Με κοινή παρέμβασή τους, ζητούν να ληφθούν ουσιαστικά υπόψη οι ιδιαιτερότητες και οι ευπάθειες κρίσιμων ευρωπαϊκών παραγωγικών κλάδων, προειδοποιώντας ότι νέες εμπορικές παραχωρήσεις χωρίς επαρκείς δικλίδες προστασίας ενδέχεται να εντείνουν τις πιέσεις στην ευρωπαϊκή παραγωγή, να επιβαρύνουν την ανταγωνιστικότητα των παραγωγών και να απειλήσουν τη βιωσιμότητα της μεταποιητικής βιομηχανίας.
Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκονται οι τομείς του ρυζιού, των πουλερικών, της ζάχαρης, του τόνου, του αμύλου και της αιθανόλης. Οι οργανώσεις υπογραμμίζουν ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να εξετάζει κάθε νέα εμπορική συμφωνία αποκομμένη από τις σωρευτικές επιπτώσεις των προηγούμενων συμφωνιών και την ήδη αυξημένη πρόσβαση τρίτων χωρών στην ευρωπαϊκή αγορά.
Το βασικό τους αίτημα είναι ξεκάθαρο: η απελευθέρωση του εμπορίου δεν πρέπει να γίνεται εις βάρος των Ευρωπαίων αγροτών, αλιέων και μεταποιητών. Ζητούν ειδική μεταχείριση για τα ευαίσθητα προϊόντα, αυστηρούς ελέγχους στις εισαγωγές, σαφείς κανόνες καταγωγής και αποτελεσματικές ρήτρες διασφάλισης, οι οποίες θα μπορούν να ενεργοποιούνται προληπτικά, πριν προκληθεί ανεπανόρθωτη ζημιά στην ευρωπαϊκή παραγωγή.
Αναλυτικά η ανακοίνωση των ευρωπαϊκών οργανώσεων
Συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ – Ταϊλάνδη: Μια ισορροπημένη συμφωνία πρέπει να διασφαλίζει τους ευαίσθητους αγροδιατροφικούς τομείς της Ευρώπης
Καθώς οι διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ταϊλάνδης εισέρχονται στην τελική τους φάση, οι ευρωπαϊκές οργανώσεις που εκπροσωπούν τους αγρότες, τους συνεταιρισμούς, τους αλιείς και τις μεταποιητικές επιχειρήσεις στους τομείς του ρυζιού, των πουλερικών, της ζάχαρης, του τόνου, του αμύλου και της αιθανόλης καλούν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να διασφαλίσει ότι οι ιδιαίτερες ευπάθειες αυτών των κλάδων θα ληφθούν πλήρως υπόψη στην τελική συμφωνία.
Κατά την εξέταση περαιτέρω πρόσβασης στην αγορά, πρέπει να συνυπολογιστούν οι σωρευτικές επιπτώσεις των προηγούμενων εμπορικών συμφωνιών, καθώς και η ανάγκη διασφάλισης δίκαιων όρων ανταγωνισμού, ώστε να μην υπονομευθούν η ευρωπαϊκή παραγωγή και η μεταποιητική δυναμικότητα. Οι εμπορικές συμφωνίες μπορούν να δημιουργήσουν ευκαιρίες, αυτές όμως δεν πρέπει να αποβαίνουν εις βάρος των Ευρωπαίων αγροτών, αλιέων και επιχειρήσεων πρωτογενούς μεταποίησης τροφίμων.
Οι ευρωπαϊκοί τομείς του ρυζιού, των πουλερικών, της ζάχαρης, του τόνου και του αμύλου αντιμετωπίζουν ο καθένας ξεχωριστές προκλήσεις. Η περαιτέρω πρόσβαση των προϊόντων της Ταϊλάνδης στην ευρωπαϊκή αγορά ενδέχεται να επιδεινώσει τις υφιστάμενες δυσκολίες, να εντείνει τις ανταγωνιστικές πιέσεις και να προκαλέσει μακροχρόνια ζημιά στην ευρωπαϊκή παραγωγική και μεταποιητική ικανότητα.
Πουλερικά: Δεν υπάρχει περιθώριο για νέες εμπορικές παραχωρήσεις
Όσον αφορά τον τομέα των πουλερικών, η Ταϊλάνδη διαθέτει ήδη σημαντική πρόσβαση στην αγορά της ΕΕ, με δασμολογική ποσόστωση 153.800 τόνων υπό προτιμησιακούς δασμούς, και δεν θα πρέπει να της παραχωρηθούν πρόσθετες ποσότητες.
Παράλληλα, εξακολουθούν να υπάρχουν θεμελιώδεις ανησυχίες σχετικά με την αξιοπιστία των επίσημων ελέγχων της Ταϊλάνδης και του συστήματος πιστοποίησης των εξαγωγών της.
Ο έλεγχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2026 εντόπισε σημαντικές ελλείψεις όσον αφορά την ιχνηλασιμότητα, τον διαχωρισμό των προϊόντων που πληρούν τις προϋποθέσεις εξαγωγής στην ΕΕ από εκείνα που δεν τις πληρούν, την επαλήθευση των συστημάτων HACCP και τους επίσημους ελέγχους.
Τα ευρήματα αυτά εγείρουν σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τις εγγυήσεις που συνοδεύουν τις εξαγωγές ταϊλανδικών προϊόντων πουλερικών προς την ΕΕ.
Η παροχή πρόσθετης πρόσβασης στην αγορά δεν μπορεί να εξετάζεται ανεξάρτητα από την ανάγκη διασφάλισης της ουσιαστικής τήρησης και εφαρμογής των υφιστάμενων απαιτήσεων για τις εισαγωγές.
Ρύζι: Αυξημένος ανταγωνισμός και άνισοι όροι παραγωγής
Οι συνέπειες μιας περαιτέρω απελευθέρωσης του εμπορίου προκαλούν ανησυχία και στον ευρωπαϊκό τομέα του ρυζιού, ο οποίος είναι ήδη εκτεθειμένος σε σημαντικό ανταγωνισμό από τις εισαγωγές και αντιμετωπίζει αυξανόμενες πιέσεις στην εγχώρια παραγωγή.
Η περαιτέρω προτιμησιακή πρόσβαση του ταϊλανδικού ρυζιού θα μπορούσε να επιδεινώσει τις υφιστάμενες δυσκολίες της αγοράς και να υπονομεύσει τη θέση των Ευρωπαίων παραγωγών στη δική τους αγορά.
Επιπλέον, οι διαφορές στο κόστος εργασίας, στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις, στη χρήση φυτοφαρμάκων και στα πρότυπα παραγωγής δημιουργούν σημαντικές ασυμμετρίες ανταγωνισμού.
Οι ανησυχίες αυτές ενισχύονται περαιτέρω από την προτιμησιακή πρόσβαση που έχει παραχωρηθεί σε χώρες οι οποίες επωφελούνται από την πρωτοβουλία «Όλα εκτός από όπλα» (Everything But Arms – EBA), στο πλαίσιο του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων (GSP) της ΕΕ. Η πρωτοβουλία αυτή επιτρέπει την εισαγωγή σημαντικών ποσοτήτων ρυζιού στην ευρωπαϊκή αγορά με μηδενικούς δασμούς (0 ευρώ), εις βάρος των Ευρωπαίων παραγωγών.
Αντίστοιχα, ειδική μεταχείριση ως ευαίσθητων προϊόντων θα πρέπει να προβλεφθεί και για το σπασμένο ρύζι, το αλεύρι ρυζιού και τα παρασκευασμένα προϊόντα ρυζιού, όπως το ρύζι που διατίθεται σε σακουλάκια, κύπελλα και άλλες μορφές έτοιμες προς χρήση, δεδομένης της άμεσης σύνδεσής τους με την ευρωπαϊκή αλυσίδα αξίας του ρυζιού και της σημασίας τους για αυτήν.
Άμυλο: Κίνδυνος μαζικής εισόδου ταϊλανδικών προϊόντων στην ευρωπαϊκή αγορά
Ο ευρωπαϊκός τομέας αμύλου αντιμετωπίζει επίσης σημαντικούς ανταγωνιστικούς κινδύνους. Τα περισσότερα προϊόντα αμύλου έχουν ήδη αποτελέσει αντικείμενο σημαντικών εμπορικών παραχωρήσεων στις περισσότερες εμπορικές συμφωνίες που έχει συνάψει η ΕΕ από το 2020 και μετά.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η Ταϊλάνδη, καθώς είναι ο μεγαλύτερος εξαγωγέας φυσικού αμύλου ταπιόκας παγκοσμίως και παράλληλα επεκτείνει την παραγωγή τροποποιημένων αμύλων και άλλων παραγώγων αμύλου.
Ως εκ τούτου, διαθέτει σημαντική παραγωγική ικανότητα για να κατακλύσει την αγορά της ΕΕ, εφόσον της παραχωρηθεί προτιμησιακή πρόσβαση για τα συγκεκριμένα προϊόντα.
Ο κίνδυνος αυτός ενισχύεται από το διαρθρωτικά χαμηλότερο κόστος παραγωγής της ταϊλανδικής βιομηχανίας αμύλου, ιδίως όσον αφορά την ενέργεια, το κόστος άνθρακα, την εργασία και τη συμμόρφωση με τις κανονιστικές απαιτήσεις.
Είναι επίσης απαραίτητη η θέσπιση σαφών και αυστηρά εφαρμοζόμενων κανόνων καταγωγής, ώστε να διασφαλίζεται ότι οι εξαγωγές αμύλου από την Ταϊλάνδη προέρχονται πράγματι από τη χώρα και δεν αποτελούν απλώς προϊόντα άλλων χωρών της περιοχής που διοχετεύονται μέσω της Ταϊλάνδης.
Ζάχαρη: Κλείνουν ευρωπαϊκά εργοστάσια, ενώ η ταϊλανδική βιομηχανία επεκτείνεται
Ο ευρωπαϊκός τομέας ζάχαρης από ζαχαρότευτλα βρίσκεται ήδη υπό έντονη πίεση, εξαιτίας της μείωσης της κατανάλωσης και της συνεχώς αυξανόμενης προτιμησιακής πρόσβασης ζάχαρης από τρίτες χώρες στην ευρωπαϊκή αγορά.
Την ώρα που ευρωπαϊκά εργοστάσια συνεχίζουν να κλείνουν — 22 έχουν χαθεί από το 2017 — η βιομηχανία ζάχαρης της Ταϊλάνδης επεκτείνεται, εδραιώνοντας τη θέση της ως δεύτερου μεγαλύτερου εξαγωγέα ζάχαρης παγκοσμίως.
Περαιτέρω εμπορικές παραχωρήσεις θα ασκήσουν πρόσθετες καθοδικές πιέσεις στις τιμές της ζάχαρης στην ΕΕ και θα εκθέσουν τους Ευρωπαίους μεταποιητές ζάχαρης και τους παραγωγούς ζαχαρότευτλων σε δυσμενείς συνθήκες ανταγωνισμού, απέναντι σε παραγωγούς που λειτουργούν υπό διαφορετικές περιβαλλοντικές και εργασιακές απαιτήσεις.
Αιθανόλη: Απειλείται η ανταγωνιστικότητα και η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ
Ο ευρωπαϊκός τομέας αιθανόλης αντιμετωπίζει επίσης ισχυρές πιέσεις από τις εισαγωγές, ως αποτέλεσμα των επιβαρυντικών σωρευτικών επιπτώσεων προηγούμενων εμπορικών συμφωνιών.
Παράλληλα, βρίσκεται αντιμέτωπος με υψηλό ενεργειακό κόστος και αυστηρούς κανόνες βιωσιμότητας, ενώ δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί τις αυξανόμενες εισαγωγές χαμηλού κόστους από μεγάλους εξαγωγείς, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Mercosur και το Πακιστάν.
Η προσθήκη νέων εμπορικών παραχωρήσεων προς την Ταϊλάνδη θα επιβάρυνε περαιτέρω την κατάσταση, καθώς θα προστίθετο στις ήδη υφιστάμενες δασμολογικές ποσοστώσεις άλλων εμπορικών συμφωνιών και καθεστώτων.
Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε μαζική εισροή προϊόντων στην ενιαία αγορά, να συρρικνώσει τα περιθώρια κέρδους των Ευρωπαίων παραγωγών και να απειλήσει τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ στον τομέα των ανανεώσιμων καυσίμων, των πράσινων χημικών προϊόντων και των εγχώριων πρωτεϊνούχων παραπροϊόντων ζωοτροφών.
Τόνος: Ανησυχία για τις εισαγωγές, την ιχνηλασιμότητα και τις εργασιακές συνθήκες
Ο ευρωπαϊκός τομέας τόνου εκφράζει ανησυχία για το ενδεχόμενο περαιτέρω αύξησης των εισαγωγών από μια χώρα που αποτελεί ήδη σημαντική παγκόσμια δύναμη στη μεταποίηση και την εξαγωγή προϊόντων τόνου.
Η Ταϊλάνδη προμηθεύει ήδη σημαντικές ποσότητες προϊόντων τόνου στην ΕΕ, ενώ η κατάργηση των υφιστάμενων τελωνειακών δασμών θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόσθετα κίνητρα για αύξηση των εξαγωγών.
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες σχετικά με τη βιωσιμότητα και την ιχνηλασιμότητα των πρώτων υλών που προέρχονται από αλιευτικούς στόλους τρίτων χωρών, καθώς και σχετικά με την εφαρμογή των διεθνών εργασιακών προτύπων.
Οι πρόσθετες εμπορικές παραχωρήσεις ενδέχεται να εντείνουν τις ανταγωνιστικές πιέσεις στις ευρωπαϊκές αλιευτικές και μεταποιητικές επιχειρήσεις.
Τέσσερις βασικές προϋποθέσεις για τη συμφωνία ΕΕ – Ταϊλάνδη
Οι ανησυχίες που περιγράφονται παραπάνω καταδεικνύουν ότι τα συγκεκριμένα αγροτικά, αλιευτικά και διατροφικά προϊόντα πρέπει να αναγνωριστούν ως ιδιαίτερα ευαίσθητα στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων ΕΕ – Ταϊλάνδη.
Η αναγνώριση αυτή πρέπει να αποτυπωθεί στον τρόπο με τον οποίο θα αντιμετωπιστούν τα συγκεκριμένα προϊόντα στο πλαίσιο της συμφωνίας.
Οι οργανώσεις που συνυπογράφουν την ανακοίνωση θεωρούν, επομένως, απολύτως απαραίτητο η συμφωνία να προβλέπει:
- Κατάλληλη μεταχείριση των ευαίσθητων προϊόντων, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε παραγωγικού κλάδου, συμπεριλαμβανομένης, όπου κρίνεται απαραίτητο, της εξαίρεσής τους από τη δασμολογική απελευθέρωση.
- Αποτελεσματική εφαρμογή των απαιτήσεων της ΕΕ για τις εισαγωγές, ώστε να διασφαλίζεται ότι τα εισαγόμενα προϊόντα συμμορφώνονται με τα ισχύοντα ευρωπαϊκά πρότυπα ασφάλειας τροφίμων, περιβαλλοντικής προστασίας και εργασίας.
- Ισχυρούς κανόνες καταγωγής, ώστε η προτιμησιακή δασμολογική μεταχείριση να περιορίζεται αποκλειστικά σε προϊόντα που έχουν πραγματική καταγωγή από την Ταϊλάνδη.
- Αποτελεσματικές και λειτουργικές ρήτρες διασφάλισης, οι οποίες θα μπορούν να ενεργοποιούνται προληπτικά, προκειμένου να αποτρέπουν διαταραχές στην αγορά και όχι απλώς να αντιδρούν αφού έχει ήδη προκληθεί ζημιά στους Ευρωπαίους αγρότες, αλιείς και μεταποιητές τροφίμων.
Το ευρωπαϊκό εμπόριο πρέπει να προστατεύει και την ευρωπαϊκή παραγωγή
Η δέσμευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ανοιχτό εμπόριο πρέπει να συνοδεύεται από αντίστοιχη δέσμευση για το μέλλον των δικών της γεωργικών, διατροφικών και αλιευτικών τομέων.
Μια συμφωνία που θα προσφέρει περαιτέρω πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά χωρίς να αντιμετωπίζει επαρκώς τις ανησυχίες των Ευρωπαίων αγροτών, αλιέων και μεταποιητών θα μπορούσε να υπονομεύσει την εμπιστοσύνη στην εμπορική πολιτική της ΕΕ.
Το τελικό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεων πρέπει να αποδείξει ότι η απελευθέρωση του εμπορίου μπορεί να προχωρήσει παράλληλα με τη διατήρηση της παραγωγής, των θέσεων εργασίας και της οικονομικής δραστηριότητας που στηρίζουν τις αγροτικές και παράκτιες κοινότητες και συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.
Οι οργανώσεις που συνυπογράφουν την ανακοίνωση
AVEC – Ένωση Μεταποιητών και Εμπόρων Πουλερικών των χωρών της ΕΕ.
CEFS – Ευρωπαϊκή Ένωση Παραγωγών Ζάχαρης.
CIBE – Διεθνής Συνομοσπονδία Ευρωπαίων Παραγωγών Ζαχαρότευτλων.
COPA-COGECA – Η ενιαία φωνή των αγροτών και των αγροτικών συνεταιρισμών στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
ePURE – Ευρωπαϊκή Ένωση Ανανεώσιμης Αιθανόλης.
Europêche – Ο αντιπροσωπευτικός φορέας των αλιέων στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
FERM – Ομοσπονδία Ευρωπαίων Μύλων Ρυζιού.
Starch Europe – Ευρωπαϊκή Ένωση Βιομηχανίας Αμύλου.