Δείτε εδώ ολόκληρη τη συνέντευξη
Να ξεκινήσουμε, κύριε Λιούπη τη συζήτησή μας, λέγοντας ότι στις αρχές του περασμένου Απριλίου η FMC εξασφάλισε την έγκριση της ΕΕ για την καινοτόμο δραστική ουσία ISOFLEX®. Είναι η πρώτη έγκριση που δίνουν οι Ευρωπαϊκές Αρχές από το 2019.
Είναι μια πολύ σημαντική στιγμή για τη φυτοπροστασία γενικά στην ΕΕ και ένα ορόσημο, θα έλεγα, για την FMC και τον αγροτικό κόσμο γενικότερα. Είναι το πρώτο βήμα ουσιαστικά για να γίνει το προϊόν εμπορικό και έχουν ήδη κατατεθεί σχετικοί φάκελοι στην ΕΕ και στην Ελλάδα για προϊόντα τα οποίwα περιέχουν τη συγκεκριμένη δραστική. Αναμένουμε την έγκριση σε καλλιέργειες όπως το καλαμπόκι, τα σιτηρά, η ελαιοκράμβη και η πατάτα. Το ISOFLEX® αποτελεί ένα προϊόν με νέο τρόπο δράσης το οποίο θα συμβάλλει πολύ σημαντικά στη διαχείριση ανθεκτικότητας των ζιζανίων.
Τι είναι αυτό που φέρνει το ISOFLEX® σε σχέση με ό,τι ξέραμε σήμερα για τη φυτοπροστασία.
Φέρνει καταρχάς ένα νέο προϊόν μετά από πάρα πολλά χρόνια. Γι’ αυτό και το χαρακτηρίζουμε ορόσημο. Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε νέες λύσεις. Αυτό είναι το σημαντικό για τον κλάδο μας. Οπότε με πολλά όπλα στη φαρέτρα μας μπορούμε να αντιμετωπίσουμε πολύ καλύτερα τα προβλήματα που αυξάνονται στον αγροτικό τομέα.
Θέλουμε νέες λύσεις επειδή έχουν φύγει πολλές από τις παλιές ή θέλουμε νέες λύσεις γιατί υπάρχει ένας νέος τρόπος προσέγγισης;
Πάντα υπήρχαν ανακαλύψεις και όταν ήταν πολλά τα προϊόντα και όταν ήταν λίγα τα προϊόντα. Και πάντα τα νέα προϊόντα, τα καινοτόμα προϊόντα, ήταν κάτι που χρειαζόταν ο κλάδος. Η αλήθεια είναι ότι τα τελευταία χρόνια έχουν αποσυρθεί περισσότερες από 80 δραστικές συνολικά στον τομέα της φυτοπροστασίας, σε όλα τα τμήματα, σε εντομοκτόνα, μυκητοκτόνα και ζιζανιοκτόνα.
Αν υπολογίσουμε ότι είναι 20 δραστικές μόνο από τα ζιζανιοκτόνα που εγκαταλείφθηκαν, τι σημαίνει αυτό για τις εταιρείες αλλά κυρίως για τους αγρότες και την ανταγωνιστικότητά τους.
Δημιουργούνται κενά στις λύσεις φυτοπροστασίας, τα οποία με τη σειρά τους δημιουργούν αδιέξοδα για τους αγρότες, και φυσικά ένα ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε σχέση με αγρότες εκτός ΕΕ, κάτι σημαντικό που πρέπει να δούμε συνολικά ως τομέας.
Σας ανησυχεί επομένως η θέση στην οποία βρίσκονται σήμερα οι εκμεταλλεύσεις σε σχέση με τα όπλα που έχουν στη φαρέτρα τους.
Πάρα πολύ. Και νομίζω ότι είναι το βασικότερο θέμα σε σχέση με το κανονιστικό πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί στην ΕΕ. Θα ήθελα όμως να τονίσω ότι, πέρα από την έλλειψη λύσεων, είναι και η σωστή διαχείριση αυτών των λιγοστών που έχουν μείνει. Δηλαδή, θα πρέπει όλοι να εστιάσουμε στο πώς θα γίνει η ορθή διαχείριση των προϊόντων που έχουνε μείνει στην φυτοπροστασία. Ένα δεύτερο κομμάτι, που είναι πάρα πολύ σημαντικό για μένα, είναι ότι όλο αυτό το αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο της ΕΕ με πάρα πολύ μεγάλο κόστος για την ανάπτυξη των προϊόντων και πάρα πολύ μεγάλο χρόνο αναμονής για τα νέα προϊόντα ίσως οδηγήσει πολλές εταιρείες έρευνας, που ήδη έχουν μείνει πολύ λίγες, να σταματήσουν να αναπτύσσουν τα προϊόντα σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Ένα τρίτο πολύ σημαντικό είναι όταν συνεχίζουμε να καταργούμε δραστικές μόνο στην ΕΕ, ανοίγουμε διάπλατα την πόρτα στα παράνομα και στα απαγορευμένα προϊόντα. Με ό,τι αυτό σημαίνει για τους αγρότες, για τους καταναλωτές και για το περιβάλλον.
Είναι κάτι που απασχολεί τις αρχές;
Πάρα πολύ. Εγώ θα ήθελα να κάνουμε μία εκπομπή μόνο για τα παράνομα γιατί είναι κάτι που πλήττει πάρα πολύ τον κλάδο της φυτοπροστασίας. Εκτιμούμε ότι περισσότερο από το 15% του τζίρου των φυτοπροστατευτικών προϊόντων γίνεται με παράνομα ή απαγορευμένα προϊόντα. Είναι και ένα παγκόσμιο φαινόμενο γιατί το παράνομο εμπόριο φυτοπροστατευτικών προϊόντων είναι της τάξης των 7 δισεκατομμυρίων.
Ας πάρουμε τώρα τα πράγματα από την αρχή και πάλι. Δώστε μας κάποια στοιχεία για την ιστορία της FMC και πώς έφτασε στο σήμερα.
Η FMC είναι μία εταιρεία γεωργικών επιστημών, όπως θέλει να ονομάζεται και όπως αναφέρεται και στο λογότυπό της, με μία ιστορία πάνω από 140 χρόνια και παγκόσμια δραστηριότητα. Η ιστορία αυτή ξεκίνησε το 1883, όταν ο ιδρυτής της, John Bean, ανακάλυψε μία πρωτοποριακή μηχανή ψεκασμού. Η εταιρεία αρχικά ξεκίνησε ως εταιρεία μηχανημάτων, το λέει και το όνομά της, δηλαδή Food Machinery Corporation. Τις επόμενες δεκαετίες, με πολύ μεγάλες επενδύσεις και παγκόσμια εξάπλωση, έφτασε να γίνει κορυφαία εταιρεία στον τομέα των αγροχημικών. Αυτήν τη στιγμή είναι η πέμπτη εταιρεία στα αγροχημικά συνολικά. Έχει πάνω από 5.000 εργαζόμενους. Έχει πάρα πολλά εργοστάσια παραγωγής και ερευνητικά κέντρα και στο κομμάτι της Ευρώπης, που είναι πολύ σημαντικό για εμάς. Είναι σταθερά προσηλωμένη στο να προσφέρει λύσεις στους παραγωγούς και στην κοινωνία. Πάντα με επίκεντρο την καινοτομία.
Να πούμε ότι η σημερινή μορφή της FMC είναι η εξέλιξη κάποιων τελευταίων εξαγορών.
Τα δύο σημαντικότερα σημεία-σταθμοί για την FMC ήταν η εξαγορά της Cheminova το 2014, με την οποία έκανε ουσιαστικά την είσοδό της στο ευρωπαϊκό κομμάτι. Και το 2017 όταν εξαγόρασε σχεδόν το μισό κομμάτι της Dupont. Tότε άρχισαν να δημιουργούνται και όλες οι οργανώσεις, όπως και η ελληνική οργάνωση. Εγώ προέρχομαι από τη Dupont.
Μια ακόμα ιστορική εταιρεία.
Μια πολύ μεγάλη εταιρεία έρευνας και ιστορική εταιρεία για τον κλάδο μας. Οπότε θεωρητικά θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μια συνέχεια.
Mε όλα αυτά λοιπόν στο οπλοστάσιό της, τι διαφορετικό προσφέρει η FMC στον παραγωγό;
Θα μπορούσα να ξεχωρίσω δύο πράγματα. Πρώτον στην FMC η έρευνα δεν γίνεται από μακριά.Προσπαθούμε με τη συνεργασία όλων των ομάδων να ακούμε τα πραγματικά προβλήματα, τις ανάγκες που έχει ο παραγωγός και να φέρνουμε προσαρμοσμένες λύσεις, εντοπισμένες σε κάθε περιοχή, ώστε η καινοτομία να πιάνει τόπο εκεί που έχει σημασία, δηλαδή στο χωράφι. Ένα δεύτερο κομμάτι είναι ότι προσπαθούμε να δουλεύουμε με ένα συγκεκριμένο τρόπο. Θέλουμε να κάνουμε τα πράγματα πάντα με το σωστό τρόπο. Θέλουμε πάντα να τηρούμε τις δεσμεύσεις μας εναντί των συνεργατών μας.
Ένας άνθρωπος που υπηρετεί από αυτήν τη θέση τη συγκεκριμένη αγορά, για να μιλήσουμε για την ελληνική, τι έχει να πει;
Καταρχάς, θα ήθελα να αναφέρω ότι για μένα το να αναλάβω αυτήν τη θέση, όταν πριν ήμουν πολλά χρόνια μόνο στις πωλήσεις, ήταν ένα τεράστιο βήμα. Το να υπηρετεί κάποιος αυτό τον κλάδο θα έλεγα ότι είναι ταυτόχρονα μία πρόκληση και ένα προνόμιο. Είναι πρόκληση γιατί ο κλάδος μας δέχεται πολύ έντονες πιέσεις και αλλάζει πάρα πολύ γρήγορα και θα πρέπει σε αυτό το πλαίσιο να παραχθούν κάποια συγκεκριμένα αποτελέσματα. Είναι και προνόμιο όμως γιατί με τη δουλειά που γίνεται καταλαβαίνεις ότι υπηρετείς, ότι δίνεις λύσεις, ότι στηρίζεις χιλιάδες παραγωγούς και όλο αυτό το κομμάτι της αγροδιατροφής.
Τι σημαίνει το ότι είμαστε σε αυτήν τη συγκεκριμένη αγορά που έχει τα δικά της προβλήματα, εννοώ την ελληνική και την κυπριακή, την οποία εσείς υπηρετείτε;
Η ελληνική αγορά έχει αρκετά προβλήματα, αρκετά δομικά προβλήματα. Είναι γνωστά νομίζω σε όλους. Μικρός κλήρος, μεγάλη ηλικία παραγωγών, χαμηλή πρόσβαση στη νέα τεχνολογία, χαμηλή εκπαίδευση, κακή διάρθρωση των καλλιεργειών. Όλο αυτό σίγουρα θα φέρει πολλές αλλαγές στο επόμενο διάστημα. Οι παραγωγοί μας θα αναγκαστούν να προσαρμοστούν σε μία νέα πραγματικότητα. Τι βλέπω εγώ; Θεωρώ ότι θα φύγουν πάρα πολλές μικρές εκμεταλλεύσεις χαμηλής εξειδίκευσης, οπότε η παραγωγή και η γη θα συγκεντρωθούν σε λιγότερους παίκτες. Θα δούμε σίγουρα να δημιουργείται μία γεωργία δύο ταχυτήτων. Το βλέπουμε ήδη αυτό σε πολλά παραδείγματα στην ελληνική ύπαιθρο, ότι δημιουργούνται από τη μία πλευρά πολύ ισχυρές και οργανωμένες και εξειδικευμένες φάρμες, αλλά και πολλές εκμεταλλεύσεις που ασχολούνται με καλλιέργειες χαμηλής προστιθέμενης αξίας, οι οποίες εξαρτώνται κυρίως από τις επιδοτήσεις.
Οι δεύτερες φαντάζομαι όμως ότι δεν έχουν και πολύ χρόνο ζωής, αν δεν αλλάξει κάτι.
Αυτές οι εκμεταλλεύσεις είναι σίγουρο ότι θα χτυπηθούν και από τα δύο άλλα σημαντικά προβλήματα του κλάδου μας, που είναι το νερό και το ανθρώπινο δυναμικό. Και αυτό θα επιταχύνει αυτές τις αλλαγές.
Με δεδομένο το έλλειμμα ανταγωνιστικότητας στις μεγάλες κυρίως καλλιέργειες, πώς μπορεί η Ελλάδα να ανταπεξέλθει, να ανταποκριθεί σε αυτή την πρόκληση;
Μεγάλο ερώτημα. Δεν ξέρω αν λύνεται έτσι με μία απλή απάντηση. Η αλήθεια είναι ότι αυτήν τη στιγμή είμαστε σε μία συγκυρία, στην οποία έχουμε ταυτόχρονα χαμηλές τιμές στις κύριες μεγάλες καλλιέργειες, τα γνωστά προβλήματα του κλάδου μας και μία παγκόσμια αστάθεια, η οποία δημιουργεί άμεσα ή έμμεσα μία αύξηση στο κόστος των καλλιεργειών. Και αυτό το διαχρονικό έλλειμμα ανταγωνιστικότητας. Σε αυτό έχουν συντελέσει πολλά πράγματα διαχρονικά. Με βασικότερα, κατά την άποψή μου, τη λανθασμένη διαχείριση του συστήματος αγροτικών επιδοτήσεων, τη μη ύπαρξη οργανωμένου σχεδίου αγροτικής παραγωγής και τη λανθασμένη χρήση των Σχεδίων Βελτίωσης.Τι πρέπει να κάνει τώρα ο παραγωγός. Για μένα ο παραγωγός θα πρέπει να αλλάξει τρόπο σκέψης. Θα πρέπει να ξεφύγουμε δηλαδή από το δίπολο τιμή-επιδότηση. Θα πρέπει να ασχοληθεί με τις τεχνικές καλλιέργειες, με τη μείωση του κόστους ανά παραγόμενη μονάδα προϊόντος και την ποιότητα. Με μία λέξη, θα πρέπει ο παραγωγός να γίνει επιχειρηματίας. Ακόμη καλύτερα για μένα, αν θέλετε να το πάω και ένα βήμα παρακάτω, θα πρέπει να δημιουργηθούν αγροτικά, συνεργατικά ή και επιχειρηματικά σχήματα που πιθανώς να ανοίξουν νέους δρόμους για τα αγροτικά προϊόντα. Αυτό όμως δείχνει να είναι δύσκολο. Ειδικά με το ελληνικό παρελθόν. Αλλά υπάρχουν τέτοια ενθαρρυντικά παραδείγματα στη χώρα μας.
Πείτε μας τώρα κάτι παραπάνω για το portfolio της FMC στην Ελλάδα και σε ποιες κυρίως καλλιέργειες απευθύνεται.
Η FMC είναι μια εταιρεία, κατά κύριο λόγο, εντομοκτόνων. Περίπου το 75% του τζίρου μας στην Ελλάδα γίνεται σε αυτή την κατηγορία φυτοπροστατευτικών. Έχουμε δύο βασικές δραστικές, οι οποίες είναι το Cyazypyr® και το Rynaxypyr®, πάνω στις οποίες βασίζονται τα κύρια προϊόντα μας, τα οποία είναι το Coragen® 20 SC, το Altacor® 35 WG, το Benevia® 10 OD, το Verimark® 20 SC και το Exirel® 10 SC. Οι κύριες καλλιέργειες στις οποίες απευθυνόμαστε αυτήν τη στιγμή είναι το βαμβάκι, η ελιά, τα μηλοειδή και τα λαχανικά. Με την ελιά να είναι αυτή τη στιγμή η καλλιέργεια που έχει τις μεγαλύτερες πωλήσεις.
Πώς βλέπετε λοιπόν την εξέλιξη του ελληνικού ελαιώνα;
Έχουμε κάποια ενθαρρυντικά βήματα και εδώ. Δημιουργούνται αρκετές ετικέτες. Θα έλεγα ότι το ελαιόλαδο αρχίζει και ακολουθεί λίγο τα βήματα που έγιναν πριν από αρκετά χρόνια στο κρασί. Έχουμε πάρα πολύ καλό ελαιόλαδο. Δεν θα ήθελα να πω αν είναι το καλύτερο στον κόσμο, γιατί το συνηθίζουμε οι Έλληνες να λέμε ότι έχουμε τα καλύτερα πράγματα. Η αγορά θα το δείξει. Εγώ ξέρω ότι το καλύτερό μας ελαιόλαδο πάντα φεύγει και πάει είτε στην Ιταλία, είτε στην Ισπανία, και προωθείται σε άλλες αγορές για μεταποίηση. Αυτό είναι ενδεικτικό.
Δεν έχουμε καταφέρει να καρπωθούμε την υπεραξία του προϊόντος.
Ένα προϊόν που συνηθίζουμε να το λέμε εθνικό, είναι εθνικό προϊόν, φέρνει πάρα πολλά λεφτά και θα μπορούσε να φέρει πολλά πολλά περισσότερα και όχι μόνο λεφτά, θέσεις εργασίας και μια γενικότερη ανάπτυξη της υπαίθρου.
Να φέρει ευημερία σε έναν κόσμο που παλεύει για να αντέξει.
Ακριβώς. Σε αρκετές περιοχές. Η Ελλάδα είναι γεμάτη ελαιώνες. Από τη Ροδόπη μέχρι την Κρήτη. Όπου και να πας, όπου και να σταθείς υπάρχουν ελαιώνες, που δίνουν εξαιρετικά προϊόντα. Να πω ότι εκεί πιάνουν τόπο τα συνεργατικά σχήματα. Εμείς συνεργαζόμαστε, έχουμε δηλαδή επαφή, με διάφορα συνεργατικά σχήματα σε όλη την Ελλάδα. Τα οποία είναι εντυπωσιακά.
Η ψηφιακή μετάβαση, η ψηφιακή εποχή, πώς επηρεάζει τον κλάδο της γεωργίας, της φυτοπροστασίας της γεωργίας και τη δουλειά του Έλληνα παραγωγού;
Η ψηφιακή μετάβαση είναι ουσιαστικά η είσοδος της τεχνολογίας και των ψηφιακών εργαλείων στη γεωργία με στόχο τη σωστή διαχείριση της γης. Αυτό που ονομάζουμε «γεωργία ακριβείας». Αυτό το κομμάτι θα μπορούσε να προσφέρει πολλά πράγματα. Είτε αναφερόμαστε στη μείωση του κόστους, είτε στην αύξηση της προσόδου, είτε στη βελτίωση της ποιότητας των προϊόντων, στην ιχνηλασιμότητα, που είναι πολύ σημαντικό πλέον για πάρα πολλά προϊόντα, ειδικά εξαγώγιμα, αλλά και στη μείωση του αποτυπώματος στο περιβάλλον. Εδώ όμως μπαίνει ένα μεγάλο ερώτημα και ένα στοίχημα. Αυτή η ψηφιακή μετάβαση πόσο γρήγορα θα μπορεί να έρθει στον αγροτικό κόσμο. Δηλαδή θα πρέπει να δούμε πώς όλη αυτή η τεχνολογία και τα ψηφιακά εργαλεία θα μπορέσουν να γίνουνε εύκολα προσιτά στον βασικό χρήστη που είναι ο παραγωγός. Όσο πιο γρήγορα γίνει αυτό, τόσο πιο καλό μέλλον θα έχουμε στη γεωργία μας.
Έχει η δική σας εταιρεία σκευάσματα, των οποίων η εφαρμογή να γίνεται με drone;
Τα drones είναι γενικά το trend της εποχής. Είναι η μεγαλύτερη τάση της εποχής παγκοσμίως, θα έλεγα. Αν δούμε, σε όλο τον κόσμο έχουμε αρκετά σκευάσματα τα οποία χρησιμοποιούνται με drone. Για παράδειγμα, στην Κίνα το ρύζι ψεκάζεται πλέον σχεδόν αποκλειστικά με drones με τα δικά μας τα σκευάσματα. Όπως γνωρίζετε, δεν υπάρχει αυτήν τη στιγμή το νομοθετικό πλαίσιο ούτε στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εκτός ελαχίστων εξαιρέσεων, ούτε στην Ελλάδα, για τη χρήση φυτοπροστατευτικών προϊόντων με drones.
Εμείς πάντως συνεργαζόμαστε αυτήν τη στιγμή και με πανεπιστημιακά ιδρύματα και με εξειδικευμένες εταιρείες του κλάδου σε επίπεδο δοκιμών των προϊόντων ώστε να είμαστε έτοιμοι για την επόμενη μέρα.
Σας βλέπουμε τελευταία να κάνετε κινήσεις και στο κομμάτι των βιοδιεγερτών και των βιοπροϊόντων. Τι σημαίνει αυτό; Είναι η άλλη μεγάλη τάση.
Είναι μια τάση που έχει ξεκινήσει εδώ και πάρα πολλά χρόνια. Η FMC ουσιαστικά ακολούθησε αυτή την τάση που υπήρχε παγκοσμίως τα τελευταία δέκα χρόνια επενδύοντας πάρα πολύ σημαντικά και στους βιοδιεγέρτες και στα βιοπροστατευτικά προϊόντα. Αυτήν τη στιγμή έχουμε κάποια προϊόντα στον τιμοκατάλογό μας που αφορούν κυρίως βιοδιεγέρτες όπως είναι το Accudo® και το Seamac® Pro αλλά η στρατηγική μας είναι συγκεκριμένη στο να επενδύουμε σε αυτό τον κλάδο και μάλιστα τα επόμενα δύο χρόνια περιμένουμε δύο προϊόντα, ένα βιοεντομοκτόνο και ένα βιομυκητοκτόνο. Αυτή ουσιαστικά ήταν μια τάση η οποία οδηγήθηκε από το αυστηρό νομοθετικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης από τη μία για τα συνθετικά προϊόντα, αλλά ήταν και μια απαίτηση των καταναλωτών. Οπότε η FMC είναι και σε αυτό το κομμάτι παρούσα.
Για να κρατήσω λίγο ακόμη ζωντανή την κουβέντα μας, πριν από δύο αιώνες είχαμε την ανακάλυψη των λιπασμάτων. Στη συνέχεια είχαμε κάποια φυτοπροστατευτικά και την ταχεία εκμηχάνιση των καλλιεργιών. Όλα αυτά διευκόλυναν την ανάπτυξη του κλάδου των τροφίμων. Τώρα θα είναι η ψηφιακή εποχή που θα δώσει τις λύσεις που χρειάζεται ο κόσμος για να έχουμε καλά και φθηνά τρόφιμα.
Με αυτά που βλέπουμε για το επόμενο διάστημα νομίζω ότι μόνο η τεχνολογία μπορεί να δώσει κάποιες λύσεις και να συνδυάσει όλα αυτά τα πράγματα. Δηλαδή να συνδυάσει την τεχνολογία, τη γνώση και την πληροφορία για να έχουμε ένα βιώσιμο μέλλον. Είναι το μεγαλύτερο σημείο καμπής αυτή τη στιγμή. Δηλαδή η ψηφιακή μετάβαση, η χρήση της τεχνολογίας και των ψηφιακών εργαλείων στη γεωργία. Είναι αυτό που ίσως να δώσει τη λύση.
Κύριε Λιούπη, για να κλείσουμε τη συζήτησή μας, βλέπετε τελικά ότι υπάρχει τρόπος να πετύχουμε την επισιτιστική επάρκεια του πλανήτη για την οποία πολλοί κάνουν λόγο;
Μεγάλη κουβέντα. Η αλήθεια είναι ότι εγώ δεν ανησυχώ τόσο πολύ γι’ αυτό το κομμάτι. Αυτό που δείχνουν όλες οι έρευνες τα τελευταία χρόνια είναι ότι παρά τις μεγάλες προκλήσεις, παρά τα προβλήματα που αντιμετωπίζει η γεωργία και σε ευρωπαϊκό αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, η απόδοση των καλλιεργειών παραμένει σε πάρα πολύ ψηλό επίπεδο και αυτό νομίζω θα δώσει τη λύση στην επάρκεια τουλάχιστον των βασικών προϊόντων. Για μένα όμως θα είναι σημαντικό να χρησιμοποιήσουμε την έρευνα και την τεχνολογία μαζί με σωστές πολιτικές αποφάσεις ώστε να έχουμε ένα πολύ καλό μέλλον για όλο τον τομέα. Δηλαδή και για τους αγρότες, για τους παραγωγούς, για τους καταναλωτές και για το περιβάλλον.
