Για πρώτη φορά έπειτα από 12 χρόνια, ανοίγει ο δρόμος για τη χρηματοδότηση της ανανέωσης και του εκσυγχρονισμού του αλιευτικού στόλου, στο πλαίσιο του νέου ευρωπαϊκού Κανονισμού για τη στήριξη της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής την περίοδο 2028-2034.
Αυτή η εξέλιξη ανοίγει ουσιαστικά τον δρόμο για την ανανέωση του αλιευτικού στόλου με ευρωπαϊκή στήριξη, κάτι που ανταποκρίνεται σε βασικές ελληνικές προτεραιότητες καθώς η χώρα έχει έναν από τους γηραιότερους στόλους στην ΕΕ.
Η δυνατότητα χρηματοδότησης δεν περιορίζεται στις επενδύσεις στα υφιστάμενα αλιευτικά σκάφη, αλλά επεκτείνεται και στην απόκτηση νέων σκαφών, είτε μέσω κατασκευής είτε μέσω αγοράς, δημιουργώντας πραγματικές δυνατότητες για ένα νεότερο, ασφαλέστερο και πιο σύγχρονο στόλο.
Ιδιαίτερα σημαντική για την Ελλάδα είναι η διασφάλιση ότι η δυνατότητα αυτή μπορεί, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις, να αξιοποιείται και για τμήματα του στόλου που αντιμετωπίζουν ζητήματα ισορροπίας. Ακόμη και όταν υπάρχουν υπεραλιευμένα αποθέματα, η δυνατότητα στήριξης διατηρείται εφόσον εφαρμόζονται τα αναγκαία μέτρα για την αποκατάστασή τους, χωρίς να απαιτείται να έχει ήδη ολοκληρωθεί η αποκατάσταση των αποθεμάτων.
Ειδική μέριμνα διασφαλίζεται για τη παράκτια αλιεία, έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής αλιείας και της οικονομικής και κοινωνικής ζωής των νησιωτικών και παράκτιων περιοχών μας. Το νέο πλαίσιο παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία ως προς τους κανόνες χωρητικότητας για τα υφιστάμενα σκάφη μικρής παράκτιας αλιείας, διευκολύνοντας στην πράξη τις επενδύσεις για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό τους.
Παράλληλα, διευρύνονται οι δυνατότητες για καθαρότερους και αποδοτικότερους κινητήρες και συστήματα πρόωσης. Οι νέες προβλέψεις παρέχουν την αναγκαία ευελιξία ως προς τη χωρητικότητα όταν αυτή συνδέεται με επενδύσεις που βελτιώνουν την ενεργειακή απόδοση ή μειώνουν τις εκπομπές CO₂. Δημιουργούνται έτσι καλύτερες προϋποθέσεις για έναν πιο σύγχρονο, ασφαλή και ενεργειακά αποδοτικό στόλο.
Σημαντική είναι και η ενίσχυση της ασφάλειας δικαίου για τις επενδύσεις στον αλιευτικό στόλο. Το νέο κείμενο συνδέει ρητά τις ειδικές προϋποθέσεις και εγγυήσεις της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής με την εφαρμογή της αρχής της «μη πρόκλησης σημαντικής βλάβης» (DNSH), αναγνωρίζοντας ότι οι κανόνες που διέπουν τις επενδύσεις στα αλιευτικά σκάφη υπηρετούν την εφαρμογή της συγκεκριμένης αρχής.
Παράλληλα, προβλέπεται ότι οι ειδικοί αυτοί κανόνες για την αλιεία θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη κατά την εφαρμογή του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου, διασφαλίζοντας αναλογικότητα, μεγαλύτερη νομική ασφάλεια και αποφυγή διπλών απαιτήσεων και αξιολογήσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη ότι οι όροι στήριξης δεν θα πρέπει να αυξάνουν το διοικητικό βάρος για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ο Υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτης Σχοινάς δήλωσε μετά το τέλος του Συμβουλίου:
«Μόλις ολοκληρώσαμε το Συμβούλιο Υπουργών με μια πολύ σημαντική επιτυχία για τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα. Συμφωνήσαμε καταρχήν στο νέο Κανονισμό Αλιείας για τα επόμενα έξι χρόνια (2028 - 2034). Στα πλαίσια αυτής της συμφωνίας για πρώτη φορά ανοίγουμε την πόρτα για τον εκσυγχρονισμό και την ανανέωση του αλιευτικού μας στόλου. Ανοίγουμε, επίσης, δυνατότητες για να στηρίξουμε τη μικρή παράκτια αλιεία που είναι και η ραχοκοκαλιά του αλιευτικού τομέα της χώρας μας.
Με αυτή τη σημαντική εξέλιξη επιτρέπουμε για πρώτη φορά τη στήριξη των νέων ανθρώπων και των νησιωτικών και παράκτιων κοινοτήτων της χώρας μας, που πρέπει να ξαναζωντανέψουν. Βοηθάμε το πιο γηρασμένο αλιευτικό στόλο της Ευρώπης.
Το υποσχέθηκα στους Έλληνες ψαράδες όταν επισκέφθηκα την ιχθυόσκαλα στο Κερατσίνι και στη Μηχανιώνα. Τους είπα ότι δεσμεύομαι να ανοίξω την πόρτα για ενίσχυση του στόλου. Και σήμερα είμαι πολύ υπερήφανος που αυτή μου η υπόσχεση γίνεται πραγματικότητα. Έχουμε δρόμο ακόμα μπροστά μας. Ακολουθούν συζητήσεις με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, αλλά σήμερα έγινε η μεγάλη αρχή».
Η ανακοίνωση του Συμβούλιου Υπουργών Γεωργίας-Αλιείας της ΕΕ
Στήριξη της ΕΕ για την αλιεία, την υδατοκαλλιέργεια για την περίοδο 2028-2034
Το Συμβούλιο κατέληξε την Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου σε μερική διαπραγματευτική θέση σχετικά με έναν κανονισμό που καθορίζει τους όρους για τη στήριξη από την ΕΕ της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής (ΚΑλΠ), των θαλάσσιων πολιτικών και των πολιτικών υδατοκαλλιέργειας της ΕΕ, καθώς και του Ευρωπαϊκού Συμφώνου για τους Ωκεανούς, για την περίοδο 2028-2034.
Η συμφωνία καθορίζει τη θέση του Συμβουλίου σχετικά με το μελλοντικό πλαίσιο για τη χρηματοδοτική στήριξη από την ΕΕ των εν λόγω πολιτικών και συμπληρώνει τις διατάξεις του κανονισμού για τα εθνικά και περιφερειακά σχέδια εταιρικής σχέσης (NRPP).
Τα χρηματοδοτικά και οριζόντια ζητήματα θα εξεταστούν στο πλαίσιο των γενικότερων νομοθετικών προτάσεων κατά την οριστικοποίηση της διαπραγματευτικής θέσης. Τα ζητήματα αυτά συζητούνται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το συνολικό Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), το οποίο καλύπτει την περίοδο 2028-2034.
«Η σημερινή συμφωνία μάς παρέχει μια σταθερή βάση για τη διαμόρφωση της μελλοντικής στήριξης της ΕΕ προς τον αλιευτικό μας τομέα. Πρέπει να δώσουμε στους αλιείς μας τα εργαλεία για να εκσυγχρονιστούν και να προσαρμοστούν στις προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά μας, συμπεριλαμβανομένης της ενεργειακής μετάβασης. Πρέπει να το πράξουμε διασφαλίζοντας παράλληλα ότι η δημόσια χρηματοδότηση συμβάλλει στη βιωσιμότητα των τομέων της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας και λαμβάνει υπόψη τις διεθνείς μας δεσμεύσεις», δήλωσε ο Martin Heydon, Υπουργός Γεωργίας, Τροφίμων και Ναυτιλίας της Ιρλανδίας.
Η θέση του Συμβουλίου αποσκοπεί στην επίτευξη μιας ισορροπίας μεταξύ της στήριξης της ανταγωνιστικότητας, του εκσυγχρονισμού και της ανθεκτικότητας του αλιευτικού τομέα της ΕΕ, και της διασφάλισης της βιωσιμότητας των ιχθυαποθεμάτων και της συμμόρφωσης με τις διεθνείς υποχρεώσεις της ΕΕ.
Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας
Μετά από παρουσίαση της Επιτροπής, το Συμβούλιο πραγματοποίησε συζήτηση πολιτικής σχετικά με την πρόσφατα δημοσιευθείσα πρόταση για την τροποποίηση του κανονισμού που διέπει το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας (EMFAF), το ειδικό χρηματοδοτικό μέσο της ΕΕ για τους τομείς της αλιείας και της υδατοκαλλιέργειας κατά την περίοδο 2021-2027.
Οι υπουργοί χαιρέτισαν σε γενικές γραμμές τους στόχους της πρότασης, η οποία αποσκοπεί στην απλούστευση της εφαρμογής του EMFAF και στη διευκόλυνση της πρόσβασης των αλιέων και των παραγωγών υδατοκαλλιέργειας στη χρηματοδότηση.
Χαιρέτισαν επίσης τον στόχο της επιτάχυνσης της ενεργειακής μετάβασης του αλιευτικού στόλου της ΕΕ και της στήριξης της ανανέωσης των γενεών στον τομέα, διατηρώντας παράλληλα την απαραίτητη ευελιξία.
Κατά τις παρεμβάσεις τους, οι υπουργοί τόνισαν τη σημασία της ταχείας προώθησης της πρότασης, ώστε ο τομέας να μπορέσει να επωφεληθεί χωρίς καθυστέρηση από τις απλουστευμένες διαδικασίες. Μεγάλη πλειοψηφία των υπουργών σημείωσε επίσης ότι οι προτεινόμενες αλλαγές αποτελούν μια καλή βάση, επέμεινε όμως στην ανάγκη για πιο φιλόδοξες και εκτεταμένες τροποποιήσεις.
Η πρόταση βασίζεται στην ενδιάμεση αξιολόγηση του κανονισμού για το EMFAF και ανταποκρίνεται σε προηγούμενες συζητήσεις στο Συμβούλιο σχετικά με την ανάγκη να καταστεί το Ταμείο ευκολότερο στην εφαρμογή, να ενισχυθεί η στήριξη των φορέων μικρής κλίμακας και να προωθηθεί η ανανέωση των γενεών στον τομέα.
Η στοχευμένη τροποποίηση ενσωματώνει επίσης στο δίκαιο της ΕΕ τη συμφωνία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) σχετικά με τις επιδοτήσεις στον τομέα της αλιείας.
Διαχείριση κοινών ιχθυαποθεμάτων με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και τα παράκτια κράτη
Στο πλαίσιο του ετήσιου κύκλου διαβουλεύσεων για τις αλιευτικές δυνατότητες του επόμενου έτους, το Συμβούλιο συζήτησε τη διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων που είναι κοινά με εταίρους στον Ατλαντικό και τη Βόρεια Θάλασσα.
Κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης, οι υπουργοί παρείχαν πολιτικές κατευθύνσεις σχετικά με τη θέση της ΕΕ για τις διαβουλεύσεις, οι οποίες αναμένεται να πραγματοποιηθούν μεταξύ Οκτωβρίου και Νοεμβρίου.
Ειδικότερα, το Συμβούλιο συζήτησε τη διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων που είναι κοινά με το Ηνωμένο Βασίλειο για το 2027. Οι υπουργοί συζήτησαν επίσης τις επικείμενες διμερείς διαβουλεύσεις ΕΕ-Νορβηγίας σχετικά με τις αλιευτικές δυνατότητες για το 2027, ενώ ορισμένα αποθέματα αποτελούν αντικείμενο τριμερούς διαχείρισης από την ΕΕ, τη Νορβηγία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Θα πραγματοποιηθούν επίσης ετήσιες διαβουλεύσεις με τα παράκτια κράτη.
Η Επιτροπή θα διεξαγάγει τις διαβουλεύσεις με το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και τα παράκτια κράτη εξ ονόματος της ΕΕ, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας εγκαίρως για τη συνεδρίαση του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας (AGRIFISH) τον Δεκέμβριο.
Η θέση της ΕΕ στις επικείμενες διαβουλεύσεις θα βασιστεί στις βέλτιστες διαθέσιμες επιστημονικές γνωμοδοτήσεις, οι οποίες εκδίδονται κυρίως από το Διεθνές Συμβούλιο για την Εξερεύνηση της Θάλασσας (ICES), και θα αντανακλά τους στόχους της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής.
