Από την εκστρατεία «Κάντε την Αμερική Υγιή Ξανά» («Make America Healthy Again»-ΜΑΗΑ) του Ρόμπερτ Κένεντι Τζούνιορ μέχρι τις Βρυξέλλες, τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα αναδεικνύονται σε νέο πεδίο σύγκρουσης. Ο υπουργός Υγείας των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, έχει αναδείξει τα συσκευασμένα και μαζικής παραγωγής τρόφιμα σε βασικό στόχο της πολιτικής του για τη δημόσια υγεία. Και ενώ οι θέσεις του για τα εμβόλια έχουν προκαλέσει ανησυχία στις Βρυξέλλες, στο συγκεκριμένο πεδίο βρίσκει έναν απρόσμενο σύμμαχο στην Κομισιόν, τον επίτροπο Υγείας της ΕΕ, Όλιβερ Βάρχελι, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ της ενίσχυσης της διεθνούς προσπάθειας κατά της ανθυγιεινής διατροφής. «Χαιρετίζω το γεγονός ότι οι ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Υγείας Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, δίνουν μεγαλύτερη έμφαση σε αυτή την ατζέντα, μεταξύ άλλων μέσω της εκστρατείας #eatrealfood», έγραψε ο Βάρχελι στο LinkedIn, μετά τη συμμετοχή του στη διατλαντική επιχειρηματική σύνοδο ΗΠΑ-ΕΕ στις Βρυξέλλες. Η συμφωνία ως προς τον στόχο είναι το εύκολο μέρος. Το δύσκολο αρχίζει όταν η συζήτηση περνά στον ορισμό των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων και, κυρίως, στο εάν και με ποιον τρόπο πρέπει να επιβληθούν περιορισμοί στην παραγωγή και την κατανάλωσή τους. Στο επίκεντρο βρίσκεται ένας διαρκώς αυξανόμενος όγκος επιστημονικών ερευνών που συνδέουν την κατανάλωση τέτοιων προϊόντων με την παχυσαρκία, τον διαβήτη και άλλες χρόνιες παθήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, κρατά προς το παρόν αποστάσεις αναμένοντας τα αποτελέσματα μελέτης για τους πιθανούς κινδύνους των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων, η οποία πρόκειται να ολοκληρωθεί τον Μάρτιο του 2027. Σε δήλωσή της προς το Politico, η Κομισιόν σημειώνει ότι, παρά τον αυξανόμενο όγκο επιστημονικών στοιχείων, ορισμένες επιπτώσεις, όπως οι περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις του ζητήματος, δεν έχουν ακόμη διερευνηθεί επαρκώς. Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι δεν προτίθεται να αποφασίσει για λογαριασμό των πολιτών ποια τρόφιμα θα πρέπει ή δεν θα πρέπει να καταναλώνουν. Ενδεικτικό της επιφυλακτικότητας είναι ότι ακόμη και η ιδέα της φορολόγησης των ανθυγιεινών υπερεπεξεργασμένων προϊόντων, που είχε συμπεριληφθεί σε προσχέδιο του ευρωπαϊκού σχεδίου, τελικά αφαιρέθηκε και εντάχθηκε μια διαφορετική προσέγγιση: η χρήση οικονομικών κινήτρων ώστε οι επιχειρήσεις να αναδιαμορφώσουν τις συνταγές των προϊόντων τους και τη βελτίωση της ενημέρωσης των καταναλωτών για πιθανούς κινδύνους.
Ερώτημα του ενός εκατομμυρίου είναι ο ίδιος ο ορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων
Η ευρωπαϊκή περιφέρεια βρίσκεται πίσω σε ό,τι αφορά τη ρύθμιση τόσο των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων επισημαίνει η Λιζ Αρνάνζ της μη κυβερνητικής οργάνωσης NCD Alliance. Κατά την ίδια, ερώτημα του ενός εκατομμυρίου είναι ο ίδιος ο ορισμός των υπερεπεξεργασμένων τροφίμων. Ο όρος παραπέμπει συνήθως σε αλμυρά σνακ, συσκευασμένα γλυκίσματα με συντηρητικά και αναψυκτικά με υψηλή περιεκτικότητα σε ζάχαρη. Ωστόσο, στην ίδια κατηγορία μπορεί να ενταχθούν ακόμη και ψωμί ολικής άλεσης ή εμπλουτισμένα γιαούρτια. Σύμφωνα με την Αρνάνζ τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα δεν χαρακτηρίζονται μόνο από την υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά, ζάχαρη και νάτριο, αλλά ενδέχεται να έχουν και πρόσθετες αρνητικές επιπτώσεις εξαιτίας της διαδικασίας επεξεργασίας τους. Αυτή ακριβώς η τελευταία θέση αποτελεί ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα σημεία της συζήτησης. Οι εκπρόσωποι της βιομηχανίας την αμφισβητούν, ενώ και μεταξύ των επιστημόνων δεν υπάρχει οριστική συμφωνία. Εκεί όπου οι οργανώσεις υγείας βλέπουν φθηνά προϊόντα που σχεδιάζονται ώστε να ενισχύουν την υπερκατανάλωση, οι επιχειρήσεις αντιτείνουν ότι η τεχνολογική καινοτομία μπορεί να κάνει τα τρόφιμα πιο θρεπτικά, οικονομικά και ασφαλή, με μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
