Βέβαια όπως ο ίδιος τονίζει, το σκληρό σιτάρι ήταν πάντα µέσα στις επιλογές του Έλληνα παραγωγού και θα παραµείνει µια από τις βασικές καλλιέργειες, αν και όπως συµπληρώνει «στην ουσία το πρόβληµα δεν είναι η θέση του σκληρού σίτου στην κλίµακα επιλογών του παραγωγού. Το µεγαλύτερο πρόβληµα είναι η θέση του αγρότη – παραγωγού στην κλίµακα των επαγγελµατικών επιλογών των νέων µας».
συνέντευξη στον Γιάννη Πανάγο
Έχει τύχη ο κλάδος των ζυµαρικών χωρίς βιώσιµες αγροτικές εκµεταλλεύσεις στο σκληρό σιτάρι;
Είναι προφανές ότι κλάδος των ζυµαρικών συνδέεται άµεσα µε την αγροτική παραγωγή. Η πρώτη ύλη αποτελεί σηµαντικότατο παράγοντα για την επιτυχία του τελικού προϊόντος. Παρά το γεγονός ότι έχει γίνει σηµαντική πρόοδος στον τοµέα του τεχνολογικού εξοπλισµού (και πλέον σήµερα µέσα από τις επενδύσεις η βιοµηχανία ζυµαρικών έχει µεγαλύτερη γκάµα δυνατοτήτων για την παραγωγή υψηλής ποιότητας προϊόντων), εντούτοις η συµβολή της πρώτης ύλης είναι καθοριστική. Και βέβαια η βιωσιµότητα των αγροτικών εκµεταλλεύσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την παραγωγή υψηλής ποιότητας σκληρού σίτου. Βιωσιµότητα που µπορεί να προκύψει εφόσον υπάρχει ένα πλήθος επιλογών για τον παραγωγό. Μια µόνο καλλιέργεια δεν µπορεί να υποστηρίξει αυτή την βιωσιµότητα σε βάθος χρόνου
Τι έφταιξε και η καλλιέργεια του σκληρού σίτου χάνει θέσεις στην κλίµακα επιλογών των παραγωγών;
Το σκληρό σιτάρι ήταν πάντα µέσα στις επιλογές του Έλληνα παραγωγού. Και πιστεύω ότι θα παραµείνει µια από τις βασικές καλλιέργειες. Φυσικά υπάρχουν διακυµάνσεις από χρονιά σε χρονιά και µάλιστα µε µεγάλο εύρος. Θυµίζω ότι οι εκτάσεις κυµαίνονται από περίπου 2,5 έως 4,5 εκατ. στρ. Είναι µεγάλη διακύµανση. Ωστόσο πιστεύω ότι αυτές οι αυξοµειώσεις είναι εν πολλοίς φυσιολογικές και φυσικά θεµιτές. Ακολουθούν τις εξελίξεις της αγοράς. Νοµίζω ότι το πρόβληµα δεν είναι η θέση του σκληρού σίτου στην κλίµακα επιλογών του παραγωγού. Το µεγαλύτερο πρόβληµα είναι η θέση του αγρότη – παραγωγού στην κλίµακα των επαγγελµατικών επιλογών των νέων µας. Αλλά αυτό είναι ένα άλλο µεγάλο θέµα.
Πού µπορεί να φθάσει η στρεµµατική απόδοση στο σκληρό χωρίς να χαθούν οι ποιοτικοί στόχοι που θέτει η βιοµηχανία;
Το γνωστό δίληµµα ποιότητα έναντι ποσότητας πιστεύω ότι έχει απαντηθεί επαρκώς µε την ύπαρξη πλέον ποιοτικών και ταυτόχρονα παραγωγικών ποικιλιών. Η πρακτική επαρκούς αµειψισποράς (όταν και όπου αυτή εφαρµόζεται) βελτιώνει σηµαντικά και τις δύο πλευρές του διλήµµατος. Επίσης οι σύγχρονες εξελίξεις στην αγροτεχνολογία ενισχύουν σηµαντικά τη θέση του παραγωγού και προσφέρουν αξιόπιστες λύσεις. Στην Ακαδηµία Σίτου ΜΕΛΙΣΣΑ ΚΙΚΙΖΑΣ οι παραγωγοί ενηµερώνονται και εκπαιδεύονται στη χρήση των αντίστοιχων εφαρµογών. Τέλος η καθιέρωση έξτρα ποιοτικού πριµ στην τιµή, µέσω του συµβολαίου βοηθά στην άµβλυνση των διαφορετικών προσεγγίσεων.
Αυτό που βλέπουµε πάντως, είναι την πρόσοδο του παραγωγού να µειώνεται και µαζί να αδυνατίζει η καλλιεργητική του φροντίδα στο προϊόν.
Είναι αλήθεια ότι σε περιόδους µειωµένης κερδοφορίας ή πολύ περισσότερο σε ζηµιογόνες περιόδους, οι παραγωγοί προχωρούν σε µείωση των εισροών. Είναι µια εύκολη και προφανής «λύση». Ωστόσο πυροδοτεί έναν φαύλο κύκλο όπου οι µειωµένες εισροές οδηγούν σε χαµηλές αποδόσεις, εκ νέου µειωµένη κερδοφορία, που φέρνει ακόµη λιγότερες εισροές κ.ο.κ. Πιστεύω ότι εκείνο που χρειάζεται είναι προσεκτική επιλογή των καλλιεργειών, διασπορά κινδύνου και πίστη στις τελικές επιλογές (όποιες και αν είναι αυτές), αξιοποιώντας πάντα τους γεωτεχνικούς συµβούλους. Εφόσον ο παραγωγός καλλιεργεί, πρέπει να το κάνει σωστά, προκειµένου να έχει την προσδοκία του ανάλογου οφέλους. Και φυσικά να τηρείται πλήρως το καλλιεργητικό πρωτόκολλο.
Με δεδοµένο ότι έχετε δηµιουργήσει και Ακαδηµία Σίτου, ποιες είναι οι στοχεύσεις της και ποια η µέχρι σήµερα εµπειρία;
Η βασική στόχευση της Ακαδηµίας Σίτου παραµένει σταθερή, όπως αυτή τέθηκε από την αρχή. Να παρέχουµε στον παραγωγό όλα εκείνα τα εφόδια της επιστήµης, της τεχνολογίας και των νέων εξελίξεων, που θα κάνουν την καλλιέργειά του πιο αποδοτική και ανταγωνιστική. Να στοχεύσει σε µεγάλες παραγωγές και σε υψηλή ποιότητα. Θυµάµαι χαρακτηριστικά ότι θέσαµε από τους πρώτους το θέµα της χρήσης των drones στην καλλιέργεια (και µάλιστα µε πραγµατικές εφαρµογές στον αγρό), όταν για τους περισσότερους ήταν ακόµη µια άγνωστη λέξη. Και αυτό είναι ένα µόνο παράδειγµα. Παράλληλα θωρακίζουµε τον παραγωγό, µέσω της ενηµέρωσης, σχετικά µε τις νέες νοµοθετικές απαιτήσεις. Και τέλος ενισχύουµε την εκπαίδευση σε κάθε τοµέα, που προάγει τον επαγγελµατισµό των παραγωγών – συνεργατών µας σε θέµατα όπως ασφάλεια στην εργασία, προστασία του περιβάλλοντος, σύγχρονες τάσεις – απαιτήσεις της αγοράς κ.α.
∆ώστε µας δύο στοιχεία για την πρώτη ύλη που χρειάζεται η βιοµηχανία σας σε ετήσια βάση και τι µέρος αυτής καλύπτεται από συµβάσεις µε τους παραγωγούς.
Τα δύο βασικά ποιοτικά στοιχεία που χρειάζεται η βιοµηχανία ζυµαρικών από την πρώτη ύλη είναι οι πρωτεΐνες και το χρώµα του σκληρού σίτου. Σε σχέση µε το πρώτο ενδιαφέρει, αφενός µεν η ποσότητα των συνολικών πρωτεϊνών, αφετέρου δε η ποσότητα, αλλά και η ποιότητα, µιας συγκεκριµένης πρωτεΐνης, της γλουτένης. Από την άλλη το χρώµα, ως αποτέλεσµα της ύπαρξης κίτρινων φυσικών χρωστικών στην πρώτη ύλη, είναι ένα επίσης επιθυµητό χαρακτηριστικό, µε έντονη την επίδραση του γενετικού παράγοντα σε αυτή την περίπτωση. Εδώ οι ποικιλίες παίζουν βασικό ρόλο. Σήµερα η συµβολαιακή γεωργία καλύπτει περίπου το 20% των συνολικών ετήσιων αναγκών µας. Το ποσοστό αυτό ανεβαίνει κοντά στο 50%, εφόσον περιοριστούµε στις ανάγκες για σιτάρια υψηλής και πολύ υψηλής ποιότητας.
Τι µερίδιο αγοράς καλύπτει η «Μέλισσα» στην εγχώρια αγορά, ποια θέσει κατέχει µεταξύ των ανταγωνιστών και τι αντιπροσωπεύουν οι εξαγωγές της;
Η ΜΕΛΙΣΣΑ βρίσκεται σταθερά στην πρώτη θέση των προτιµήσεων των καταναλωτών τα τελευταία αρκετά χρόνια. Η σωστή επιλογή της πρώτης ύλης, ο άριστος και σύγχρονος εξοπλισµός και η τεχνογνωσία του προσωπικού εξασφαλίζουν την υψηλή ποιότητα των προϊόντων µας και αυτό έχει εκτιµηθεί ιδιαιτέρως από τους καταναλωτές. Οι εξαγωγές σε συνεχή άνοδο µε τάση να αγγίξουν σχεδόν το 50% της παραγωγής µας.
Βλέπουµε τον τελευταίο καιρό µεγάλο αγώνα διαφοροποίησης στα ζυµαρικά, µε προϊόντα ολικής άλεσης, χαµηλού γλυκαιµικού δείκτη κ.α. Ποιες είναι οι δικές σας νέες προτάσεις;
Η εταιρεία µας πρωτοπόρα και στον τοµέα των καινοτοµιών. Η σειρά των ολικής µε κορυφαία ποιότητα. Τα High Protein, τα Veggie, τα Pasta kids είναι µερικά µόνο παραδείγµατα και έπεται συνέχεια. Το δραστήριο τµήµα Έρευνας και Ανάπτυξης (R&D) εργάζεται ακούραστα.
Σας έχει απασχολήσει το γεγονός ότι τα ζυµαρικά δεν είναι στην πρώτη γραµµή της «υγιεινής διατροφής» όπως αυτή χαράσσεται από τους… διαιτολόγους των social media;
Πιστεύω ότι η θέση των ζυµαρικών στο µεσογειακό τραπέζι θα είναι πάντα σηµαντική. Η διατροφική τους αξία είναι αναγνωρισµένη. Σε κάθε περίπτωση τα καινοτόµα προϊόντα, όπως αυτά που αναφέραµε και πριν έρχονται να καλύψουν και τις νέες απαιτήσεις των σύγχρονων διατροφικών τάσεων. Ένα αγνό τρόφιµο, που αξιοποιεί ένα εγχώριο αγροτικό προϊόν, χωρίς συντηρητικά και πρόσθετα θα έχει πάντα θέση στις επιλογές µας.
Έχει αξιοποιήσει επαρκώς η «Μέλισσα» το γεγονός ότι οι εγκαταστάσεις της βρίσκονται στην καρδιά του θεσσαλικού κάµπου;
Πράγµατι αποτέλεσε και συνεχίζει να αποτελεί ένα µεγάλο πλεονέκτηµα η γεωγραφική τοποθέτηση του εργοστασίου στο κέντρο της Θεσσαλίας. Στη Λάρισα βρίσκεται περίπου το 1/4 των στρεµµάτων σκληρού σίτου που καλλιεργούνται πανελλαδικά. Επίσης και η δεύτερη µεγάλη περιοχή καλλιέργειας η ∆υτ. Μακεδονία είναι σχετικά κοντά. Και δεν είναι µόνο οι ποσότητες που παράγονται στις δύο περιοχές, αλλά και η ποιότητα, που είναι συνήθως η κορυφαία που παράγεται στην χώρα. Τέλος η ευκαιρία να βρίσκεται κοντά στους παραγωγούς της πρώτης ύλης είναι ένα τεράστιο όφελος που δύσκολα αποτυπώνεται σε οικονοµικά µεγέθη.
Πώς επιδρά η εγχώρια βιοµηχανία ζυµαρικών στη διαµόρφωση της αγροτικής πολιτικής, έτσι ώστε να έχει την επάρκεια ποιοτικής πρώτης ύλης που χρειάζεται;
Η αλήθεια είναι ότι υπάρχουν τρόποι, µέσω θεσµικών οργάνων, να εκφραστεί η άποψη της βιοµηχανίας ζυµαρικών, κυρίως προς την Πολιτεία, αλλά και γενικότερα προς την κοινωνία. ∆εν είµαι σίγουρος ότι λαµβάνεται σοβαρά υπόψη. Η περίπτωση της χρήσης πιστοποιηµένου σπόρου είναι ένα παράδειγµα. Χρόνια επιµένουµε στο 100% πιστοποιηµένο σπόρο, µε παράλληλα εντατικούς ελέγχους κατά την παραγωγή του. Τα οφέλη θα είναι πρωτίστως για τον παραγωγό και δευτερευόντως για την βιοµηχανία. Είναι κάτι προφανές, δεν χρειάζεται αποδείξεις. Από την άλλη η πολιτική πριµοδότησης της υψηλής ποιότητας µέσω ενός bonus στη τιµή, παραµένει πάντα µια εναλλακτική που αξιοποιούµε.
Πόσο σας έχει βοηθήσει η συνεργασία µε κάποιους συνεταιρισµούς, όπως π.χ. αυτός της γειτονικής Νίκαιας; Υπάρχουν σκέψεις για ενδυνάµωση αυτής της συνεργασίας;
Ήταν πάντα στην λογική µας η άµεση συνεργασία µε τις ενώσεις – οµάδες παραγωγών. Έχουµε την τύχη να είµαστε πολύ κοντά (τόσο γεωγραφικά όσο και σε αντίληψη) µε τον Συνεταιρισµό της Νίκαιας, που αναφέρατε. Αλλά και µε άλλους συνεταιρισµούς έχουµε στενή συνεργασία, την οποία θέλουµε πάντα να αναπτύσσουµε. Τα σεµινάρια της Ακαδηµίας Σίτου, η επιτόπια δωρεάν συµβουλευτική στον αγρό, η συµµετοχή στο συµβόλαιο της Μέλισσα Κίκιζας είναι κάποιοι τρόποι περαιτέρω ενίσχυσης αυτής της συνεργασίας.
Τι έχει να προτείνει στους αγρότες ένας άνθρωπος µε τη δική σας εµπειρία στην αγορά, ακόµα κι αν βλέπει τα πράγµατα µε τα «µάτια» της βιοµηχανίας;
Θα έλεγα κάτι που ισχύει για όλους τους επαγγελµατίες. ∆ίνουµε αξία στη δουλειά µας, υπηρετώντας την µε τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Η δουλειά του αγρότη είναι από τη φύση της πολύ απαιτητική. Στην σύγχρονη εποχή αποκτά ολοένα και µεγαλύτερη αξία. Η κλιµατική αλλαγή από τη µια, που περιορίζει τις σοδειές και η αύξηση του πληθυσµού από την άλλη, που µεγαλώνει τις ανάγκες για σίτιση του πληθυσµού, βάζουν στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος την αγροτική παραγωγή. Κατά την γνώµη µου όσοι ασχολούνται µε την τροφή και ακόµη περισσότερο αυτοί που βρίσκονται στην πρωτογενή παραγωγή θα είναι σε προνοµιακή θέση τα επόµενα χρόνια. Ίσως σήµερα να µην φαίνεται τόσο καθαρά, αλλά στο κοντινό µέλλον αυτό θα αλλάξει.
Πώς διαµορφώνεται η σχέση του εξαγωγικού εµπορίου µε την ντόπια βιοµηχανία ζυµαρικών;
Μεγάλο µέρος της παραγωγής µας εξάγεται. Η τάση είναι αυξητική και αναµένεται να ακόµη πιο έντονη τα επόµενα χρόνια. Ένα δραστήριο τµήµα εξαγωγών και η άριστη ποιότητα των προϊόντων µας είναι το καλύτερο διαβατήριο. Ευρώπη, Η.Π.Α., Καναδάς, αλλά και Κίνα είναι µερικές αγορές στην οποίες απευθυνόµαστε.
Αν αφήσουµε στην άκρη τις οικονοµικές απολαβές τι θα περίµενε από την καριέρα του στον κλάδο ο ∆ηµήτρης Μπακοδήµος;
Κατά τη διάρκεια αυτών των χρόνων της ενασχόλησής µου στον κλάδο της αγροδιατροφής, γίναµε µάρτυρες κάποιων σηµαντικών αλλαγών. Από την µια µεριά η βιοµηχανία τροφίµων µε σηµαντική πρόοδο στην αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών, στην αυτοµατοποίηση και στον εκσυγχρονισµό. Από την άλλη µεριά ο πρωτογενής τοµέας να µένει πιο πίσω στις εξελίξεις, να χάνει έδαφος στον διεθνή ανταγωνισµό και παράλληλα να εγκαταλείπεται και να απαξιώνεται από την νέα γενιά. Αυτό που θα ήθελα να δω τα επόµενα χρόνια θα ήταν µια επαναξιολόγηση της σπουδαιότητας της αγροτικής παραγωγής για την κοινωνία συνολικά. Να ξαναπάρει ο πρωτογενής τοµέας την θέση που του αξίζει για µια χώρα όπως η Ελλάδα. Ακόµη και οι πιο προηγµένες τεχνολογικά χώρες δεν εγκατέλειψαν ποτέ την αγροτική παραγωγή. Γιατί να το κάνουµε εµείς;
