Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προειδοποίησε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου ότι οι μεγάλες περικοπές που ζητούν η Γερμανία και οι σύμμαχοί της μπορεί να πλήξουν καίριες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.
Η προειδοποίηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ ετοιμάζεται να παρουσιάσει το Σάββατο 10 Οκτωβρίου νέο σχέδιο διαπραγμάτευσης για τον προϋπολογισμό της περιόδου 2028-2034. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές πηγές, το νέο «πακέτο» ενδέχεται να προβλέπει περικοπές άνω των 100 δισ. ευρώ, ενώ οι χώρες που ζητούν περιορισμό των δαπανών πιέζουν για ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση.
«Θα ήθελα να προειδοποιήσω για μεγάλες περικοπές. Υπάρχει ο κίνδυνος να πληγούν βαθιά κρίσιμες προτεραιότητες που όλοι μαζί έχουμε συμφωνήσει», δήλωσε η φον ντερ Λάιεν μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο Στρασβούργο.
Στο στόχαστρο αγροτικές ενισχύσεις και συνοχή
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού, αλλά και το πού θα κατευθυνθούν τα ευρωπαϊκά κονδύλια. Η γεωργία και η πολιτική συνοχής αποτελούν δύο από τα βασικά πεδία στα οποία οι χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης ζητούν να μην υπάρξουν νέες περικοπές.
Συνολικά 17 κράτη-μέλη, με πρωτοβουλία της Ιταλίας και της Ρουμανίας, έχουν ζητήσει να προστατευθούν οι αγροτικές ενισχύσεις και τα κονδύλια της πολιτικής συνοχής. Η θέση τους έρχεται ως απάντηση στις πιέσεις της Γερμανίας και άλλων βόρειων χωρών για περικοπές εκατοντάδων δισεκατομμυρίων ευρώ.
Η συζήτηση είναι κρίσιμη για τους Ευρωπαίους αγρότες, καθώς η πρόταση της Κομισιόν για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο προβλέπει σημαντική αναδιάρθρωση του τρόπου με τον οποίο θα κατανέμονται οι πόροι. Η γεωργία, η πολιτική συνοχής, η αλιεία και άλλες πολιτικές εντάσσονται σε μια νέα, πιο ενοποιημένη δομή χρηματοδότησης.
Η πρόταση της Κομισιόν στα 2 τρισ. ευρώ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει συνολικό προϋπολογισμό σχεδόν 2 τρισ. ευρώ για την επταετία 2028-2034, ποσό που αντιστοιχεί κατά μέσο όρο στο 1,26% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος της ΕΕ.
Η φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε εκ νέου την πρόταση, υπογραμμίζοντας ότι το μέγεθός της αποτελεί σχετικά περιορισμένη αύξηση σε σχέση με το σημερινό δημοσιονομικό πλαίσιο.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Κομισιόν τάχθηκε υπέρ της δημιουργίας νέων «ιδίων πόρων» της ΕΕ, δηλαδή νέων πηγών εσόδων σε ευρωπαϊκό επίπεδο, προκειμένου να χρηματοδοτηθεί ο προϋπολογισμός χωρίς να αυξηθούν αντίστοιχα οι εθνικές εισφορές των κρατών-μελών.
Γερμανικό «μπλόκο» στις δαπάνες
Η Γερμανία, μαζί με την Ολλανδία, τη Δανία, την Αυστρία, τη Φινλανδία και τη Σουηδία, πιέζει για σημαντική μείωση του αρχικού σχεδίου της Κομισιόν. Οι έξι χώρες έχουν ζητήσει να αφαιρεθούν «αρκετές εκατοντάδες δισεκατομμύρια» από το προτεινόμενο δημοσιονομικό πλαίσιο.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υποστήριξε μάλιστα ότι, από καθαρά γερμανικής οικονομικής πλευράς, το ευνοϊκότερο σενάριο θα ήταν να μην υπάρξει νέο δημοσιονομικό πλαίσιο.
Ωστόσο, αναγνώρισε ότι μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε την ικανότητα της ΕΕ να χρηματοδοτεί και να υλοποιεί κοινές πολιτικές.
«Δεν υπάρχει ανταγωνιστικότητα χωρίς συνοχή»
Στο αντίπαλο στρατόπεδο, ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας Λουίς Μοντενέγκρο υποστήριξε ότι η ΕΕ δεν μπορεί να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητά της αποδυναμώνοντας την πολιτική συνοχής.
«Δεν υπάρχει ευρωπαϊκή ανταγωνιστικότητα χωρίς συνοχή και δεν υπάρχει ευρωπαϊκή συνοχή χωρίς ανταγωνιστικότητα», ανέφερε χαρακτηριστικά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Το επιχείρημα των χωρών του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης είναι ότι η γεωργία και η περιφερειακή ανάπτυξη δεν αποτελούν δευτερεύουσες δαπάνες, αλλά βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής οικονομίας και της κοινωνικής σταθερότητας.
Το Σάββατο το κρίσιμο σχέδιο της Ιρλανδίας
Η ιρλανδική προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ καλείται πλέον να επιχειρήσει να γεφυρώσει τις δύο πλευρές. Το νέο διαπραγματευτικό κείμενο αναμένεται να παρουσιαστεί το Σάββατο και να εξεταστεί από τους πρεσβευτές των κρατών-μελών την Κυριακή.
Στόχος είναι να επιτευχθεί πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του 2026, ώστε να υπάρχει επαρκής χρόνος για την οριστικοποίηση της νομοθεσίας μέσα στο 2027 και την έναρξη του νέου δημοσιονομικού πλαισίου από την 1η Ιανουαρίου 2028.
Για τους αγρότες, το κρίσιμο ερώτημα είναι πλέον αν η πίεση για περιορισμό του συνολικού προϋπολογισμού θα μεταφραστεί σε νέες περικοπές στις άμεσες ενισχύσεις, στην αγροτική ανάπτυξη και στα κονδύλια της ΚΑΠ ή αν οι χώρες που ζητούν προστασία της γεωργίας θα καταφέρουν να διατηρήσουν το επίπεδο χρηματοδότησης.
