Πιο προσεκτική στάση απέναντι στην ενταξιακή πορεία της Ουκρανίας υιοθετεί η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θέτοντας περιορισμένους στόχους προόδου για το 2027 και αποφεύγοντας να προσδιορίσει συγκεκριμένη ημερομηνία ένταξης της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με έγγραφο που εξασφάλισε το Politico.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τον αγροτικό τομέα παρουσιάζει η εκκρεμότητα που αφορά το διαπραγματευτικό κεφάλαιο 5, το οποίο καλύπτει τους φυσικούς πόρους, τη γεωργία και την πολιτική συνοχής. Η Κομισιόν επιδιώκει να ξεκινήσουν οι διαπραγματεύσεις για το συγκεκριμένο κεφάλαιο έως το τέλος του 2026, ανοίγοντας τον δρόμο για την προσαρμογή της ουκρανικής αγροτικής πολιτικής στο ευρωπαϊκό θεσμικό και κανονιστικό πλαίσιο.
Το συγκεκριμένο κεφάλαιο αποτελεί μία από τις δύο μεγάλες διαπραγματευτικές ενότητες που παραμένουν σε εκκρεμότητα, μαζί με το κεφάλαιο 4, το οποίο αφορά την πράσινη ατζέντα και τη βιώσιμη συνδεσιμότητα.
Στο έγγραφο της Επιτροπής επισημαίνεται ότι η Ουκρανία έχει εκπληρώσει τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την έναρξη των σχετικών διαπραγματεύσεων, με τις Βρυξέλλες να καλούν τη διάσκεψη προσχώρησης να καταβάλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να ανοίξουν τα δύο κεφάλαια πριν από την εκπνοή του έτους.
Η γεωργία μεταξύ των 35 διαπραγματευτικών κεφαλαίων
Η ένταξη στην ΕΕ προϋποθέτει πολύ περισσότερα από μια πολιτική συμφωνία. Οι υποψήφιες χώρες οφείλουν να εναρμονίσουν τη νομοθεσία και τους θεσμούς τους με τα ευρωπαϊκά πρότυπα σε 35 διαπραγματευτικούς τομείς.
Στο πλαίσιο αυτό περιλαμβάνονται η γεωργία, η ασφάλεια των τροφίμων, οι κανόνες ανταγωνισμού, η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και η εξωτερική πολιτική.
Για την Ουκρανία, η προσαρμογή του αγροτικού τομέα στους ευρωπαϊκούς κανόνες αποτελεί μία από τις σημαντικές εκκρεμότητες της ενταξιακής διαδικασίας. Η έναρξη των διαπραγματεύσεων στο κεφάλαιο 5 θα επιτρέψει την εξέταση των απαιτούμενων αλλαγών και την προώθηση της εναρμόνισης της χώρας με το ευρωπαϊκό πλαίσιο για τη γεωργία και τους φυσικούς πόρους.
Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η Ουκρανία διαθέτει σημαντικό αγροτικό παραγωγικό δυναμικό και η μελλοντική ένταξή της στην ΕΕ συνδέεται με ευρύτερα ζητήματα που αφορούν την ευρωπαϊκή αγροτική πολιτική, την αγορά και τους όρους ανταγωνισμού.
Επτά τομείς στο τραπέζι για το 2027
Σύμφωνα με τον οδικό χάρτη της Κομισιόν, η Ουκρανία θα μπορούσε να ολοκληρώσει προσωρινά τις διαπραγματεύσεις σε επτά τομείς πολιτικής μέσα στο 2027.
Στο πρώτο εξάμηνο του έτους προβλέπεται να ολοκληρωθεί η σχετική διαδικασία για την εκπαίδευση και τον πολιτισμό, ενώ στο δεύτερο εξάμηνο ακολουθούν η διανοητική ιδιοκτησία, η απασχόληση και η κοινωνική πολιτική, η βιομηχανική πολιτική, η έρευνα, οι εξωτερικές σχέσεις και η εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας.
Ωστόσο, η γεωργία δεν περιλαμβάνεται στους επτά τομείς που αναμένεται να ολοκληρωθούν προσωρινά το 2027, καθώς οι σχετικές διαπραγματεύσεις δεν έχουν ακόμη ανοίξει.
Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι μεταρρυθμίσεις είναι σύνθετες και απαιτούν εκτεταμένες διαβουλεύσεις, χρόνο και πόρους. Για την υποστήριξη της ουκρανικής κυβέρνησης έχει συγκροτήσει ειδική ομάδα εργασίας, η οποία θα συνδράμει τις αρμόδιες αρχές στην προώθηση των απαραίτητων αλλαγών.
Μεγαλύτερη ταχύτητα για τη Μολδαβία
Το έγγραφο της Κομισιόν αναδεικνύει παράλληλα τη διαφορετική ταχύτητα με την οποία προχωρούν οι ενταξιακές διαδικασίες της Ουκρανίας και της Μολδαβίας.
Παρότι οι δύο χώρες έλαβαν καθεστώς υποψήφιας προς ένταξη χώρας τον Ιούνιο του 2022 και ξεκίνησαν επίσημα τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις την ίδια ημέρα, η Μολδαβία εμφανίζεται πλέον να μπορεί να προχωρήσει σημαντικά ταχύτερα.
Ειδικότερα, ενώ για την Ουκρανία τίθεται ως στόχος η πρόοδος σε επτά τομείς πολιτικής το 2027, η Μολδαβία θα μπορούσε να ολοκληρώσει προσωρινά τις διαπραγματεύσεις σε περισσότερους από 20 τομείς.
Η διαφοροποίηση αυτή ενδέχεται να οδηγήσει ουσιαστικά σε διαχωρισμό των δύο ενταξιακών διαδικασιών, οι οποίες μέχρι σήμερα εξελίσσονταν παράλληλα.
Ο πόλεμος περιπλέκει την ενταξιακή διαδικασία
Η ρωσική εισβολή εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο για την προώθηση των απαιτούμενων μεταρρυθμίσεων. Η ουκρανική κυβέρνηση και το κοινοβούλιο καλούνται να νομοθετήσουν και να εφαρμόσουν αλλαγές σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον, ενώ παράλληλα διαχειρίζονται τις ανάγκες ενός πολέμου.
Η Κομισιόν αποφεύγει να δεσμευτεί για συγκεκριμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης των ενταξιακών διαπραγματεύσεων, ακολουθώντας αντίστοιχα προσεκτική προσέγγιση και για άλλες υποψήφιες χώρες, όπως η Αλβανία και η Μολδαβία.
Εξαίρεση αποτελεί το Μαυροβούνιο, για το οποίο ως στόχος έχει τεθεί ο Ιούνιος του 2027 για την υπογραφή της συνθήκης προσχώρησης.
Η Επιτροπή χαρακτηρίζει τον οδικό χάρτη της Ουκρανίας «ζωντανό έγγραφο», το οποίο μπορεί να επικαιροποιείται ανάλογα με την πρόοδο των διαπραγματεύσεων και των μεταρρυθμίσεων.
Ακόμη και η ολοκλήρωση των επιμέρους διαπραγματευτικών κεφαλαίων, πάντως, δεν συνεπάγεται αυτόματη ένταξη στην ΕΕ. Θα απαιτηθούν πρόσθετα βήματα, μεταξύ των οποίων η σύναψη συνθήκης προσχώρησης και η έγκρισή της από τα κράτη-μέλη.
Για τον ουκρανικό αγροτικό τομέα, το κρίσιμο επόμενο βήμα είναι πλέον η έναρξη των διαπραγματεύσεων για το κεφάλαιο που αφορά τη γεωργία και τους φυσικούς πόρους, καθώς από την πρόοδο σε αυτό το πεδίο θα εξαρτηθεί και η πορεία προσαρμογής της χώρας στους κανόνες της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής.
