να προστατεύει το άρωμα. Επηρεάζει την αγοραστική απόφαση του καταναλωτή, αναδεικνύει το προϊόν και προβάλλει την ταυτότητα της μάρκας για τους πελάτες μας», εξήγησε ο Nicolas Piffault, διευθυντής εταιρικής κοινωνικής ευθύνης του Groupe Pochet, το οποίο κατασκευάζει φιάλες αρωμάτων για μεγάλες μάρκες όπως οι Dior, Chanel και L’Oréal, που ανήκουν ή συνδέονται με μεγάλους ομίλους.
«Αν όλοι χρησιμοποιούμε το ίδιο, απολύτως πανομοιότυπο μπουκάλι, υπάρχουν άνθρωποι εκτός Ευρώπης που θα το κάνουν πολύ πιο γρήγορα και πολύ φθηνότερα από εμάς», είπε.
Ο κανονισμός προβλέπει ήδη εξαιρέσεις για ορισμένα προϊόντα. Οι μάρκες δεν θα χρειαστεί να αλλάξουν τα σχέδιά τους εάν αυτά προστατεύονταν από εμπορικό σήμα στην ΕΕ πριν τεθεί σε ισχύ ο νόμος και εφόσον μπορούν να αποδείξουν ότι η αλλαγή του μπουκαλιού θα έβλαπτε τη διακριτή ταυτότητά τους. Αυτό αναμένεται να προστατεύσει το παγωμένο γυάλινο μπουκάλι της Grey Goose ή τον εμβληματικό σχεδιασμό «κλεψύδρα» της Coca-Cola.
Αντίστοιχα, εάν ένα προϊόν προστατεύεται λόγω της ιδιαίτερης γεωγραφικής προέλευσής του — όπως το Irish Whisky ή η γαλλική Champagne — οι παραγωγοί του είναι προστατευμένοι.
Ωστόσο, οι υαλουργίες υποστηρίζουν ότι αυτές οι εξαιρέσεις δεν θα λειτουργήσουν για μικρότερους παραγωγούς που δεν διαθέτουν εμπορικά σήματα ή για μάρκες που λανσάρουν τακτικά νέα προϊόντα, όπως συμβαίνει στον κλάδο των αρωμάτων.
«Υπονομεύει την καινοτομία στη συσκευασία και τον σχεδιασμό της συσκευασίας... γιατί τι γίνεται αν δημιουργήσεις ένα νέο εμβληματικό σχέδιο;» δήλωσε ο Pirrone της FEVE.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να θεσπίσει ένα πρότυπο, το οποίο στη συνέχεια θα μπορούν να χρησιμοποιούν οι εταιρείες για να αποδεικνύουν ότι οι συσκευασίες τους είναι τόσο μικρές και ελαφριές όσο απαιτεί ο κανονισμός. Οι εταιρείες ζητούν να έχουν λόγο σε αυτή τη διαδικασία, ώστε να διασφαλιστεί ότι ο κανόνας ελαχιστοποίησης δεν θα εφαρμοστεί υπερβολικά αυστηρά.
Φαίνεται πως οι Βρυξέλλες ήδη ακούν τις ανησυχίες αυτές. Τον περασμένο Ιούνιο, η Επιτροπή εξέδωσε πρόσθετες οδηγίες σχετικά με τον τρόπο ερμηνείας του νόμου, αναγνωρίζοντας ότι ο σχεδιασμός αποτελεί μέρος της λειτουργίας της συσκευασίας. Το σχήμα και η λειτουργικότητα της συσκευασίας θα «λαμβάνονται δεόντως υπόψη», ενώ οι κλαδικές ενώσεις θα μπορούν να συμβάλουν στην ανάπτυξη των νέων προτύπων, αναφέρει το σχετικό έγγραφο.
«Υποστηρίζουμε και ενθαρρύνουμε τη δημιουργικότητα, αναμένουμε καινοτομίες σε ολόκληρο τον κλάδο και συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε στενά με τους ενδιαφερόμενους φορείς για το υφιστάμενο πρότυπο ελαχιστοποίησης», δήλωσε ο εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Πίσω στο αποστακτήριο Moby Dick στο Plogoff, ο Jacques δήλωσε ότι ο περιορισμός του βάρους και του όγκου των συσκευασιών του για περιβαλλοντικούς λόγους δεν θα ήταν απαραίτητα κάτι κακό.
«Αυτό μπορεί να αποτελεί μέρος του παιχνιδιού, δεδομένων των συνθηκών στις οποίες ζούμε και των οικολογικών αναγκών που έχουμε. Θα το θεωρούσα μάλιστα μάλλον υγιές», πρόσθεσε.Αυτό που πραγματικά έχει σημασία, είπε, είναι η γεύση και η μυρωδιά.
Πηγή: Politico
