Αύξηση κόστους παραγωγής, ΚΑΠ και ΟΣΔΕ στο επίκεντρο της Επιτροπής Αξιολόγησης του Αγρότη της Χρονιάς

Πεσμένη η αγορά τρακτέρ κατά 40%


Ο νέος πρόεδρος της Επιτροπής Αξιολόγησης, και μέλος του ΣΕΑΜ Σάββας Μπαλουκτσής, σημείωσε ότι η σταδιακή μείωση του αγροτικού εισοδήματος αυξάνει την εξάρτηση των παραγωγών από τα Σχέδια Βελτίωσης, τα οποία επηρεάζουν άμεσα τον βαθμό εκμηχάνισης και, κατ’ επέκταση, την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Άσκησε κριτική στους περιορισμούς επιλεξιμότητας, επισημαίνοντας ότι ένας παραγωγός που διαθέτει παρελκόμενο 15 ετών ή τρακτέρ έως 12 ετών δεν μπορεί να ενταχθεί σε πρόγραμμα για την αγορά καινούργιου μηχανήματος. Παράλληλα, χαρακτήρισε διαχρονικό πρόβλημα τις καθυστερήσεις στις προκηρύξεις και στην αξιολόγηση των αιτήσεων, εκτιμώντας ότι η διαδικασία των νέων Σχεδίων Βελτίωσης ενδέχεται να φτάσει μέχρι το 2027. Ενδεικτική της πίεσης στην αγορά είναι, σύμφωνα με τον ίδιο, η πτώση κατά 40% στις συνολικές πωλήσεις τρακτέρ το πρώτο δεκάμηνο, με την πραγματική υποχώρηση στους επαγγελματίες αγρότες να είναι ακόμη μεγαλύτερη.

Η ανασφάλεια των αγροτών μεταφέρεται σε όλους τους κρίκους


Την αυξημένη ανασφάλεια που επικρατεί στον ευρωπαϊκό αγροτικό τομέα, αλλά και τις επιπτώσεις που έχει επιφέρει σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα, ανέδειξε η γενική διευθύντρια του Ελληνικού Συνδέσμου Φυτοπροστασίας (ΕΣΥΦ), Φραντζέσκα Υδραίου. Επικαλούμενη ευρωπαϊκή έρευνα, που πραγματοποιήθηκε πριν από περίπου ενάμιση χρόνο, σημείωσε ότι οι προοπτικές παραμονής και επιβίωσης των αγροτών στο επάγγελμα εμφανίζονται ιδιαίτερα δυσοίωνες. Όπως εξήγησε, η ανασφάλεια των παραγωγών μεταφέρεται αναπόφευκτα και στους υπόλοιπους κρίκους της αλυσίδας, συμπεριλαμβανομένων των επιχειρήσεων του κλάδου.

Ειδικότερα για τη φυτοπροστασία, αναφέρθηκε στον υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό κανονισμό Omnibus, από τον οποίο αρχικά υπήρχαν προσδοκίες για απλούστευση των διαδικασιών και διευκόλυνση της διάθεσης φυτοπροστατευτικών προϊόντων. Ωστόσο, όπως παρατήρησε, η μέχρι στιγμής πορεία του δεν δείχνει να ανταποκρίνεται στις αρχικές προσδοκίες.

Εκτίμησε, τέλος, ότι η Ελληνική Προεδρία της ΕΕ θα μπορούσε να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ολοκλήρωση των σχετικών συζητήσεων, εφόσον αυτές φτάσουν μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2027. Η ίδια παραδέχθηκε πως «δεν είναι οι καλύτερες εποχές» για τον κλάδο δεδομένου ότι και τα παγκόσμια στοιχεία σε ό,τι αφορά τις εταιρείες φυτοπροστασίας ήταν αρνητικά για την χρονιά που πέρασε αλλά και τα τρία πρώτα τρίμηνα του 2024.

Τελευταία στιγμή σώθηκαν επενδύσεις του Ταμείου Ανάκαμψης  


Στις μεγάλες καθυστερήσεις που αντιμετωπίζει ο αγροτικός τομέας στα επενδυτικά και χρηματοδοτικά εργαλεία στάθηκε ο πρόεδρος του Αγροτικού Πτηνοτροφικού Συνεταιρισμού Ιωαννίνων ΠΙΝΔΟΣ, Ανδρέας Δημητρίου. Όπως ανέφερε, η αγροτική οικονομία δεν βρίσκεται στην καλύτερη περίοδό της, καθώς απουσιάζει η απαιτούμενη πολιτική βούληση για τη λήψη αποφάσεων, ενώ η γραφειοκρατία εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό εμπόδιο. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις καθυστερήσεις του Ταμείου Ανάκαμψης, των Σχεδίων Βελτίωσης και των προγραμμάτων για τους Νέους Αγρότες, επισημαίνοντας ότι υπάρχει πλέον ορατός κίνδυνος να χαθούν διαθέσιμοι πόροι. «Έχει συνεχώς προβλήματα, αναβολές, καθυστερήσεις, παρατάσεις, μη πληρωμές μέχρι το σημείο ότι μπορεί να χαθούν και χρήματα», σημείωσε χαρακτηριστικά. «Ζήσαμε το Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο, με την ψυχή στο στόμα, καταφέραμε να φτάσουμε εκεί που φτάσαμε», τόνισε.

Η γραφειοκρατία αντιστέκεται επειδή τα μέτρα ήταν δημιουργήματά της


«Αντί το κέντρο της ΚΑΠ να είναι η εκμετάλλευση και η παραγωγή, ήταν τα μέτρα που έβλεπε η γραφειοκρατία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο γενικός διευθυντής της ΕΘΕΑΣ, Μόσχος Κορασίδης, εξηγώντας ότι αυτή η λογική απομακρύνει ιδιαίτερα τους νέους από το επάγγελμα. Όπως υποστήριξε, τα προβλήματα που επισημαίνουν οι αγρότες εδώ και πέντε χρόνια αρχίζουν πλέον να αναγνωρίζονται, καθώς η προηγούμενη ΚΑΠ έχασε σταδιακά τον παραγωγικό της προσανατολισμό. Παράλληλα, στάθηκε στην ανάγκη ουσιαστικής αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, επισημαίνοντας ότι οι επαναλαμβανόμενες ζημιές των παραγωγών απαιτούν σοβαρούς και επαρκείς πόρους, πέρα από διακηρύξεις και ευχολόγια. Αναφέρθηκε επίσης στη γεωπολιτική διάσταση της αγροτικής παραγωγής, σημειώνοντας ότι η εγχώρια παραγωγή τροφίμων αποτελεί πλέον στρατηγικό πλεονέκτημα για κάθε χώρα. Κλείνοντας, υπογράμμισε ότι η βιωσιμότητα της υπαίθρου προϋποθέτει ισχυρότερους συνεταιρισμούς και ομάδες παραγωγών, τους οποίους χαρακτήρισε ουσιαστικά εργαλεία αύξησης της παραγωγικότητας.

Φέτος το ρίσκο στις σπορές είναι μεγαλύτερο από ποτέ με αυτά τα κόστη

Την επιβεβαίωση των περσινών του προειδοποιήσεων για εγκατάλειψη καλλιεργήσιμων εκτάσεων περιέγραψε ο αγρότης Μιλτιάδης Χαρένης, Αγρότης της Χρονιάς 2024. Όπως ανέφερε, η κατάσταση στην περιοχή του (Νέα Γωνιά Χαλκιδικής) είναι πλέον ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς χιλιάδες στρέμματα με δημητριακά παραμένουν ακαλλιέργητα, την ώρα που ξεκινά η νέα περίοδος σποράς. Για να αποτυπώσει την πίεση που δέχονται οι εκμεταλλεύσεις, παρουσίασε τον δικό του υπολογισμό για το κόστος καλλιέργειας κριθαριού, το οποίο ανέρχεται σε 88 ευρώ το στρέμμα, χωρίς να υπολογίζεται το ενοίκιο της γης. Με τιμή πώλησης 20 λεπτά το κιλό, απαιτούνται τουλάχιστον 440 κιλά ανά στρέμμα μόνο για να καλυφθούν τα έξοδα. «Καταλαβαίνετε ότι το ρίσκο είναι πάρα πολύ μεγάλο», σημείωσε, εκφράζοντας φόβους ότι ακόμη και όσοι παραγωγοί συνεχίζουν να καλλιεργούν ενδέχεται να μην αντέξουν οικονομικά μια δύσκολη χρονιά.

Το συνεταιριστικό κίνημα στην Ελλάδα με ιδιαίτερες αντοχές 


Τρεις σημαντικές τάσεις που διαμορφώνουν τις προοπτικές της ελληνικής αγροδιατροφικής αγοράς ανέδειξε ο εκτελεστικός διευθυντής της DKG GROUP, Χρήστος Κατσάνος. Αρχικά, στάθηκε στην κυκλική οικονομία, επισημαίνοντας ότι όλο και περισσότερες ελληνικές επιχειρήσεις αναζητούν τρόπους αξιοποίησης υπολειμμάτων και παραπροϊόντων, μετατρέποντάς τα σε νέους πόρους. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την αξιοποίηση οργανικών υπολειμμάτων για την παραγωγή κομπόστ. Παράλληλα, εντόπισε μια σημαντική ευκαιρία για τους μικρούς παραγωγούς μέσα από τη στροφή των αλυσίδων σούπερ μάρκετ στα premium προϊόντα. Όπως εξήγησε, η έννοια του premium δεν περιορίζεται πλέον στην εμφάνιση και στη συσκευασία, αλλά συνδέεται όλο και περισσότερο με την ανάδειξη του ίδιου του παραγωγού και της προέλευσης του προϊόντος. Αναφέρθηκε ακόμη στις αλλαγές που συντελούνται στις ελληνικές επιχειρήσεις, υποστηρίζοντας ότι ενισχύονται μέσω επενδύσεων, την ώρα που αρκετές πολυεθνικές χάνουν μέρος της δυναμικής τους λόγω εξαγορών και εσωτερικών ανακατατάξεων. Τέλος, χαρακτήρισε το ελληνικό συνεταιριστικό κίνημα ιδιαίτερα ανθεκτικό, εκφράζοντας αισιοδοξία για τις μακροπρόθεσμες προοπτικές του. 

Τα έσοδα του CBAM να πιστωθούν προς τους αγρότες


Στις μεγάλες πιέσεις που εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν οι τιμές των λιπασμάτων, με άμεσες συνέπειες στο κόστος παραγωγής, στάθηκε η γενική διευθύντρια του ΣΠΕΛ, Φωτεινή Γιαννακοπούλου. Όπως ανέφερε, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες δημιουργούν συνθήκες παρατεταμένης πίεσης, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται περίπου το ένα τρίτο της παγκόσμιας διακίνησης ουρίας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στο ευρωπαϊκό Fertiliser Action Plan, σημειώνοντας ότι, παρά την αναγνώριση των λιπασμάτων ως στρατηγικού αγαθού, τα μέτρα που παρουσιάστηκαν δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες του κλάδου. Ζήτησε, μάλιστα, την επαναφορά της ενίσχυσης για την αγορά λιπασμάτων στην Ελλάδα, η οποία σταμάτησε στα τέλη Αυγούστου, επισημαίνοντας ότι άλλες χώρες, όπως η Κύπρος, διατήρησαν αντίστοιχα μέτρα. Aναφέρθηκε και στην πρόσθετη επιβάρυνση από τον μηχανισμό συνοριακής προσαρμογής άνθρακα. «Για την Ελλάδα έχουμε υπολογίσει ότι θα είναι γύρω στα 18 με 20 εκατομμύρια το κόστος του CBAM. Ό στόχος είναι αυτά τα χρήματα, και το υποστηρίζουμε να πάνε στους αγρότες,» είπε.

Ενισχύσεις σε όσους πραγματικά παράγουν  


Την προβληματική σχέση εμπιστοσύνης που έχει διαμορφωθεί ανάμεσα στους αγρότες και την πολιτεία ανέδειξε ο Θωμάς Αραπογιάννης, Director του Business Unit Certification TÜV Nord Hellas, και νέο μέλος της Επιτροπής Αξιολόγησης του Αγρότη της Χρονιάς. Μεταφέροντας την εμπειρία του από την εικοσαετή παρουσία του στην ύπαιθρο, όπου εκτιμά ότι έχει γνωρίσει και επιθεωρήσει περισσότερους από 100.000 παραγωγούς, σημείωσε ότι τα τελευταία δύο χρόνια παρατηρεί μια ιδιαίτερα ανησυχητική αλλαγή στη στάση των αγροτών απέναντι στο κράτος. «Αυτό που καταλαβαίνω από τα τελευταία δύο χρόνια και είναι το ανησυχητικό είναι η αίσθηση που νιώθουν όλοι ότι τους αντιμετωπίζει το κράτος, η πολιτεία ως απατεώνες», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως υποστήριξε, εάν αυτή η αντίληψη δεν αλλάξει, υπάρχει κίνδυνος να απομακρυνθούν ακόμη περισσότερο οι νεότερες γενιές από την αγροτική παραγωγή. Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι ενισχύσεις πρέπει να κατευθύνονται σε εκείνους που πραγματικά παράγουν και διαθέτουν προϊόντα στην αγορά, αντί να αποτελούν απλώς ένα εργαλείο κατανομής χρημάτων.

Κάθε μεταβατική κατάσταση έχει τις ωδίνες της


Την ανάγκη να υπάρξει ρεαλιστικό χρονοδιάγραμμα στις αλλαγές που συνδέονται με την ψηφιοποίηση και τη διαφάνεια στον αγροτικό τομέα υπογράμμισε ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Πολλαπλασιαστικού Υλικού (ΣΕΠΥ), Αλέξανδρος Διαμαντίδης. Χαρακτήρισε τη σημερινή περίοδο μεταβατική, ωστόσο «κάθε μεταβατική κατάσταση έχει τις ωδίνες της» σημείωσε. «Τα πράγματα στη γεωργία έχουν τον δικό τους βιορυθμό. Λίπανση γίνεται σε συγκεκριμένο χρονικό σημείο όπως και η σπορά, η φυτοπροστασία», ανέφερε χαρακτηριστικά. Όπως εξήγησε, η έλλειψη ρευστότητας των παραγωγών δημιουργεί πρόσθετα προβλήματα και στον κλάδο του πολλαπλασιαστικού υλικού, καθώς ενισχύονται φαινόμενα υπολίπανσης, χρήσης μη πιστοποιημένου σπόρου και πλημμελούς φυτοπροστασίας. Παρά τις δυσκολίες, δήλωσε αισιόδοξος για την ανάδειξη μιας νέας γενιάς αγροτών με εκπαίδευση, εξειδίκευση και διάθεση για επενδύσεις. Τέλος, αναφέρθηκε στον νέο ευρωπαϊκό κανονισμό για το πολλαπλασιαστικό υλικό, χαρακτηρίζοντάς τον σημαντικό βήμα για τον κλάδο, αν και οι απαραίτητες εκτελεστικές πράξεις αναμένονται έως το 2028.

Δεν υπάρχουν πλέον ενδιάμεσοι, μόνο ποιος πουλάει και ποιος παράγει
 

Στην υποχώρηση της εμπορικής δραστηριότητας σε σημαντικά τμήματα της αγοράς οπωροκηπευτικών, αλλά και στην ανάγκη καλύτερης οργάνωσης των παραγωγών, αναφέρθηκε ο πρόεδρος του ΑΣΕΠΟΠ Βελβεντού, Νίκος Κουτλιάμπας. Μεταφέροντας την εικόνα από τις επαφές του με ανθρώπους του κλάδου, σημείωσε ότι επικρατεί διάχυτη αίσθηση περιορισμένης αγοραστικής κίνησης, αν και η εικόνα διαφοροποιείται ανάλογα με την περιοχή και τα εμπορικά κανάλια. Όπως εξήγησε, η αποχώρηση του μεγάλου τουριστικού ρεύματος επηρεάζει ορισμένες αγορές, ενώ αντίθετα η Θεσσαλονίκη εμφανίζει διαφορετική εικόνα, λόγω και των εξαγωγών προς τα Βαλκάνια. Εκτίμησε ότι τα επόμενα χρόνια θα παραμείνουν λιγότεροι παραγωγοί, οι οποίοι θα χρειαστεί να αναζητήσουν συνεργασίες, είτε μέσα από συνεταιριστικά σχήματα είτε με τη στήριξη ιδιωτικών επιχειρήσεων. Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στις μεγάλες αποκλίσεις μεταξύ τιμών παραγωγού και λιανικής, φέρνοντας ως παράδειγμα premium ροδάκινα που αγοράζονται προς 3,25 ευρώ και πωλούνται στα 9,99 ευρώ. «Εδώ θέλει κάποιους κανόνες», υπογράμμισε, ζητώντας καλύτερη οργάνωση της αγοράς και ισχυρότερη συλλογική παρουσία των παραγωγών.