«∆ύσκολη εξίσωση» αποτελεί φέτος η κατάσταση στη διεθνή αγορά βάµβακος. Σε µια χρονιά που µέχρι και τον Σεπτέµβριο είχε δηµιουργήσει προσδοκίες για υψηλές τιµές φτάνοντας µέχρι και τα 93 σεντς ανά λίµπρα, η χρηµατιστηριακή ισορροπία το τελευταίο διάστηµα δεν αφήνει ικανοποιηµένους τους Έλληνες παραγωγούς και τα εκκοκκιστήρια.
Φυσικά, η πτώση κάτω από τα 80 σεντς και τιµές περί τα 45 λεπτά για το σύσπορο στην πύλη του εκκοκκιστηρίου την ώρα που γράφονται αυτές οι γραµµές εγείρουν ανησυχίες για την εξέλιξη της αγοράς. Παρότι πριν µερικά χρόνια τα επίπεδα αυτά θα ήταν πιο ικανοποιητικά, όπως επισηµαίνει στην Agrenda o Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Εκκοκκιστών και Εξαγωγέων, Πρόδροµος Ουσουλτζόγλου, το πολύ αυξηµένο κόστος παραγωγής δεν επαρκούν όταν το κόστος παραγωγής έχει ανέβει σηµαντικά λόγω του αυξηµένου κόστους παραγωγής.
Στο µεταξύ, έχει γίνει δουλεία από τους παραγωγούς και τα εκκοκκιστήρια προκειµένου να βελτιωθεί η ποιότητα του τελικού προϊόντος. Όλο και περισσότεροι παραγωγοί ασπάζονται νέες τεχνολογίες και πρακτικές όπως η µέθοδος του strip-till για παράδειγµα µε γνώµονα να επιτύχουν τα καλύτερα δυνατά αποτελέσµατα. Πράγµατι φέτος βλέπουµε ότι παρά τα όποια προβλήµατα η ποιότητα είναι καλύτερη τόσο ως προς το χρώµα, µε περισσότερα λευκά βαµβάκια, όσο και ως προς το µήκος των ινών.
Ευκαιρίες για άνοδο βλέπουν οι ειδικοί
Η φετινή χρονιά έχει δείξει µεταξύ άλλων ότι απαιτεί και υποµονή και προσοχή προκειµένου να αξιοποιηθούν οι όποιες ευκαιρίες παρουσιαστούν. Υπενθυµίζεται ότι στο πρόσφατο συνέδριο της ∆ιεθνούς Ένωσης Βάµβακος (ICA) στην Κωνσταντινούπολη εκφράστηκε από τους αναλυτές η πεποίθηση ότι το εύρος τιµών που θα κινηθεί το χρηµατιστήριο είναι τα 78 µε 85 σεντς ανά λίµπρα (το δεύτερο νούµερο δίνει µαθηµατικά περίπου 55 λεπτά το κιλό). Προκειµένου να έρθει το έξτρα βήµα, αυτό που τονίζουν είναι ότι θα χρειαστεί να ενισχυθεί η παγκόσµια κατανάλωση και να γίνει η αµερικανική παραγωγή ανελαστική στη ζήτηση. Ωστόσο ο ανταγωνισµός είναι αυξηµένος από το φθηνό βραζιλιάνικο.
Αναγκαία η στήριξη της Πολιτείας
Η πραγµατικότητα αυτή τη στιγµή, πάντως, είναι ότι βρισκόµαστε στην κάτω πλευρά αυτής της καµπύλης, µε τιµές που δεν καλύπτουν το κόστος. Για το λόγο αυτό είναι απαραίτητη πέρα από τη συνεργασία παραγωγών, φορέων και εκκοκκιστηρίων, η συνεισφορά της Πολιτείας. Αφενός χρειάζεται συνέπεια. Ήδη το πρόγραµµα για το αποτύπωµα άνθρακα, που για το βαµβάκι προβλέπεται στα 31 ευρώ το στρέµµα «µένει στο συρτάρι» για φέτος. Από την άλλη, το Κράτος θα πρέπει να µεριµνήσει προκειµένου αν χρειαστεί να επιβληθούν οι κανόνες που θα διασφαλίσουν την αύξηση της ποιότητας και όσο γίνεται να βοηθήσει προκειµένου να µειωθεί όσο το δυνατόν περισσότερο το κόστος που έχουν να επωµιστούν οι αγρότες.
Το µόνο σίγουρο πάντως είναι ότι µετά από απανωτά δύσκολα χρόνια, η τρέχουσα σεζόν είναι ιδιαίτερα κρίσιµη για το βαµβάκι, µια καλλιέργεια που όπως εύστοχα είχε τονίσει στο 6ο Συνέδριο Βάµβακος ο Πρόεδρος Οµάδας Εργασίας για το βαµβάκι στην Copa Cogeca, Χρήστος Τσιχήτας δεν µπορεί εύκολα να αναπληρωθεί από άλλες καλλιέργειες.
Το ελληνικό βαµβάκι έχει πάντα ζήτηση
«Το βαµβάκι είναι µια καλλιέργεια που έχει πάντα ζήτηση. Το ζήτηµα είναι στην τιµή» αναφέρει χαρακτηριστικά στην Agrena ο Πρόεδρος της Πανελλήνιας Ένωσης Εκκοκκιστών και Εξαγωγέων, Πρόδροµος Ουσουλτζόγλου. Όπως επισηµαίνει ο κ. Ουσουλτζόγλου, χρηµατιστηριακά είδαµε το βαµβάκι να ανεβαίνει χρηµατιστηριακά µέχρι και τον Σεπτέµβριο, όµως από τότε υπάρχει µια καθοδική τάση στις τιµές. «Εδώ που βρίσκεται η ισορροπία σήµερα – περίπου 78 σεντς ανά λίµπρα την ώρα που γράφονται αυτές οι γραµµές – οι τιµές δεν µας ικανοποιούν λόγω της αύξησης του κόστους παραγωγής. Πριν από κάποια χρόνια οι τιµές αυτές θα ήταν πιο ικανοποιητικές, όµως, µε το πολύ αυξηµένο κόστος αυτό σήµερα δεν ισχύει» επισηµαίνει χαρακτηριστικά, ενώ σε ότι αφορά τη φετινή συγκοµιδή τονίζει «Είχαµε κάποια προβλήµατα στην ποιότητα λόγω των βροχοπτώσεων, όµως, συνολικά είναι καλύτερη σε σχέση µε πέρυσι. Σίγουρα πρέπει και τα εκκοκκιστήρια και οι παραγωγοί να κάνουµε προσπάθεια προκειµένου να πετύχουµε την καλύτερη δυνατή ποιότητα». Τέλος, ο κ. Ουσουλτζόγλου τονίζει ότι θεσµικά η Πανελλήνια Ένωση Εκκοκκιστών και Εξαγωγέων έχει κάνει ότι είναι δυνατόν προκειµένου να παρέχει στην Πολιτεία την καλύτερη δυνατή εικόνα για τα προβλήµατα που αντιµετωπίζει ο κλάδος.
Μέχρι τα 160 ευρώ το στρέµµα οι φετινές άµεσες ενισχύσεις για την καλλιέργεια βάµβακος
του Γιώργου Κοντονή
Οι επιδοτήσεις του 2026 για το βαµβάκι θα κυµανθούν µεταξύ 147 και 160 ευρώ το στρέµµα για αγρότες που συµµετέχουν σε όλα τα καθεστώτα επιδότησης των άµεσων ενισχύσεων. Για τους πολύ λίγους που πράγµατι διατηρούν βιολογική παραγωγή βάµβακος (µετατροπή) η επιδότηση έχει οριστεί στα 70 ευρώ το στρέµµα, ενώ υπάρχουν ορισµένοι περιορισµοί στην επιλογή των eco-schemes.
Αναλυτικά τα ποσά ενίσχυσης του 2026 για το βαµβάκι έχουν ως εξής:
Βασική ενίσχυση: Η επιδότηση καθορίζεται στα 23 ευρώ το στρέµµα. Λόγω υπο-απορρόφησης αναµένεται να αυξηθεί η ενίσχυση µε µέγιστο τα 28,8 ευρώ το στρέµµα. Το πριµ αυτό αφορά όλους όσους έχουν δικαιώµατα βασικής ενίσχυσης.
Αναδιανεµητική: Η επιδότηση καθορίζεται στα 13,8 ευρώ το στρέµµα. Αναµένεται να φτάσει τα 17,3 ευρώ το στρέµµα µε την τελική εξόφληση καθώς θα µείνουν ρέστα. Αφορά αροτραίες εκτάσεις που είναι κάτω των 110 στρεµµάτων.
Ειδική ενίσχυση βάµβακος: Σε αντίθεση µε τις υπόλοιπες συνδεδεµένες ενισχύσεις, ακόµη και αν τα πραγµατικά στρέµµατα είναι λιγότερα από τα «αναφοράς» (2,5 εκατ. στρέµµατα), το ποσό δεν αυξάνεται και µένει κολληµένο στα 73,6 ευρώ/στρέµµα. Αντίθετα, ο νέος µηχανισµός που θα ισχύσει µετά το 2027 προβλέπει να διατηρήσει µεν η Ελλάδα ως στρέµµατα αναφοράς τα 2.500.000 και το ποσό στα 73,3 ευρώ το στρέµµα, ωστόσο αν πέφτει η έκταση, όπως έγινε την περίοδο 2023-2025, να µπορεί να αυξάνει την επιδότηση έως 25%
Οικολογικά σχήµατα
ECO-04.03: Ετήσια ενίσχυση για την εφαρµογή πρακτικών κυκλικής οικονοµίας στις αρόσιµες καλλιέργειες: 13 ευρώ/στρέµµα
ECO-06.01: Ετήσια ενίσχυση για την αγορά χρήσης και τη χρήση της ψηφιακής εφαρµογής, συµπλήρωση στοιχείων, αναλύσεις , κατάρτιση, παρακολούθηση, βελτίωση σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης: 3 ευρώ/στρέµµα.
ECO-06.20: Χρήση προϊόντων µε βιοδιεγέρτες ή λιπασµάτων µε παρεµποδιστές ή λιπασµάτων βραδείας αποδέσµευσης στις αροτραίες καλλιέργειες: 4,5 ευρώ/στρέµµα.
ECO- 06.24: Χρήση γεωργίας ακριβείας κατά τη λίπανση: 10 ευρώ/στρέµµα. Αν ο παραγωγός διαθέτει έκταση µε βιολογική παραγωγή βάµβακος πιστοποιηµένη από την 1η Γενάρη 2026 ότι έχει περάσει το στάδιο της µετατροπής µπορεί να αντικαταστήσει όλες τις παραπάνω δράσεις οικολογικών σχηµάτων µε το ECO-09 για επιδότηση 51,6 ευρώ το στρέµµα.
Συµπληρωµατική ενίσχυση νεαρών αγροτών: Οι ελαιπαραγωγοί που έκαναν πρώτη φορά ΟΣ∆Ε από το 2022 και µετά και ήταν έως και 40 ετών τη στιγµή που πραγµατοποίησαν τη δήλωση, θα πληρωθούν 7-9,1 ευρώ το στρέµµα. Το ποσό αυτό πληρώνεται µε όριο τα 250 στρµ. ανά εκµετάλλευση.
Διεπαγγελματική Οργάνωση Βάμβακος
Επιτακτική ανάγκη να κρατηθεί η βαµβακοκαλλιέργεια στην Ελλάδα
του Ευθύμη Φωτεινού*
Oι Έλληνες βαµβακοπαραγωγοί καταβάλλουν διαχρονικά µια σηµαντική και συστηµατική προσπάθεια για τη βελτίωση της ποιότητας του προϊόντος, επενδύοντας σε σύγχρονες καλλιεργητικές πρακτικές, στην τεχνογνωσία και στη βιωσιµότητα της παραγωγής. Παρά τις προσπάθειες αυτές, η ποιοτική υπεραξία που δηµιουργείται δεν έχει ακόµη αποτυπωθεί στον βαθµό που θα έπρεπε στην εµπορική αξία του ελληνικού βαµβακιού, ούτε έχει µεταφραστεί σε ένα αντίστοιχο όφελος για τον παραγωγό. Πλέον δεν υπάρχει άλλο χρονικό διάστηµα µόνο για λόγια αλλά για έργα, οι αποφάσεις δεν πρέπει να λαµβάνονται και να µην υλοποιούνται.
Η ∆ιεπαγγελµατική Οργάνωση Βάµβακος (∆ΟΒ) εργάζεται συστηµατικά προς αυτή την κατεύθυνση, µε στόχο η προσπάθεια των παραγωγών να αποκτήσει ουσιαστικό αντίκρισµα και να οδηγήσει σε απτά αποτελέσµατα. Εντούτοις, η γραφειοκρατία, οι καθυστερήσεις και οι δυσκολίες εφαρµογής µέτρων και πρωτοβουλιών περιορίζουν συχνά τη δυναµική του κλάδου και δυσχεραίνουν την επίτευξη των στόχων του. Χαρακτηριστικό παράδειγµα αποτελεί το πρόγραµµα για το αποτύπωµα άνθρακα, το οποίο, παρά την έγκρισή του από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την εξασφάλιση της απαιτούµενης χρηµατοδότησης, δεν κατάφερε να εφαρµοστεί για το έτος 2026, εξαιτίας των γραφειοκρατικών εµποδίων.
Χρειάζεται, εποµένως, ένα πιο αποτελεσµατικό πλαίσιο, που θα διευκολύνει την υλοποίηση των δράσεων και θα επιτρέπει στις προσπάθειες των παραγωγών και των φορέων του κλάδου να αποδίδουν ουσιαστικά.
Είναι επιτακτική ανάγκη να κρατηθεί η βαµβακοκαλλιέργεια στην Ελλάδα γιατί είναι η βαριά «βιοµηχανία» της ελληνικής αγροτικής οικονοµίας και µε τις γραφειοκρατικές αγκυλώσεις δυστυχώς η βιωσιµότητα του προϊόντος τίθεται σε κίνδυνο.
*Προέδρου ΔΟΒ
Δείτε εδώ αναλυτικά το αφιέρωμα της Agrenda στην αγορά βάμβακος
