Το καθεστώς εγκρίθηκε στο πλαίσιο του Προσωρινού Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων για την Κρίση στη Μέση Ανατολή (METSAF), το οποίο υιοθετήθηκε από την Επιτροπή στις 29 Απριλίου 2026.
Το πορτογαλικό καθεστώς
Η Πορτογαλία κοινοποίησε στην Επιτροπή καθεστώς ύψους 30 εκατ. ευρώ για τη στήριξη επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή γεωργικών, αλιευτικών προϊόντων και προϊόντων υδατοκαλλιέργειας. Το καθεστώς, το οποίο θα ισχύει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, αποσκοπεί στον μετριασμό των επιπτώσεων από την αύξηση των τιμών των γεωργικών καυσίμων και των λιπασμάτων.
Η ενίσχυση θα χορηγείται με τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων. Το καθεστώς προβλέπει τη χορήγηση περιορισμένου ποσού ενίσχυσης, υπολογιζόμενου με βάση την αύξηση των τιμών των καυσίμων και των λιπασμάτων, με ανώτατο όριο τις 50.000 ευρώ ανά επιχείρηση.
Για τον γεωργικό τομέα, η ενίσχυση για τα λιπάσματα βασίζεται σε ένα σταθερό ποσό, το οποίο εξαρτάται από τον αριθμό των εκταρίων της γεωργικής έκτασης και τον αριθμό των ζώων της επιχείρησης. Η ενίσχυση για το κόστος καυσίμων ανέρχεται σε 0,10 ευρώ ανά λίτρο γεωργικού ή ναυτιλιακού πετρελαίου που καταναλώθηκε κατά την περίοδο από 1 Απριλίου έως 30 Ιουνίου 2026.
Η Επιτροπή αξιολόγησε το καθεστώς βάσει των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις, και ιδίως του άρθρου 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το οποίο επιτρέπει στα κράτη μέλη να στηρίζουν την ανάπτυξη ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, καθώς και των τμημάτων 1 και 2.1 του METSAF.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το καθεστώς συμμορφώνεται με τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στο METSAF. Ειδικότερα, η ενίσχυση θα χορηγείται βάσει καθεστώτος με σαφή εκτιμώμενο προϋπολογισμό και θα παρέχεται για την προσωρινή στήριξη της ανάπτυξης επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή γεωργικών, αλιευτικών προϊόντων και προϊόντων υδατοκαλλιέργειας.
Ιστορικό
Στις 29 Απριλίου 2026, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υιοθέτησε το METSAF, προκειμένου να καταστεί δυνατή η στήριξη της οικονομίας της ΕΕ από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κρίσης στη Μέση Ανατολή.
Το METSAF αποτελεί ένα στοχευμένο και προσωρινό πλαίσιο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης σε ορισμένους από τους πλέον εκτεθειμένους τομείς της οικονομίας: τη γεωργία, την αλιεία, τις μεταφορές και τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Το METSAF θα ισχύσει έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026. Κατά τη διάρκεια της εφαρμογής του, η Επιτροπή θα επανεξετάζει το περιεχόμενο, το πεδίο εφαρμογής και τη διάρκεια του πλαισίου, λαμβάνοντας υπόψη τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και τη γενικότερη οικονομική κατάσταση.
Παρότι η μετάβαση προς μια καθαρή οικονομία παραμένει η μακροπρόθεσμη λύση για την προστασία των επιχειρήσεων της ΕΕ από τις επιπτώσεις των παγκόσμιων ενεργειακών διαταραχών, το METSAF επιτρέπει στα κράτη μέλη να αναλάβουν άμεση δράση, ώστε να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη των πλέον εκτεθειμένων επιχειρήσεων δεν θα παρεμποδιστεί ανεπανόρθωτα από την τρέχουσα κρίση.
Για τον σκοπό αυτό, η στήριξη μπορεί να λάβει διάφορες μορφές για επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στους τομείς της γεωργίας, της αλιείας και των μεταφορών. Σε αυτές περιλαμβάνονται ενισχύσεις που βασίζονται στην πραγματική κατανάλωση, προκειμένου να καλυφθεί μέρος των αυξήσεων στις τιμές των καυσίμων ή των λιπασμάτων, καθώς και μια απλουστευμένη διαδικασία για μικρότερα ποσά ενίσχυσης.
Το METSAF περιλαμβάνει επίσης μια προσωρινή προσαρμογή του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων για τη Συμφωνία για Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal State Aid Framework), η οποία επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία και υψηλότερες εντάσεις ενίσχυσης για την αντιμετώπιση των απότομων αυξήσεων στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.
Περισσότερες πληροφορίες σχετικά με το METSAF είναι διαθέσιμες στο διαδίκτυο.
