Μετά από μήνες εντατικών διαπραγματεύσεων, η Επιτροπή ενέκρινε στις 10Νοεμβρίου τις θέσεις της για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF) και το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» για την περίοδο 2028-2034, ενσωματώνοντας σημαντικές προβλέψεις για τον αγροτικό τομέα.
Η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα για την αναγνώριση της γεωργίας όχι απλώς ως παραγωγικής δραστηριότητας, αλλά ως βασικού πυλώνα της ευρωπαϊκής οικονομίας, της στρατηγικής αυτονομίας και της επισιτιστικής ασφάλειας. Η Copa-Cogeca χαιρετίζει την εξέλιξη, επισημαίνοντας παράλληλα ότι η ενίσχυση της αγροτικής έρευνας, της καινοτομίας και των στρατηγικών επενδύσεων δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να υποκαταστήσει τους αναγκαίους πόρους της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής
Η ανακοίνωση της Copa-Cogeca
Η θέση της Copa και της Cogeca σε σχέση με τα συγκεκριμένα χρηματοδοτικά προγράμματα ήταν εξαρχής σαφής. Η Κοινή Αγροτική Πολιτική έχει έναν ειδικό και διακριτό ρόλο, ο οποίος κατοχυρώνεται στις Συνθήκες της Ευρωπαϊκής Ένωσης: τη διασφάλιση ενός δίκαιου βιοτικού επιπέδου για τους αγρότες, την εξασφάλιση της διαθεσιμότητας των προμηθειών, την παροχή τροφίμων στους καταναλωτές σε λογικές τιμές και την αντιμετώπιση της εγγενούς αστάθειας που χαρακτηρίζει την αγροτική δραστηριότητα.
Το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας εξυπηρετούν διαφορετικούς, αλλά συμπληρωματικούς στόχους. Ο «Ορίζοντας Ευρώπη» προωθεί την έρευνα και την καινοτομία, ενώ το ECF στηρίζει τις στρατηγικές επενδύσεις. Ωστόσο, η χρηματοδότηση μέσω αυτών των προγραμμάτων δεν μπορεί να αντισταθμίσει τις προτεινόμενες περικοπές στον προϋπολογισμό της ΚΑΠ.
Το πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη» αποτελεί σημαντική ευκαιρία για την ενίσχυση της αγροτικής έρευνας και καινοτομίας, την αντιμετώπιση των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο τομέας και την ανάπτυξη πρακτικών λύσεων που θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα, την ανθεκτικότητα και τη βιωσιμότητα των αγροτών και των αγροτικών συνεταιρισμών.
Αντίστοιχα, το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας μπορεί να συμβάλει στην κινητοποίηση επενδύσεων στη γεωργία, στους αγροτικούς συνεταιρισμούς και σε ολόκληρη την αγροδιατροφική αλυσίδα. Στόχος είναι να καλυφθεί το επενδυτικό κενό του κλάδου και να υποστηριχθούν στρατηγικές επενδύσεις σε υποδομές, υπηρεσίες, δεξιότητες και καινοτομία.
Παρότι η γεωργία απουσίαζε σε μεγάλο βαθμό από τα αρχικά σχέδια της Επιτροπής ITRE, οι παρεμβάσεις και οι διεκδικήσεις της Copa-Cogeca, σε συνδυασμό με τη διακομματική υποστήριξη και την κατάθεση σειράς τροπολογιών, συνέβαλαν στην ενσωμάτωση σημαντικών προβλέψεων στα κείμενα που εγκρίθηκαν.
Συγκεκριμένα, εξασφαλίστηκαν:
- Ρητή αναγνώριση της γεωργίας μεταξύ των συνολικών στόχων και των δύο χρηματοδοτικών προγραμμάτων.
- Ειδικά χρηματοδοτικά σκέλη για τη γεωργία, ώστε να διασφαλίζεται η ορατή και ουσιαστική παρουσία του αγροτικού τομέα.
- Ειδική χρηματοδότηση για τη γεωργία, η οποία θα αντανακλά τη στρατηγική συμβολή της στην ευρωπαϊκή οικονομία.
Αναγνώριση της πολυπαραγοντικής προσέγγισης (multi-actor approach) στο πρόγραμμα «Ορίζοντας Ευρώπη», προκειμένου να διασφαλίζεται η συμμετοχή των τελικών χρηστών στα ερευνητικά και καινοτομικά έργα, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα.
Οι συγκεκριμένες προβλέψεις είναι καθοριστικής σημασίας, ώστε οι αγρότες και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί να έχουν ουσιαστική πρόσβαση και στα δύο προγράμματα και να συμβάλουν ενεργά στις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες για ανταγωνιστικότητα και καινοτομία.
Το επόμενο στοίχημα: Επαρκής χρηματοδότηση και πρόσβαση των αγροτών
Ενόψει της συνέχειας της νομοθετικής διαδικασίας, οι Ευρωπαίοι αγρότες και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί αναμένουν από τους συννομοθέτες της ΕΕ να διασφαλίσουν ότι τα ειδικά χρηματοδοτικά σκέλη για τη γεωργία θα καλύπτουν το σύνολο των στρατηγικών επενδυτικών αναγκών του τομέα.
Οι προτεραιότητες αυτές περιλαμβάνουν την πράσινη μετάβαση, την ψηφιοποίηση, την υγεία, τη βιοτεχνολογία, τη βιοοικονομία, καθώς και την ασφάλεια και την άμυνα.
Παράλληλα, απαιτείται επαρκής και αποκλειστικά προσανατολισμένη χρηματοδότηση, καθώς και κατάλληλο πλαίσιο διακυβέρνησης, συμμετοχής και επιλεξιμότητας, προσαρμοσμένο στις πραγματικές συνθήκες λειτουργίας της γεωργίας.
Ειδικότερα, οι σχετικοί κανόνες θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη γεωγραφική διασπορά των δυνητικών δικαιούχων, τη μικρότερη κλίμακα πολλών επενδυτικών έργων, τα συλλογικά μοντέλα υλοποίησης και την έντονη εδαφική διάσταση της αγροτικής δραστηριότητας.
Η Copa και η Cogeca υπογραμμίζουν ότι προσβλέπουν στη διατήρηση της υποστήριξης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου καθ' όλη τη διάρκεια της νομοθετικής διαδικασίας, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι η γεωργία θα λάβει την αναγνώριση και την πρόσβαση στη χρηματοδότηση που χρειάζεται.
Στόχος είναι ο ευρωπαϊκός αγροτικός τομέας να μπορέσει να διαδραματίσει πλήρως τον ρόλο του στη διαμόρφωση της ανταγωνιστικότητας, της έρευνας και της καινοτομίας στην Ευρώπη.
