Ο κανονισμός, αναφέρει σχετική ανακοίνωση, έχει σχεδιαστεί για να ενισχύσει την επισιτιστική ασφάλεια, να μειώσει τις εξωτερικές εξαρτήσεις και να διασφαλίσει ίσους όρους ανταγωνισμού για τους ευρωπαίους φορείς εκμετάλλευσης, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα για την υγεία των ανθρώπων και των ζώων και την προστασία του περιβάλλοντος. Υποστηρίζει επίσης τους στόχους βιωσιμότητας της ΕΕ, επιτρέποντας την ανάπτυξη πιο ανθεκτικών και αποδοτικών ως προς τους πόρους καλλιεργειών.
Το κείμενο πρέπει ακόμη να εγκριθεί επίσημα από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μόλις εγκριθεί, ο κανονισμός θα τεθεί σε ισχύ 20 ημέρες μετά τη δημοσίευσή του στην Επίσημη Εφημερίδα της ΕΕ. Οι περισσότερες διατάξεις θα εφαρμοστούν μετά από μια μεταβατική περίοδο 24 μηνών, επιτρέποντας την υιοθέτηση εκτελεστικών κανόνων. Το νέο πλαίσιο αναμένεται να εφαρμοστεί από τα μέσα του 2028.
«Οι αγρότες μας χρειάζονται πρακτικές λύσεις για να προσαρμοστούν στην κλιματική αλλαγή και να παραμείνουν ανταγωνιστικοί. Αυτοί οι νέοι κανόνες τους παρέχουν πρόσβαση στην καινοτομία, διασφαλίζοντας παράλληλα σαφήνεια, δικαιοσύνη και υψηλά πρότυπα σε ολόκληρη την ΕΕ.», ανέφερε η προέδρευσα το Συμβουλίου Μαρία Παναγιώτου, Υπουργός Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι NGTs είναι σύγχρονες τεχνικές που κάνουν ακριβείς, στοχευμένες αλλαγές στο φυτικό DNA για την ταχύτερη ανάπτυξη βελτιωμένων ποικιλιών, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που αντέχουν καλύτερα στην ξηρασία, τις πλημμύρες και άλλες προκλήσεις που σχετίζονται με το κλίμα.
Δύο κατηγορίες φυτών NGT
Ο κανονισμός διακρίνει δύο κατηγορίες:
- Κατηγορία 1 (NGT-1): Φυτά που θεωρούνται ισοδύναμα με τις συμβατικές ποικιλίες. Οι εθνικές αρχές θα επαληθεύσουν την κατάστασή τους, αλλά οι απόγονοί τους δεν θα χρειαστούν περαιτέρω ελέγχους. Τα φυτά και τα προϊόντα NGT-1 δεν θα επισημαίνονται, εκτός από τους σπόρους και άλλο αναπαραγωγικό υλικό, επιτρέποντας στους φορείς εκμετάλλευσης να διατηρούν αλυσίδες εφοδιασμού χωρίς NGT, εάν το επιθυμούν. Ορισμένα χαρακτηριστικά, συμπεριλαμβανομένης της ανοχής στα ζιζανιοκτόνα και της παραγωγής γνωστών εντομοκτόνων ουσιών, εξαιρούνται από αυτήν την κατηγορία.
- Κατηγορία 2 (NGT-2): Φυτά με πιο σύνθετες γενετικές τροποποιήσεις. Αυτά εξακολουθούν να υπόκεινται στην ισχύουσα νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ, συμπεριλαμβανομένης της αδειοδότησης, της ιχνηλασιμότητας και της υποχρεωτικής επισήμανσης. Τα κράτη μέλη μπορούν να επιλέξουν να μην καλλιεργούν φυτά NGT-2 και μπορούν να εισαγάγουν μέτρα συνύπαρξης για την αποτροπή της ακούσιας παρουσίας σε άλλα προϊόντα.
Αντιμετώπιση ζητημάτων πνευματικής ιδιοκτησίας
Ενώ οι κανόνες ευρεσιτεχνίας εξακολουθούν να διέπονται από την οδηγία βιοτεχνολογίας της ΕΕ, ο κανονισμός εισάγει νέα μέτρα διαφάνειας. Οι κατασκευαστές φυτών NGT-1 πρέπει να παρέχουν πληροφορίες σχετικά με τα σχετικά διπλώματα ευρεσιτεχνίας σε δημόσια βάση δεδομένων και μπορούν να δηλώσουν οικειοθελώς τις προθέσεις αδειοδότησης υπό δίκαιους όρους. Θα συσταθεί ομάδα εμπειρογνωμόνων για την αξιολόγηση του αντίκτυπου των διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στα φυτά NGT. Εντός ενός έτους από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, η Επιτροπή θα δημοσιεύσει μελέτη σχετικά με τις επιπτώσεις της κατοχύρωσης διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας στην καινοτομία, τη διαθεσιμότητα σπόρων και την ανταγωνιστικότητα του τομέα, και θα προτείνει επακόλουθες ενέργειες, εάν χρειαστεί.
Ιστορικό
Τα NGT έχουν αναδυθεί την τελευταία δεκαετία ως αποτέλεσμα των εξελίξεων στη βιοτεχνολογία. Αυτές οι νέες τεχνολογίες δεν υπήρχαν το 2001, όταν εγκρίθηκε η νομοθεσία της ΕΕ για τους ΓΤΟ. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο τα φυτά που λαμβάνονται μέσω NGT υπόκεινται επί του παρόντος στους ίδιους κανόνες με τους ΓΤΟ.
Το νέο πλαίσιο ευθυγραμμίζει τη ρύθμιση με την επιστημονική πρόοδο, διασφαλίζοντας ότι τα φυτά NGT που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ είναι εξίσου ασφαλή με τις συμβατικά εκτρεφόμενες ποικιλίες, διατηρώντας παράλληλα την υπάρχουσα νομοθεσία για τους ΓΤΟ αμετάβλητη.
