Η προθεσμία εξέπνεε στις 31 Μαΐου, αλλά την ύστατη στιγμή, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ενέδωσε στις ισχυρές πιέσεις που ασκήθηκαν τις τελευταίες ημέρες από όλο το «οικοσύστημα» που ασχολείται με τα προγράμματα και έδωσε νέα (η τρίτη στη σειρά) παράταση έως τις 19 Ιουνίου.
Η… σκάντζα κρίθηκε επιβεβλημένη, καθώς με ορόσημα την 31η Μαΐου οι αισιόδοξες εκτιμήσεις ανέφεραν πως επί 596 εγκεκριμένων, σε όλα τα υποέργα (σ. σ. πρώτες και δεύτερες προσκλήσεις όπου υπήρξαν) επενδυτικών φακέλων, το πολύ 350 ή περίπου 60% του συνόλου θα κατάφερναν να υποβάλλουν το αίτημα ολοκλήρωσης. Με τη χρονική «ανάσα» που δόθηκε, πλέον, το ποσοστό αυτό μπορεί να πλησιάσει το 80%, όπως σημειώνουν πηγές με γνώση της εξέλιξης των πραγμάτων.
Κρίσιμη η παράταση για επενδύσεις αγροδιατροφής έγραφε η Agrenda στο φύλλο του Σαββάτου
Σε αγωνιώδη αγώνα δρόμου έχουν επιδοθεί εσχάτως οι επενδυτές, που υλοποιούν έργα στον τομέα της Αγροδιατροφής με χρηματοδότηση από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης & Ανθεκτικότητας, αλλά κι οι αρμόδιες υπηρεσίες, καθώς η άμμος που έχει απομείνει στην κλεψύδρα είναι λίγη και εξαντλείται γρήγορα.
Η καταληκτική προθεσμία, για υποβολή των φακέλων ολοκλήρωσης του φυσικού αντικειμένου της επένδυσης εκπνέει την Κυριακή 31 Μαΐου και αν δεν δοθεί παράταση, όλα δείχνουν ότι ένας διόλου ευκαταφρόνητος αριθμός επενδύσεων -ορισμένες εκτιμήσεις ανεβάζουν το ποσοστό έως και στο 40% του συνόλου- δεν θα προλάβει να ανέβει στο… τρένο.
Από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, προς στιγμήν δεν φαίνεται να τείνουν ευήκοον ους στις πιεστικές εκκλήσεις, για ένα μήνα παράταση, που διατυπώνονται εκ μέρους της επενδυτικής κοινότητας και του «οικοσυστήματος» που εμπλέκεται στην υλοποίηση των έργων αυτών. Το επιχείρημα είναι πως ήδη έχουν δοθεί δύο παρατάσεις (σ.σ. αρχικά εξέπνεε στις 31/12/2025 και παρατάθηκε για τις 30/4/2026 και μετά από το τέλος Απριλίου στο τέλος Μαΐου 2026) και ταυτόχρονα το ορόσημο της 31ης Αυγούστου, που έχει θέσει η Ε.Ε., για τα έργα του Ταμείου, παραμένει ανελαστικό και αδιαπραγμάτευτο. Άρα και για τις ίδιες τις αρμόδιες υπηρεσίες, το πλαίσιο είναι, πλέον, ασφυκτικό και τα περιθώρια πρόσθετων ελιγμών πολύ περιορισμένα, αν όχι ανύπαρκτα.
Δεν είναι λίγοι πάντως εκείνοι που πιστεύουν ότι έστω και την ύστατη ώρα, θα γίνει κάτι. Όπως λένε, ίσως ισχύει για το αίτημά τους ό,τι ισχύει με τις εκλογές, τους κυβερνητικούς ανασχηματισμούς και τις παρατάσεις στην ημερομηνία πληρωμής των τελών κυκλοφορίας, που συμβαίνουν, αλλά δεν προαναγγέλλονται. Ως εκ τούτου, συντάσσονται με το ρητό η «ελπίδα πεθαίνει τελευταία» και συνεχίζουν να πιέζουν να εξαντλήσει το ΥπΑΑΤ και τα τελευταία ψήγματα περιθωρίων που έχει, μηδέ εξαιρουμένης και της προσπάθειας διαπραγμάτευσης στην Ε.Ε.
Μια τέτοια απόπειρα έγινε και στα τέλη της περασμένης εβδομάδας, σε επίσκεψη του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά, σε τρία επενδυτικά σχήματα στη Βόρεια Ελλάδα (σ. σ. α) Αγρόκτημα Λαγκαδά, της ομάδας παραγωγών Κεφαλά – Δαργινάκη για επένδυση 1,5 εκατ. ευρώ, για πάχυνση μοσχαριών, β) Συνεταιρισμός Ορυζοπαραγωγών Β’ Χαλάστρας Θεσσαλονίκης, επένδυση 3,5 εκατ. ευρώ, για κατασκευή νέων σιλό αποθήκευσης και ξηραντήριο και γ) Πρωτοφανούσης, επένδυση 5 εκατ. ευρώ για ψυκτικούς θαλάμους), τα οποία έχουν σε εξέλιξη επενδύσεις χρηματοδοτούμενες από το Ταμείο Ανάκαμψης.
Οι συνομιλητές του κ. Σχοινά, όπως πληροφορείται η Agrenda, έθεσαν επιτακτικά το αίτημα παράτασης της προθεσμίας, κρούοντας δυνατά τον κώδωνα του κινδύνου, πως σε άλλη περίπτωση πολλές επενδύσεις δεν θα καταφέρουν εγκαίρως να καταθέσεων ολοκληρωμένο φάκελο, με ό,τι μπορεί αυτό να σημαίνει για τη βιωσιμότητα των επενδυτών, τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη της αγροδιατροφικής βιομηχανίας και την εθνική οικονομία εν γένει, καθώς θα χαθούν πολύτιμοι πόροι.
Το επιχείρημα που διατυπώνεται από όσους χαρακτηρίζουν αναγκαία την παράταση, είναι πως για την καθυστέρηση που παρουσιάζεται στην πρόοδο του φυσικού έργου των επενδύσεων και πιθανότατα θα τους αφήσει εκτός νυμφώνος, η ευθύνη δεν αφορά αποκλειστικά τους ίδιους αλλά επιμερίζεται σε πλειάδα εξωγενών παραγόντων.
«Το γεγονός ότι η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου, για παράδειγμα, άρχισε να πληρώνει τα πρώτα αιτήματα πληρωμής μετά από 1 ή και 1,5 χρόνια, είχε ως συνέπεια οι επενδυτές να μην μπορούν να συνεχίσουν την επένδυσή τους, γιατί και οι τράπεζες δεν μπορούσαν να εγκρίνουν την επόμενη δόση, καθυστερώντας, με τη σειρά τους, την παραγγελία του μηχανολογικού εξοπλισμού. Ταυτόχρονα οι αδειοδοτικές αρχές, είτε πρόκειται για πολεοδομίες, δασαρχείο, αρχαιολογία, κτηματολόγιο κλπ, επιβάρυναν τις διαδικασίες με πρόσθετες καθυστερήσεις, προκειμένου να εκδώσουν τις απαραίτητες άδειες. Τους τελευταίους μήνες δε, είναι κι η διεθνής γεωπολιτική αναταραχή, που βάζει εμπόδια, καθώς οδηγεί σε καθυστέρηση στην εκτέλεση των παραγγελιών εξοπλισμού από τους προμηθευτές, μια και δεν υπάρχουν ετοιμοπαράδοτα μηχανήματα στην αγορά», τονίστηκε στην Agrenda.
Παρότι ο κ. Σχοινάς άκουσε με προσοχή την επιχειρηματολογία που του αναπτύχθηκε, πηγές από τον κύκλο των συνομιλητών του μας ανέφεραν πως ο υπουργός απέφυγε να διατυπώσει οποιοδήποτε σχόλιο, γεγονός που προκάλεσε μούδιασμα και προβληματισμό σε όσους του έθεσαν το αίτημα της παράτασης. Και αυτό γιατί, όπως τονίζεται χαρακτηριστικά, ένας επιπλέον μήνας στη διάθεσή τους θα ήταν αρκετός να ανεβάσει στο 75% - 80% το ποσοστό έργων που θα έχουν ολοκληρωθεί σωστά, από το περίπου 60%, που θα περιοριστεί, αν τελικώς κλείσει η «πόρτα ερμητικά» στις 31 Μαΐου.
Με ή χωρίς νέα παράταση στην προθεσμία πάντως όσοι δεν μπορέσουν να υποβάλλουν έγκαιρα αίτημα ολοκλήρωσης της επένδυσης (σ.σ. για το 100% του φυσικού αντικειμένου ή μικρότερο ποσοστό, υπό τον όρο ότι θα μπορούν να τεκμηριώσουν τη λειτουργικότητα της επένδυσης), θα απενταχθούν. Πρακτικά αυτό σημαίνει πως αν δεν έχουν λάβει την ενίσχυση προκαταβολικά, όπως είχαν δικαίωμα, απλώς δεν θα την πάρουν ποτέ. Τα προβλήματα αρχίζουν για εκείνους που έκαναν χρήση της δυνατότητας να πάρουν προκαταβολικά την επιδότηση, καθώς θα πρέπει να την επιστρέψουν εντόκως. Αν μάλιστα, τα χρήματα αυτά, που είναι το πιο πιθανό, ήδη τα έχουν αξιοποιήσει, ώστε να πληρώσουν είτε τους κατασκευαστές, είτε τους προμηθευτές μηχανημάτων θα υπάρξουν δράματα, καθώς… ουκ αν λάβοις παρά του μη έχοντος.
Το σενάριο να ληφθεί πολιτική απόφαση και για όσους δεν προλάβουν να στηθεί «γέφυρα» με το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων, ώστε να χρηματοδοτηθούν από εθνικούς πόρους, στην παρούσα φάση μοιάζει με επιστημονική φαντασία, καθώς τα χρήματα είναι πολλά και οι πόροι του ΠΔΕ σε μεγάλο βαθμό έχουν δεσμευτεί για άλλους σκοπούς. Με άλλα λόγια, ένα πιθανό γκρεμοτσάκισμα στα… βράχια, για σχεδόν ένα στα τέσσερα αιτήματα, είναι μπροστά.
Αγώνας επενδυτών να σώσουν εντός προθεσμίας ότι σώζεται
Η εικόνα από την εξέλιξη των υποέργων που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης κι Ανθεκτικότητας, λίγο πριν πέσει η αυλαία, μάλλον ανταποκρίνεται στην έκδηλη αγωνία των ανησυχούντων επενδυτών.
Είναι ενδεικτικό ότι στις αρχές Μαΐου, σύμφωνα με πηγές της Agrenda, επί 596 εγκεκριμένων επενδύσεων, συνολικού ύψους 1,068 δισ. ευρώ, με δημόσια συμμετοχή της τάξης 528,72 εκατ. ευρώ, είχαν υποβληθεί μόλις 126 ολοκληρωμένα αιτήματα πληρωμής.
Στο υποέργο «Καινοτομία και Πράσινη Μετάβαση, Α΄ κύκλος» κατά τις ίδιες πληροφορίες, επί 83 επενδύσεων, ύψους 346 εκατ. ευρώ, είχαν δοθεί προκαταβολές 117 εκατ. ευρώ και τα αιτήματα πληρωμής ήταν 6,043 εκατ. ευρώ, ενώ στο Β’ κύκλο με 46 επενδυτικά σχέδια, ύψους 191 εκατ. ευρώ, οι προκαταβολές ήταν τα 31 εκατ. ευρώ και περίπου 1,5 εκατ. ευρώ τα αιτήματα πληρωμής.
Στην περίπτωση του «Εκσυγχρονισμού», με 213 επενδύσεις, ύψους 263 εκατ. ευρώ οι προκαταβολές ανερχόταν στα 76 εκατ. ευρώ και 10 εκατ. ευρώ ήταν τα αιτήματα πληρωμής στα 10 εκατ. ευρώ, ενώ στον Β’ κύκλο του προγράμματος με 116 αιτήσεις της τάξης των 95 εκατ. ευρώ, είχαν δοθεί προκαταβολές σχεδόν 27 εκατ. ευρώ και μόλις 550 χιλ. ευρώ σε αιτήματα πληρωμής. Αντίστοιχα, στον «Αγροτουρισμό», με 79 αιτήσεις επενδύσεων, ύψους 125 εκατ. ευρώ, οι προκαταβολές ήταν 16 εκατ. ευρώ και τα αιτήματα πληρωμής 5,5 εκατ. ευρώ και στο πρόγραμμα «Αναδιάρθρωσης, με 28 επενδύσεις ύψους 18 εκατ. ευρώ, είχαν δοθεί προκαταβολές 4 εκατ. ευρώ και 800 χιλ. ευρώ τα αιτήματα πληρωμής.
Για το υποέργο «Γενετική Βελτίωση Ζώων», το οποίο έχει έναν μήνα επιπλέον στη διάθεσή του (τέλος Ιουνίου) μέχρι να ολοκληρωθεί, για τα 18 εγκεκριμένα σχέδια έχουν δοθεί προκαταβολές 350 χιλ. ευρώ, ενώ στο «Υδατοκαλλιέργειας», υπάρχουν 13 αιτήσεις, με συνολικό ύψος επένδυσης 18,7 εκατ. ευρώ.
Αυτά μέχρι και το πρώτο δεκαήμερο του Μαΐου. Έκτοτε κύλησε νερό στο αυλάκι και την περασμένη Δευτέρα, υπολογίζεται πως τα αιτήματα που είχαν υποβληθεί ως ολοκληρωμένα, οι πληροφορίες αναφέρουν ότι έφτασαν στα 180, ενώ η εκτίμηση που διατυπώνεται για τον τελικό τους αριθμό, αν παραμείνει η προθεσμία της 31ης Μαΐου ως έχει, τα ανεβάζει το πολύ στα 350 (ή περίπου 60% του συνόλου των εγκεκριμένων), αφού τα τελευταία 24ωρα γίνεται «μάχη» των επενδυτών να καταφέρουν να είναι εμπρόθεσμοι και να σώσουν οτιδήποτε σώζεται.
