Από την παροχή βοήθειας στους πολίτες για την προστασία τους κατά τη διάρκεια καταστάσεων έκτακτης ανάγκης έως τη διασφάλιση ότι τα εθνικά συστήματα πολιτικής προστασίας μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν σε περίπτωση καταστροφών, η ΕΕ λαμβάνει συγκεκριμένα μέτρα για να καταστήσει την Ευρώπη πιο ανθεκτική.
Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, στο Ευρωπαϊκό Φόρουμ Πολιτικής Προστασίας, η επίτροπος Ισότητας, Ετοιμότητας και Διαχείρισης Κρίσεων Hadja Lahbib παρουσίασε νέες κατευθυντήριες γραμμές για να βοηθήσει τους ανθρώπους και τις κοινότητες να προετοιμαστούν για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μεταξύ άλλων κατά τις πρώτες 72 ώρες μιας κρίσης. Ανακοίνωσε επίσης σχέδια για ετήσια Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ, με την πρώτη διοργάνωση να έχει προγραμματιστεί για τον Οκτώβριο του 2027. Οι πρωτοβουλίες αυτές βασίζονται σε πρόσφατα εκδοθείσα σύσταση της Επιτροπής σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των εθνικών σημείων επαφής πολιτικής προστασίας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Μαζί, σημειώνουν περαιτέρω πρόοδο όσον αφορά την υλοποίηση της στρατηγικής της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, μετατρέποντας τις φιλοδοξίες ετοιμότητας της Ευρώπης σε πρακτική δράση.
Νέες κατευθυντήριες γραμμές για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού
Από τη συσκευασία των απαραίτητων σε μια τσάντα έκτακτης ανάγκης μέχρι τη γνώση του τρόπου αντίδρασης όταν χτυπά η καταστροφή, η ετοιμότητα ξεκινά με πρακτικά βήματα. Οι νέες κατευθυντήριες γραμμές της Επιτροπής θα βοηθήσουν τις αρχές να παρέχουν στους πολίτες τις γνώσεις και τα εργαλεία που χρειάζονται για να προστατεύσουν τον εαυτό τους και τους άλλους σε περίπτωση κρίσης.
Καλύπτουν τέσσερις βασικούς τομείς:
- 72ωρη αυτάρκεια: παροχή βοήθειας στους ανθρώπους για την κάλυψη των βασικών αναγκών τους κατά τη διάρκεια των τριών πρώτων ημερών μιας κατάστασης έκτακτης ανάγκης, ενώ κινητοποιείται δημόσια βοήθεια, μεταξύ άλλων μέσω βασικών προμηθειών έκτακτης ανάγκης και σακουλών αρπαγής έκτακτης ανάγκης.
- Εκπαίδευση ετοιμότητας: ενσωμάτωση της ετοιμότητας στα προγράμματα προσχολικής και πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και παροχή κατάρτισης στους εκπαιδευτικούς, βοηθώντας τα παιδιά να αναπτύξουν δεξιότητες ετοιμότητας από νεαρή ηλικία μέσω προσβάσιμων, κατάλληλων για την ηλικία δραστηριοτήτων, χωρίς να δημιουργείται φόβος ή άγχος.
- Ετοιμότητα χωρίς αποκλεισμούς για την αναπηρία: καθιστώντας τα μέτρα ετοιμότητας πιο συμπεριληπτικά και προσβάσιμα, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες των ατόμων με αναπηρία και ενθαρρύνοντας τη συμμετοχή τους στον σχεδιασμό ετοιμότητας, ώστε κανείς να μην μείνει στο περιθώριο.
- Κοινοποίηση κινδύνων και απειλών: παροχή βοήθειας στις αρχές ώστε να κοινοποιούν αποτελεσματικότερα τους κινδύνους και τις απειλές, διασφαλίζοντας ότι οι πολίτες λαμβάνουν έγκαιρες, προσβάσιμες και αξιόπιστες πληροφορίες πριν, κατά τη διάρκεια και μετά από καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Από κοινού, αυτές οι μη δεσμευτικές κατευθυντήριες γραμμές αποσκοπούν στην προώθηση μιας νοοτροπίας ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη, διασφαλίζοντας ότι τα άτομα και οι κοινότητες είναι καλύτερα ενημερωμένοι, εξοπλισμένοι και ικανοί να προβλέπουν και να ανταποκρίνονται σε κρίσεις.
Ημέρα Ετοιμότητας της ΕΕ
Για να καταστεί η ετοιμότητα κοινή προτεραιότητα σε ολόκληρη την Ευρώπη, η Επιτροπή προτείνει τη θέσπιση ετήσιας Ημέρας Ετοιμότητας της ΕΕ, η οποία θα πραγματοποιείται κάθε 23 Οκτωβρίου, αρχής γενομένης από το 2027. Θα ενθαρρύνει τους πολίτες και τις κοινότητες να αναλάβουν ενεργό ρόλο στην προετοιμασία για καταστάσεις έκτακτης ανάγκης για την προστασία του εαυτού τους και των άλλων.
Η ετήσια εκδήλωση θα αναγνωρίσει επίσης τις προσπάθειες και το έργο των εθνικών, περιφερειακών και τοπικών αρχών, των οργανώσεων πολιτικής προστασίας και των κοινοτήτων για την ενίσχυση της ετοιμότητας σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Η ημερομηνία αυτή σηματοδοτεί την επέτειο της θέσπισης του μηχανισμού πολιτικής προστασίας στις 23 Οκτωβρίου 2001, αναγνωρίζοντας τον ρόλο του στην προώθηση της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και στον συντονισμό της αντιμετώπισης καταστροφών εντός και εκτός της ΕΕ κατά τα τελευταία 25 έτη.
Η πρωτοβουλία αντικατοπτρίζει τη σημασία της συμμετοχής των πολιτών, την οποία τόνισε επίσης η ομάδα ευρωπαίων πολιτών για την ετοιμότητα. Φέρνοντας σε επαφή 150 πολίτες από ολόκληρη την ΕΕ τον Μάρτιο-Μάιο του 2026, η ομάδα συνέστησε, μεταξύ άλλων μέτρων, τη διοργάνωση ετήσιας εβδομάδας ετοιμότητας της ΕΕ.
Η Επιτροπή θα συνεργαστεί με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή των Περιφερειών για μια κοινή δήλωση που θα υποστηρίζει την πρωτοβουλία.
Ενίσχυση της επιχειρησιακής συνέχειας και των προσομοιώσεων ακραίων καταστάσεων
Η πρόσφατα εκδοθείσα σύσταση σχετικά με την επιχειρησιακή συνέχεια και τις προσομοιώσεις ακραίων καταστάσεων έχει ως στόχο να βοηθήσει τα κράτη μέλη της ΕΕ και τα κράτη που συμμετέχουν στον ΜΠΠΕ να διασφαλίσουν ότι τα εθνικά τους σημεία επαφής πολιτικής προστασίας στο πλαίσιο του μηχανισμού πολιτικής προστασίας παραμένουν σε λειτουργία ανά πάσα στιγμή, ακόμη και κατά τη διάρκεια γεγονότων που προκαλούν αναστάτωση.
Με βάση τα διδάγματα που αντλήθηκαν από πρόσφατες κρίσεις και διαταραχές, η μη δεσμευτική σύσταση παρέχει πρακτική καθοδήγηση σχετικά με την ανάπτυξη σχεδίων επιχειρησιακής συνέχειας και την τακτική δοκιμή των ρυθμίσεων συνέχειας. Ενισχύοντας την ανθεκτικότητα αυτών των εθνικών σημείων επαφής, έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι ο μηχανισμός μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί όλο το εικοσιτετράωρο και να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά όταν προκύπτουν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Ιστορικό
Η στρατηγική της ΕΕ για την Ένωση Ετοιμότητας, η οποία εγκρίθηκε τον Μάρτιο του 2025, καθορίζει μια ολοκληρωμένη προσέγγιση για την ενίσχυση της ικανότητας της Ευρώπης να προβλέπει, να προλαμβάνει και να ανταποκρίνεται σε κρίσεις και απειλές.
Με βάση τις συστάσεις της έκθεσης Niinistö, η στρατηγική προωθεί μια προσέγγιση για το σύνολο της κοινωνίας και το σύνολο της διακυβέρνησης, αναγνωρίζοντας ότι η ετοιμότητα αποτελεί κοινή ευθύνη με τη συμμετοχή των δημόσιων αρχών, των επιχειρήσεων, της κοινωνίας των πολιτών και των πολιτών.
Η στρατηγική περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις για την ενίσχυση της ετοιμότητας του πληθυσμού, τη βελτίωση της ευαισθητοποίησης σχετικά με τους κινδύνους και την ενίσχυση της ικανότητας της ΕΕ να ανταποκρίνεται σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Οι κατευθυντήριες γραμμές για την ετοιμότητα του πληθυσμού δημοσιεύονται με τέσσερα συνοδευτικά έγγραφα καθοδήγησης, συμπεριλαμβανομένων παραδειγμάτων ορθών πρακτικών από τα κράτη μέλη και παγκοσμίως. Στο πλαίσιο μιας συνεχιζόμενης συνεργατικής διαδικασίας, η καθοδήγηση μπορεί να επανεξεταστεί σε μεταγενέστερο στάδιο, λαμβάνοντας υπόψη την ανατροφοδότηση και τα διδάγματα που αντλήθηκαν.
