Σύµφωνα µε τον διακεκριµένο αγροοικονοµολόγο Άλαν Μάθιους «καθώς οι τιµές της ενέργειας πέφτουν και ο πληθωρισµός αρχίζει να µειώνεται, και µε την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα να αυξάνει τα επιτόκια στη ζώνη του ευρώ, µπορεί να αναµένεται ότι ο πληθωρισµός των τιµών των τροφίµων έχει κορυφωθεί. Αλλά αυτό µπορεί να είναι ευσεβής πόθος, παρά µια ειδική προβολή. Ο κύριος λόγος για τον οποίο αναµένουµε ότι οι τιµές των τροφίµων θα συνεχίσουν να αυξάνονται είναι η ύπαρξη καθυστερήσεων στην προσαρµογή στις µεταβολές των τιµών κατά µήκος της τροφικής αλυσίδας».
Στην ανάλυση του ο καθηγητής από το Πανεπιστήµιο Τρίνιτι στο ∆ουβλίνο αναφέρει ότι οι τιµές έχουν αυξηθεί περισσότερο σε επίπεδο εκµετάλλευσης και λιγότερο σε επίπεδο λιανικής. Αλλά είναι επίσης σαφές ότι η διαδικασία µετάδοσης των τιµών απαιτεί χρόνο. Οι τιµές των γεωργικών εκµεταλλεύσεων αυξάνονταν για αρκετούς µήνες πριν αυτό αντανακλαστεί στις τιµές των επιχειρήσεων µεταποίησης, και µε τη σειρά τους οι τιµές τους άρχισαν να αυξάνονται αρκετούς µήνες πριν αυτό αντανακλαστεί στις τιµές λιανικής. Το συµπέρασµα είναι ότι οι επιχειρήσεις στο άκρο της τροφικής αλυσίδας χρειάζονται χρόνο για να προσαρµόσουν τις τιµές στο αυξηµένο κόστος των εισροών, είτε επειδή είναι δεσµευµένες σε συµβάσεις σταθερής τιµής είτε επειδή είναι αρχικά αβέβαιες για τον βαθµό στον οποίο µπορούν να περάσουν το υψηλότερο κόστος µε τη µορφή υψηλότερων τιµών λόγω ανταγωνιστικών πιέσεων. Καθώς οι συµβάσεις ανανεώνονται και οι επιχειρήσεις αποκτούν µεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για την ικανότητά τους να ανακτήσουν το υψηλότερο κόστος τους από τους µεταγενέστερους παράγοντες, συµπεριλαµβανοµένων των καταναλωτών, βλέπουµε ότι οι τιµές αρχίζουν επίσης να αυξάνονται αλλά µε καθυστέρηση.
Τα τελευταία µηνιαία στοιχεία της Eurostat για τις τιµές παραγωγού γεωργικών προϊόντων είναι µόνο για τον Οκτώβριο του 2022 και δείχνουν µια µικρή πτώση στις τιµές σε επίπεδο εκµετάλλευσης. Ωστόσο, είναι απίθανο να το δούµε να αντικατοπτρίζεται στις τιµές λιανικής για αρκετούς µήνες ακόµη, δεδοµένης της ύπαρξης αυτής της υστέρησης στη µετάδοση των τιµών.
Είναι γνωστό ότι οι παγκόσµιες τιµές των τροφίµων µειώνονται εδώ και έντεκα συνεχόµενους µήνες. Επίσης, υπάρχουν ενδείξεις ότι η µετάδοση στις γεωργικές τιµές της ΕΕ πραγµατοποιείται επίσης µε καθυστέρηση. Η επαναστάθµιση των επιµέρους δεικτών τιµών των τροφίµων του FAO που αντικατοπτρίζει τη σύνθεση της παραγωγής της ΕΕ δείχνει ότι οι τιµές των γεωργικών εκµεταλλεύσεων της ΕΕ αντέδρασαν µόνο µετά από αρκετούς µήνες στην αύξηση των παγκόσµιων τιµών και υπήρξε παρόµοια καθυστέρηση στην ανταπόκριση στην πτώση των παγκόσµιων τιµών. Ωστόσο, φαίνεται τώρα ότι οι τιµές των γεωργικών εκµεταλλεύσεων στην ΕΕ έχουν επίσης κορυφωθεί και µπορούµε να αναµένουµε περαιτέρω µειώσεις τους επόµενους µήνες σε συνάρτηση µε την πτώση των παγκόσµιων τιµών που έχει ήδη σηµειωθεί. Ωστόσο, η πτώση των τιµών στις γεωργικές εκµεταλλεύσεις της ΕΕ δεν θα αντικατοπτριστεί αµέσως σε µείωση του πληθωρισµού των τιµών των τροφίµων λόγω αυτών των καθυστερήσεων στη µετάδοση τους.
Να σηµειωθεί ότι ο πληθωρισµός των τιµών των τροφίµων έφτασε στο 19,1% στην ΕΕ τον Φεβρουάριο του 2023. Αυτό είναι το υψηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί ποτέ στη βάση δεδοµένων της Eurostat που χρονολογείται από τον Ιανουάριο του 2020.
Μεταβολές ελέω πολέµου στην Ουκρανία και ανάλογα µε το είδος των τροφίµων
Ο πόλεµος στην Ουκρανία αύξησε τις παγκόσµιες τιµές για διάφορα εµπορεύµατα, αλλά κυρίως το σιτάρι και τα φυτικά έλαια. Οι αυξήσεις στις τιµές των λαδιών και των λιπαρών και του βουτύρου (των οποίων οι τιµές είναι στενά συνδεδεµένες) και στο ψωµί αµέσως µετά τη ρωσική εισβολή είναι πολύ σαφείς. Ωστόσο, οι τιµές των αυγών (σ.σ κυρίως λόγω γρίπης πτηνών), του φρέσκου γάλακτος και ιδιαίτερα της ζάχαρης συνέβαλαν δυσανάλογα στον συνολικό πληθωρισµό των τιµών των τροφίµων. Από την άλλη πλευρά, οι τιµές του κρέατος και των λαχανικών αυξήθηκαν αλλά όχι περισσότερο από τις τιµές των τροφίµων γενικά, ενώ οι τιµές των φρούτων µετριάσαν τη συνολική άνοδο.
