Η ενίσχυση της ανθεκτικότητας του ευρωπαϊκού αγροδιατροφικού τομέα βρέθηκε στο επίκεντρο των συζητήσεων των υπουργών, που συναντήθηκαν την Δευτέρα 4 Μαΐου στο Συνεδριακό Κέντρο «Φιλοξενία», στη Λευκωσία, υπό την προεδρία της Υπουργού Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας δρος Μαρίας Παναγιώτου. Στη συνάντηση συμμετείχαν επίσης ο Ευρωπαίος Επίτροπος Γεωργίας και Τροφίμων κ. Christophe Hansen, η Πρόεδρος της Επιτροπής Γεωργίας και Ανάπτυξης της Υπαίθρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου κα Veronika Vrecionová, καθώς και εκπρόσωποι βασικών φορέων του τομέα, μεταξύ των οποίων οι COPA, COGECA και CEJA.
Οι υπουργοί επικεντρώθηκαν στο πώς η ΕΕ μπορεί να προβλέπει, να προλαμβάνει και να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τους ολοένα και πιο σύνθετους και συστημικούς κινδύνους που επηρεάζουν τον αγροδιατροφικό τομέα. Η κλιματική κρίση, οι ζωικές και φυτικές ασθένειες, η αστάθεια των αγορών και οι γεωπολιτικές εξελίξεις αναγνωρίστηκαν ως βασικές πιέσεις για το γεωργικό εισόδημα, τις αγροτικές κοινότητες και τη σταθερότητα των αλυσίδων εφοδιασμού τροφίμων.
Σύμφωνα με πρόσφατες αναλύσεις που παρουσιάστηκαν στους υπουργούς, οι απώλειες στη γεωργία της ΕΕ λόγω της κλιματικής αλλαγής εκτιμώνται σε περίπου 28 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, με την τάση να αναμένεται αυξητική τα επόμενα χρόνια, ενώ σημαντικό μέρος αυτών των απωλειών παραμένει ανασφάλιστο.
Προς μια πιο ανθεκτική ευρωπαϊκή γεωργία
Οι υπουργοί υπογράμμισαν ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας πρέπει να αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα για το μέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας. Αν και η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) παρέχει ένα σημαντικό πλαίσιο στήριξης, υπήρξε ευρεία σύγκλιση ως προς την ανάγκη μιας πιο ολοκληρωμένης και προνοητικής προσέγγισης στη διαχείριση κινδύνων, τόσο εντός όσο και πέραν της ΚΑΠ.
Στη συζήτηση αναδείχθηκε η ανάγκη ενίσχυσης των εργαλείων πρόληψης και ετοιμότητας, αύξησης της αξιοποίησης των μέσων διαχείρισης κινδύνου, βελτίωσης των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς και καλύτερης αξιοποίησης των δεδομένων και της καινοτομίας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη υιοθέτησης μιας πιο ολοκληρωμένης προσέγγισης, η οποία θα συνδυάζει εργαλεία μετριασμού κινδύνου, μεταφοράς κινδύνου και διαχείρισης κρίσεων, καθώς και στη βελτίωση του συνολικού υποστηρικτικού πλαισίου μέσω ισχυρότερων συμβουλευτικών υπηρεσιών, μεταφοράς γνώσης και πρόσβασης των γεωργών σε στοχευμένα εργαλεία.
Μια κοινή ευρωπαϊκή ευθύνη
Η Κυπριακή Προεδρία ανέδειξε την επείγουσα ανάγκη ενίσχυσης της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας έναντι των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης.
Οι υπουργοί συμφώνησαν ότι οι προκλήσεις αυτές αποκτούν ολοένα και περισσότερο συστημικό χαρακτήρα και απαιτούν συντονισμένες ευρωπαϊκές απαντήσεις. Επιβεβαιώθηκε επίσης η σημασία συμπλήρωσης των τομεακών πολιτικών με μια πιο οριζόντια προσέγγιση σε επίπεδο ΕΕ, η οποία θα συνδέει τη γεωργία με το περιβάλλον, τα χρηματοδοτικά εργαλεία και την καινοτομία.
Από τη συζήτηση στην πράξη
Τα συμπεράσματα της συνάντησης θα τροφοδοτήσουν τις συνεχιζόμενες εργασίες του Συμβουλίου, ιδίως σε ό,τι αφορά τη μελλοντική Κοινή Αγροτική Πολιτική μετά το 2027 και την ενίσχυση των ευρωπαϊκών μηχανισμών αντιμετώπισης κρίσεων στον αγροδιατροφικό τομέα.
Η Κυπριακή Προεδρία θα συνεχίσει να συνεργάζεται στενά με τα κράτη μέλη, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την προώθηση λύσεων που ενισχύουν την ανθεκτικότητα, τη βιωσιμότητα και την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας, με έμφαση σε πρακτικά και εφαρμόσιμα μέτρα που στηρίζουν άμεσα τους γεωργούς, ιδιαίτερα στις περιοχές που πλήττονται περισσότερο από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Κατά την ολοκλήρωση της συνάντησης, η Κυπριακή Προεδρία υπογράμμισε την ανάγκη μετατροπής των σημερινών συζητήσεων σε συγκεκριμένες πολιτικές κατευθύνσεις.
Οι εργασίες της άτυπης συνάντησης AGRIFISH συνεχίζονται στις 5 Μαΐου με τις συζητήσεις των υπουργών Αλιείας και Θαλάσσιων Υποθέσεων να επικεντρώνονται στην αξιολόγηση της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και στις μελλοντικές της κατευθύνσεις.
Στροφή από τις ad hoc αποζημιώσεις σε στρατηγική πρόληψης για τις αγροτικές κρίσεις προκρίνει ο Σχοινάς
Αναγκαία μια ουσιαστική στροφή από το μοντέλο των εκ των υστέρων αποζημιώσεων σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόληψης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας απέναντι σε αγροτικές κρίσεις όπως κλιματική αλλαγή, επιζωοτίες και αστάθεια των αγορών προκρίνει σε ευρωπαϊκό επίπεδο ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης, Μαργαρίτης Σχοινάς.
«Η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα μόνιμο και σύνθετο καθεστώς κρίσεων, το οποίο επηρεάζει άμεσα την παραγωγή και, κατ’ επέκταση, την επισιτιστική ασφάλεια» τόνισε ο Έλληνας υπουργός κατά την παρέμβαση του στο Άτυπο Συμβούλιο Γεωργίας που ολοκληρώθηκε την Τρίτη 5 Μαΐου στη Λευκωσία.
Ο κ. Σχοινάς επισήμανε ότι η πολυπλοκότητα των υφιστάμενων εργαλείων που προβλέπονται στο πλαίσιο της ΚΑΠ για την αντιμετώπιση των κρίσεων εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την αξιοποίησή τους στην πράξη, ιδιαίτερα από τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς. Υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας προϋποθέτει απλά και λειτουργικά εργαλεία, αλλά και στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές, έξυπνη άρδευση, βιοασφάλεια και σύγχρονα ψηφιακά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Αναλυτικά σε σχετική ανακοίνωση του ΥΠΑΑΤ αναφέρεται:
Ολοκληρώθηκαν, σήμερα, οι εργασίες του Άτυπου Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας και Αλιείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης καθώς και του MedFish4Ever, που πραγματοποιήθηκαν στη Λευκωσία, με τη συμμετοχή του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, ο οποίος παρουσίασε τις ελληνικές θέσεις τόσο για τη γεωργία όσο και για την αλιεία, δίνοντας έμφαση στην ενδυνάμωση του αγροδιατροφικού τομέα.
Σε ό,τι αφορά στη συζήτηση για τη γεωργία και τη διαχείριση αγροκλιματικών κινδύνων, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με ένα μόνιμο και σύνθετο καθεστώς κρίσεων, το οποίο επηρεάζει άμεσα την παραγωγή και, κατ’ επέκταση, την επισιτιστική ασφάλεια. Όπως τόνισε, η κλιματική αλλαγή, η λειψυδρία, οι επιζωοτίες και η αστάθεια των αγορών δημιουργούν νέες πιέσεις για τους παραγωγούς, καθιστώντας αναγκαία μια ουσιαστική στροφή από το μοντέλο των εκ των υστέρων αποζημιώσεων σε μια ολοκληρωμένη στρατηγική πρόληψης και ενίσχυσης της ανθεκτικότητας.
Ο κ. Σχοινάς επισήμανε ότι η πολυπλοκότητα των υφιστάμενων εργαλείων που προβλέπονται στο πλαίσιο της ΚΑΠ για την αντιμετώπιση των κρίσεων εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την αξιοποίησή τους στην πράξη, ιδιαίτερα από τους μικρούς και μεσαίους παραγωγούς. Υπογράμμισε ότι η ενίσχυση της ανθεκτικότητας προϋποθέτει απλά και λειτουργικά εργαλεία, αλλά και στοχευμένες επενδύσεις σε υποδομές, έξυπνη άρδευση, βιοασφάλεια και σύγχρονα ψηφιακά συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στο ζήτημα της λειψυδρίας, το οποίο χαρακτήρισε διαρθρωτικό κίνδυνο για τις μεσογειακές χώρες, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για πιο συντονισμένη και αποτελεσματική ευρωπαϊκή απάντηση. Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της ουσιαστικής στήριξης των νέων και μικρών αγροτών, καθώς και την ανάγκη δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού αντασφάλισης αγροτικών κινδύνων, με τη συμβολή της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων, προκειμένου να διασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού για όλους τους παραγωγούς.
Σε ό,τι αφορά στην αλιεία, ο Υπουργός χαιρέτισε την παρουσίαση της αξιολόγησης της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που αναδεικνύει την ανάγκη βελτιώσεων στην αποτελεσματικότητα και την εφαρμογή της.
Ο κ. Σχοινάς έθεσε ως βασική προτεραιότητα για την Ελλάδα την απλούστευση του θεσμικού πλαισίου και τη μείωση του διοικητικού φόρτου, ώστε να ενισχυθεί η συμμόρφωση και η αποτελεσματικότητα της πολιτικής στην πράξη.
Εστιάζοντας στη μικρή παράκτια αλιεία, η οποία, όπως ανέφερε, αποτελεί κρίσιμο πυλώνα της ελληνικής οικονομίας και κοινωνικής συνοχής, καθώς συγκεντρώνει το μεγαλύτερο μέρος των αλιέων της χώρας, ζήτησε να σταθμίζονται τα ιχθυαποθέματα με την ανάπτυξη των παράκτιων κοινοτήτων. Παράλληλα, υπογράμμισε την ανάγκη στήριξης του εκσυγχρονισμού του στόλου και της ενεργειακής μετάβασης.
Αναφερόμενος στις διεθνείς διαστάσεις της αλιευτικής πολιτικής, επισήμανε τη σημασία διασφάλισης ισότιμων όρων ανταγωνισμού με τρίτες χώρες, καθώς και την ανάγκη ενίσχυσης των προσπαθειών για την καταπολέμηση της παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας, που ιδιαίτερα στο Αιγαίο λαμβάνει ανησυχητικές διαστάσεις. Στο ίδιο πλαίσιο, υπογράμμισε τον ρόλο της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο και των περιφερειακών οργανώσεων στη διαχείριση κοινών αποθεμάτων.
Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της υδατοκαλλιέργειας ως στρατηγικού τομέα για τη βιώσιμη ανάπτυξη και την ενίσχυση της επισιτιστικής επάρκειας, επισημαίνοντας ότι η Ελλάδα προωθεί την ανάπτυξή της με όρους περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και κοινωνικής υπευθυνότητας.
Τέλος, στο περιθώριο του Συμβουλίου, ο Υπουργός είχε σειρά διμερών συναντήσεων με ομολόγους του από κράτη-μέλη της ΕΕ.
Συγκεκριμένα, συναντήθηκε με τον Υπουργό Γεωργίας της Ιταλίας, Francesco Lollobrigida, τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης της Σουηδίας, Peter Kullgren, τον Υπουργό Γεωργίας της Ιρλανδίας, Martin Heydon, καθώς και με τον Υπουργό της Λιθουανίας, Kęstutis Navickas.
Κατά τις συναντήσεις επιβεβαιώθηκε το κοινό ενδιαφέρον για ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας στον αγροτικό τομέα, ιδίως σε ζητήματα διαχείρισης κινδύνων και στήριξης των παραγωγών απέναντι στις πιέσεις των αγορών.
Μάλιστα, με τους υπουργούς της Ιρλανδίας, Martin Heydon και της Λιθουανίας, Kęstutis Navickas, υπογραμμίστηκε η ανάγκη για στενό συντονισμό και για τη διασφάλιση της συνέχειας του νομοθετικού έργου και των πολιτικών παρεμβάσεων στον αγροτικό τομέα, καθώς πρόκειται για τις επόμενες χώρες που, μαζί με την Ελλάδα, θα αναλάβουν διαδοχικά την Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
