Η προσπάθεια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να καταστήσει τα δισεκατομμύρια της ΕΕ πιο προσαρμόσιμα στις απρόβλεπτες κρίσεις του μέλλοντος ενδέχεται επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο κακοδιαχείρισης ή κατάχρησής τους, προειδοποίησε ο κορυφαίος ελεγκτικός οργανισμός της ΕΕ για τις δημόσιες δαπάνες.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, Τόνι Μέρφι, δήλωσε ότι βασικοί πυλώνες του σχεδίου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναμόρφωση του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ θα δυσχεράνουν το έργο όσων είναι επιφορτισμένοι με τη διασφάλιση της ορθής διάθεσης των δημόσιων πόρων.
«Είναι πιο δύσκολο για εμάς να παρακολουθούμε τη διαδρομή του χρήματος», δήλωσε ο Μέρφι. «Λέτε σε ένα κράτος-μέλος: “Ορίστε ένα μεγάλο χρηματικό ποσό και φροντίστε να είναι όλα εντάξει”. Πρόκειται, κατά κάποιον τρόπο, για ένα σύστημα αυτοελέγχου».
Η προειδοποίηση έρχεται την ώρα που οι ηγέτες της ΕΕ συνεχίζουν να διαφωνούν στις Βρυξέλλες αυτή την εβδομάδα σχετικά με το ύψος του προϋπολογισμού της Ένωσης για την περίοδο μετά το 2027, ενώ παράλληλα οι ελεγκτές καταγράφουν αύξηση των περιπτώσεων εσφαλμένης διάθεσης χρημάτων των φορολογουμένων.
Ωστόσο, πέρα από το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, στο επίκεντρο της συζήτησης βρίσκεται και ο τρόπος κατανομής των κονδυλίων.
Καθώς ολοκληρώνεται ένας κύκλος δαπανών που σημαδεύτηκε από την πανδημία, τους πολέμους και τις αναταράξεις που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή, η Επιτροπή επιδιώκει να καταστήσει τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό πιο ευέλικτο. Για τον σκοπό αυτό, προτείνει να συγκεντρωθεί περίπου το ήμισυ του προϋπολογισμού —σχεδόν ένα τρισεκατομμύριο ευρώ σε διάστημα επτά ετών— σε ένα ενιαίο χρηματοδοτικό ταμείο, από το οποίο τα κράτη θα μπορούν να χρηματοδοτούν στόχους που εκτείνονται από τη μετανάστευση έως τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη.
Τα κονδύλια για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη —τα οποία συχνά χορηγούνται με τη μορφή επιδοτήσεων σε αγροτικές εκμεταλλεύσεις και τοπικά έργα— είναι εδώ και καιρό ευάλωτα στην απάτη και την κατάχρηση.
Σύμφωνα με τον Μέρφι, η παροχή μεγαλύτερης ελευθερίας στις εθνικές κυβερνήσεις να ανακατανέμουν τις δαπάνες θα καταστήσει ακόμη δυσκολότερη την παρακολούθησή τους.
«Θα υπάρχει κάποια ευελιξία, αλλά με ποιο κόστος;» δήλωσε σε συνέντευξή του. Όπως εξήγησε, μεγαλύτερο μέρος της εποπτείας θα εξαρτάται από τους ελεγκτικούς μηχανισμούς που έχει ήδη θεσπίσει κάθε χώρα.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), οι περιπτώσεις εσφαλμένης διάθεσης κονδυλίων του προϋπολογισμού της ΕΕ αυξήθηκαν το περασμένο έτος, με τα σφάλματα να επηρεάζουν συναλλαγές εκτιμώμενης αξίας 5 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Στον επόμενο προϋπολογισμό της ΕΕ, ενδέχεται να μην είναι καν δυνατή η εκτίμηση ενός αντίστοιχου ποσού, προειδοποίησε ο Μέρφι, καθώς οι ελεγκτικές αρχές κάθε χώρας έχουν διαφορετικές αρμοδιότητες και ακολουθούν διαφορετικές μεθόδους.
Ο επικεφαλής του ιδιαίτερου γραφείου του, Βόλφγκανγκ Στολτς, πρόσθεσε κατά τη διάρκεια της συνέντευξης: «Χρόνο με τον χρόνο διαπιστώνουμε ότι το έργο αυτών των ελεγκτικών αρχών δεν είναι απολύτως αξιόπιστο».
Σε ανακοίνωσή της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπερασπίστηκε την πρότασή της, υπογραμμίζοντας ότι οι «βασικές αρχές» του ισχύοντος συστήματος ελέγχου θα παραμείνουν σε ισχύ. Η Επιτροπή υποστήριξε ότι οι εθνικές αρχές λειτουργούν αποτελεσματικά, προσθέτοντας, ωστόσο, ότι θα διατηρήσει το δικαίωμα να ζητά από τις κυβερνήσεις να «τροποποιούν το σχέδιο ή να εισάγουν διορθωτικούς μηχανισμούς, εφόσον χρειάζεται».
Ένα «μείγμα» με διαφορετικά στοιχεία
Μία από τις καινοτομίες που προτείνει η Επιτροπή είναι η ενσωμάτωση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής —η οποία ιστορικά αποτελούσε ξεχωριστή γραμμή του προϋπολογισμού— σε ένα τεράστιο χρηματοδοτικό πλαίσιο, γνωστό ως «Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης».
Ο Μέρφι τόνισε ότι δεν υποστηρίζει κάποιο συγκεκριμένο μοντέλο έναντι κάποιου άλλου. Ωστόσο, καθώς τα κονδύλια της ΕΕ ενσωματώνονται ολοένα περισσότερο στους εθνικούς προϋπολογισμούς, οι Βρυξέλλες θα δυσκολεύονται περισσότερο να παρακολουθούν πού καταλήγουν πραγματικά τα χρήματα της Ένωσης.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική είναι ευκολότερο να ελεγχθεί όταν «δεν αναμειγνύεται σε αυτό το ετερογενές σύνολο», δήλωσε ο Μέρφι.
Δημοσιεύματα σχετικά με αγροτικές επιδοτήσεις που κατέληξαν να χρηματοδοτούν ανύπαρκτους βοσκοτόπους στην Ελλάδα, καθώς και με χρήματα που προορίζονταν για την ενίσχυση του αγροτικού τουρισμού στη Σλοβακία αλλά κατέληξαν σε πολυτελείς επαύλεις για εύπορους ιδιώτες, καταδεικνύουν με χαρακτηριστικό τρόπο τις δυσκολίες ελέγχου αυτών των κονδυλίων ακόμη και υπό το ισχύον σύστημα.
Ο Μέρφι εκτίμησε επίσης ότι το μοντέλο στο οποίο βασίζεται το νέο σύστημα δαπανών —το ταμείο ανάκαμψης της ΕΕ μετά την πανδημία της Covid-19— δεν αποτελεί ενθαρρυντικό προηγούμενο.
Παρότι το συγκεκριμένο μοντέλο διευκόλυνε τα κράτη να κατευθύνουν τα κονδύλια εκεί όπου υπήρχε μεγαλύτερη ανάγκη, η χρήση των χρημάτων έγινε ταυτόχρονα λιγότερο διαφανής. Τα νέα εθνικά σχέδια σχεδιάστηκαν με βάση το ίδιο πρότυπο.
Στο πλαίσιο του ισχύοντος συστήματος προϋπολογισμού, το Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο μπορεί να επισκεφθεί επιτόπου μια αγροτική εκμετάλλευση που λαμβάνει ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Αντίθετα, στο πλαίσιο του ταμείου ανάκαμψης για την Covid-19, η ΕΕ δημοσιεύει κάθε χρόνο μόνο τα στοιχεία των 100 μεγαλύτερων δικαιούχων.
«Δεν υπάρχει ιδιαίτερη διαφάνεια. Θέλω να πω, πού καταλήγουν πραγματικά τα χρήματα της ΕΕ; Αυτό είναι που έχει σημασία», δήλωσε ο Μέρφι.
«Έχεις ένα ταμείο στο οποίο συνυπάρχουν διαφορετικοί τομείς πολιτικής, με εντελώς διαφορετικούς στόχους και χρονοδιαγράμματα, διαφορετικούς μηχανισμούς υλοποίησης και μικρότερη προβλεψιμότητα».
Πηγή: Politico
