Για τη δυναµική του ελληνικού ροδάκινου, τον ρόλο των συνεταιρισµών, τις εξαγωγές, την καινοτοµία και τις µεγάλες προκλήσεις που αντιµετωπίζει σήµερα η ελληνική αγροδιατροφή µιλά στο Fresher o γενικός διευθυντής της Venus Growers, Στέλιος Θεοδουλίδης.
Κύριε Θεοδουλίδη, ποια είναι σήµερα η θέση της Venus Growers στην ελληνική και διεθνή αγορά;
Η Venus Growers αποτελεί τη σηµαντικότερη συνεταιριστική επιχείρηση µεταποίησης φρούτων στην Ελλάδα, µε καθαρά εξαγωγικό προσανατολισµό. Πάνω από το 98% της παραγωγής µας κατευθύνεται σε περισσότερες από 50 χώρες, σε τέσσερις ηπείρους. Το βασικό µας προϊόν είναι το µεταποιηµένο ροδάκινο, είτε ως κοµπόστα είτε σε άλλες µορφές, όπως ο πουρές ενώ παράλληλα, µεταποιούµε αχλάδια, βερίκοκα, µήλα και άλλα φρούτα. Η διεθνής παρουσία της Venus δεν δηµιουργήθηκε µέσα σε µία ηµέρα. Είναι αποτέλεσµα µακροχρόνιας προσπάθειας, σταθερής ποιότητας, συνέπειας στις παραδόσεις και οικοδόµησης σχέσεων εµπιστοσύνης µε τους πελάτες µας.
Ποια είναι τα χαρακτηριστικά που κάνουν ανταγωνιστικό ένα ελληνικό προϊόν στις διεθνείς αγορές;
Το διαβατήριο για τις διεθνείς αγορές στηρίζεται σε τρεις βασικές προϋποθέσεις: Αξιοπιστία, ποιότητα και ανταγωνιστική τιµή. ∆εν αρκεί να διαθέτεις ένα καλό προϊόν. Πρέπει να µπορείς να παραδώσεις τις συµφωνηµένες ποσότητες, στον συµφωνηµένο χρόνο και µε απολύτως σταθερά ποιοτικά χαρακτηριστικά. Οι µεγάλες αγορές και οι διεθνείς αλυσίδες λιανικής απαιτούν συνέπεια, πιστοποιήσεις, ιχνηλασιµότητα και συνεχή προσαρµογή στις ανάγκες του καταναλωτή. Η ελληνική προέλευση αποτελεί σηµαντικό πλεονέκτηµα, αλλά δεν αρκεί από µόνη της. Πρέπει να συνοδεύεται από επαγγελµατισµό σε ολόκληρη την αλυσίδα, από το χωράφι µέχρι το τελικό ράφι.
Ποια είναι η θέση της Ελλάδας στη διεθνή αγορά µεταποιηµένου ροδάκινου;
Η Ελλάδα έχει αναπτύξει µια ισχυρή παρουσία στην παγκόσµια αγορά της κοµπόστας ροδάκινου. Το ελληνικό συµπύρηνο ροδάκινο διαθέτει πολύ καλά ποιοτικά χαρακτηριστικά και η χώρα µας έχει αποκτήσει σηµαντική τεχνογνωσία τόσο στην πρωτογενή παραγωγή όσο και στη µεταποίηση.
Η Venus Growers αντιπροσωπεύει ένα αξιόλογο τµήµα των παγκόσµιων εξαγωγών τυποποιηµένων προϊόντων µε βάση το ροδάκινο. Αυτό δείχνει τις δυνατότητες που µπορεί να αποκτήσει ένας ελληνικός συνεταιρισµός όταν λειτουργεί µε επαγγελµατική διοίκηση, εξωστρέφεια και µακροχρόνιο σχεδιασµό.
Ωστόσο, ο διεθνής ανταγωνισµός είναι έντονος. Ανταγωνιζόµαστε χώρες µε χαµηλότερο κόστος παραγωγής και διαφορετικές συνθήκες χρηµατοδότησης. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να επενδύουµε διαρκώς στην ποιότητα, στην τεχνολογία και στη διαφοροποίηση του προϊόντος.
Ποια είναι η σηµασία του συνεταιριστικού µοντέλου για τον παραγωγό;
Ο µεµονωµένος παραγωγός είναι δύσκολο να ανταποκριθεί µόνος του στις απαιτήσεις της σύγχρονης αγοράς. Χρειάζεται τεχνική υποστήριξη, σωστό προγραµµατισµό, πρόσβαση σε πιστοποιήσεις, συγκέντρωση της παραγωγής και ισχυρή εµπορική διαπραγµάτευση.Μέσα από έναν οργανωµένο συνεταιρισµό µπορεί να γνωρίζει τι πρέπει να καλλιεργήσει, µε ποιες προδιαγραφές και για ποια αγορά. Παράλληλα, έχει τη δυνατότητα να συµµετέχει σε προγράµµατα ολοκληρωµένης διαχείρισης και να αποκτά πρόσβαση σε τεχνογνωσία που δεν θα µπορούσε εύκολα να εξασφαλίσει µόνος του. Ο συνεταιρισµός πρέπει να δηµιουργεί πραγµατική προστιθέµενη αξία για το µέλος του. ∆εν αρκεί απλώς να συγκεντρώνει και να παραλαµβάνει προϊόντα.
Πρέπει, εποµένως, ένας συνεταιρισµός να λειτουργεί µε επιχειρηµατικά κριτήρια;
Ασφαλώς. Ο συνεταιριστικός χαρακτήρας δεν αναιρεί την ανάγκη για οικονοµική αποτελεσµατικότητα και επαγγελµατική διοίκηση. Αντίθετα, επειδή διαχειριζόµαστε την παραγωγή και την περιουσία των µελών µας, έχουµε ακόµη µεγαλύτερη ευθύνη.
Απαιτούνται σαφής στρατηγική, έλεγχος του κόστους, διαφάνεια, αξιολόγηση των επενδύσεων και στελέχη που να γνωρίζουν τις διεθνείς αγορές. Ένας σύγχρονος συνεταιρισµός πρέπει να λειτουργεί µε την ταχύτητα και την αποτελεσµατικότητα µιας καλά οργανωµένης επιχείρησης, διατηρώντας παράλληλα τον κοινωνικό και συλλογικό του χαρακτήρα.
Τι σηµαίνει καινοτοµία για µία επιχείρηση όπως η Venus Growers;
Η καινοτοµία δεν περιορίζεται στην αγορά ενός νέου µηχανήµατος. Αρχίζει από την πρωτογενή παραγωγή και φτάνει µέχρι τη συσκευασία, την εµπορία και την τελική παράδοση. Περιλαµβάνει την εφαρµογή προγραµµάτων ολοκληρωµένης διαχείρισης, την ανάπτυξη και επιλογή νέων ποικιλιών, την παρακολούθηση της παραγωγής, τη διασφάλιση της ποιότητας και την προσαρµογή στις απαιτήσεις κάθε αγοράς. Περιλαµβάνει επίσης την καταγραφή και τον περιορισµό των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου, τη µείωση της κατανάλωσης ενέργειας και νερού, καθώς και την καλύτερη αξιοποίηση των υποπροϊόντων της µεταποίησης.
Πόσο σηµαντική είναι η ανάπτυξη νέων ποικιλιών;
Οι νέες ποικιλίες είναι αναγκαίες, αλλά η επιλογή τους πρέπει να γίνεται βάσει συγκεκριµένου σχεδίου. ∆εν πρέπει να φυτεύουµε πρώτα και µετά να αξιολογούµε τις ποικιλίες ή να αναζητούµε την αγορά.
Χρειαζόµαστε ποικιλίες που να ανταποκρίνονται στις εδαφοκλιµατικές συνθήκες της περιοχής, στις ανάγκες της βιοµηχανίας, στις απαιτήσεις των καταναλωτών και στις ανάγκες των παραγωγών. Πρέπει να εξασφαλίζουν καλή ποιότητα, σταθερές αποδόσεις και καλύτερη αντοχή στις επιπτώσεις της κλιµατικής αλλαγής. Η αναδιάρθρωση των καλλιεργειών πρέπει να συνδέεται µε συµβόλαια, τεχνική καθοδήγηση και πραγµατικά δεδοµένα της αγοράς.
Ποιες είναι σήµερα οι µεγαλύτερες προκλήσεις για τη µεταποίηση φρούτων;
Το υψηλό ενεργειακό κόστος, η αύξηση του κόστους των υλικών συσκευασίας, οι µεταφορές, η χρηµατοδότηση και η έλλειψη εργατικού δυναµικού και η αύξηση του εργατικού κόστους, είναι ορισµένες από τις βασικότερες προκλήσεις. Η βιοµηχανία µεταποίησης λειτουργεί σε ένα περιβάλλον έντονου διεθνούς ανταγωνισµού. ∆εν έχουµε πάντοτε τη δυνατότητα να µεταφέρουµε τις αυξήσεις του κόστους στην τελική τιµή, διότι οι διεθνείς αγοραστές έχουν πολλές εναλλακτικές πηγές προµήθειας.
Εποµένως, η συγκράτηση του κόστους και η αύξηση της παραγωγικότητας αποτελούν όρους επιβίωσης.
Μπορούν οι Ανανεώσιµες Πηγές Ενέργειας να αποτελέσουν µέρος της λύσης;
Η αξιοποίηση των Ανανεώσιµων Πηγών Ενέργειας µπορεί να συµβάλλει σηµαντικά στη µείωση του κόστους και στην ενεργειακή αυτονοµία των αγροτικών και µεταποιητικών επιχειρήσεων. Χρειάζεται, όµως, σταθερό θεσµικό πλαίσιο και ουσιαστική δυνατότητα σύνδεσης των εγκαταστάσεων µε το δίκτυο. Οι επιχειρήσεις είναι διατεθειµένες να επενδύσουν, όταν γνωρίζουν ότι υπάρχει καθαρό και εφαρµόσιµο πλαίσιο. Η Πράσινη Μετάβαση δεν πρέπει να αντιµετωπίζεται µόνο ως περιβαλλοντική υποχρέωση. Μπορεί να αποτελέσει και εργαλείο ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας.
Πώς επηρεάζει η κλιµατική αλλαγή την παραγωγή του ροδάκινου;
Η κλιµατική αλλαγή επηρεάζει ήδη την παραγωγή. Οι ανοιξιάτικοι παγετοί, οι χαλαζοπτώσεις, οι υψηλές θερµοκρασίες, οι έντονες βροχοπτώσεις και τα ακραία καιρικά φαινόµενα προκαλούν µεγάλες διακυµάνσεις στις ποσότητες και στην ποιότητα.
Για µία εξαγωγική µεταποιητική επιχείρηση, η επάρκεια της πρώτης ύλης είναι κρίσιµη. Όταν µειώνεται η παραγωγή, αυξάνεται το κόστος λειτουργίας και δυσκολεύεται η τήρηση των εµπορικών συµφωνιών.
Χρειάζεται ένας σύγχρονος µηχανισµός γεωργικής ασφάλισης, επενδύσεις στην αντιχαλαζική και αντιπαγετική προστασία, καλύτερη διαχείριση των υδάτων και συστηµατική επιστηµονική υποστήριξη των παραγωγών.
Υπάρχει µέλλον για την καλλιέργεια του συµπύρηνου ροδάκινου στην Ελλάδα;
Υπάρχει µέλλον, υπό την προϋπόθεση ότι η καλλιέργεια θα παραµείνει οικονοµικά βιώσιµη για τον παραγωγό και διεθνώς ανταγωνιστική για τη µεταποίηση. Ο παραγωγός πρέπει να έχει κίνητρο να συνεχίσει να καλλιεργεί. Χρειάζεται προγραµµατισµός των ποσοτήτων, εφαρµογή σύγχρονων καλλιεργητικών πρακτικών, αύξηση των στρεµµατικών αποδόσεων και περιορισµός του κόστους. Από την άλλη πλευρά, η βιοµηχανία πρέπει να επενδύει σε νέες αγορές, νέα προϊόντα, τεχνολογία και ισχυρότερη προβολή της ελληνικής προέλευσης.
Τι πρέπει να κάνει η Πολιτεία για να στηρίξει την ελληνική αγροδιατροφή;
Η χώρα χρειάζεται µια σταθερή και µακροχρόνια εθνική στρατηγική για την παραγωγή και τις εξαγωγές. Η πολιτική δεν µπορεί να αλλάζει κάθε χρόνο ούτε να περιορίζεται στη διαχείριση των προβληµάτων όταν αυτά εµφανιστούν.
Χρειάζεται να αποφασίσουµε ποια προϊόντα µπορούµε να παράγουµε ανταγωνιστικά, σε ποιες αγορές θα τα διαθέσουµε και ποιες υποδοµές απαιτούνται. Παράλληλα, πρέπει να µειωθούν η γραφειοκρατία και το κόστος της ενέργειας, να ενισχυθεί η πρόσβαση στη χρηµατοδότηση και να αντιµετωπιστεί η έλλειψη εργατών γης.
Ιδιαίτερη σηµασία έχει και η υποστήριξη των διεπαγγελµατικών και συνεταιριστικών οργανώσεων, ώστε οι παραγωγοί και οι επιχειρήσεις να αποκτήσουν ισχυρότερη θέση στην αλυσίδα αξίας.
Ποιο είναι το µήνυµά σας προς τους νέους παραγωγούς;
Η γεωργία του µέλλοντος απαιτεί γνώση, συνεργασία και επιχειρηµατική αντίληψη. Ο νέος παραγωγός δεν µπορεί να βασίζεται µόνο στην εµπειρία των προηγούµενων γενεών, όσο πολύτιµη και αν είναι.
Πρέπει να αξιοποιεί την τεχνολογία, να παρακολουθεί το κόστος του, να παράγει βάσει συγκεκριµένων προδιαγραφών και να συµµετέχει σε οργανωµένα συλλογικά σχήµατα.
Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικά προϊόντα και ανθρώπους µε σηµαντική τεχνογνωσία. Εάν συνδυάσουµε την ποιότητα της παραγωγής µε οργάνωση, καινοτοµία και συνέπεια, µπορούµε να ενισχύσουµε ακόµη περισσότερο τη θέση µας στις διεθνείς αγορές.
