Οι προτεινόμενες αλλαγές αποσκοπούν στον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της λειτουργίας των γεωργικών αγορών, στη στήριξη του εισοδήματος των παραγωγών και στην ενδυνάμωση της θέσης των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων. Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις σε επιμέρους τομείς, όπως οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, τα πρότυπα εμπορίας γεωργικών προϊόντων, η προώθηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών στα σχολεία και η εναρμόνιση των κανόνων για την παραγωγή και εμπορία της κάνναβης.
Η συμφωνία αφορά τη μερική διαπραγματευτική θέση του Συμβουλίου, καθώς τα δημοσιονομικά και οριζόντια ζητήματα θα εξεταστούν στο πλαίσιο των συνολικών διαπραγματεύσεων για το νέο ΠΔΠ της περιόδου 2028-2034. Η θέση αυτή αποτελεί τη βάση για την έναρξη διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Ακολουθεί η σχετική ανακοίνωση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Το Συμβούλιο ενέκρινε στις 19 Οκτωβρίου τη μερική διαπραγματευτική του θέση επί δέσμης επικαιροποιημένων κανόνων για την κοινή οργάνωση των γεωργικών αγορών (ΚΟΑ), στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) μετά το 2027, δηλαδή τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η ΚΟΑ καθορίζει το ενιαίο πλαίσιο λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς γεωργικών προϊόντων σε ολόκληρη την ΕΕ. Ο αναθεωρημένος κανονισμός αποσκοπεί στην επικαιροποίηση των ευρωπαϊκών κανόνων για τις γεωργικές αγορές σε διάφορους τομείς, μεταξύ των οποίων οι τομεακές παρεμβάσεις, το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τα σχολεία, τα πρότυπα εμπορίας, καθώς και η ετοιμότητα για την αντιμετώπιση έκτακτων καταστάσεων και κρίσεων.
Η διαπραγματευτική θέση χαρακτηρίζεται «μερική», καθώς δεν καλύπτει τα δημοσιονομικά και οριζόντια ζητήματα, τα οποία εξετάζονται επί του παρόντος στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το συνολικό ΠΔΠ της περιόδου 2028-2034.
«Σήμερα κάνουμε ένα σημαντικό βήμα προς τη διαμόρφωση του μέλλοντος των γεωργικών αγορών της Ευρώπης. Με τη σημερινή συμφωνία, στόχος μας είναι να στηρίξουμε έναν ανθεκτικό και ανταγωνιστικό αγροδιατροφικό τομέα, να ενισχύσουμε τη θέση των αγροτών στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων και να διασφαλίσουμε ότι οι πολίτες μας θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν τρόφιμα υψηλής ποιότητας», δήλωσε ο Martin Heydon, υπουργός Γεωργίας, Τροφίμων και Θαλάσσιων Υποθέσεων της Ιρλανδίας.
Κύρια στοιχεία
Σύμφωνα με το προτεινόμενο πλαίσιο για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, τα υφιστάμενα ευρωπαϊκά ταμεία, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (ΚΓΠ), θα συγκεντρωθούν σε ένα νέο Ταμείο Εθνικών και Περιφερειακών Εταιρικών Σχέσεων (NRPF).
Στο πλαίσιο του μελλοντικού αυτού Ταμείου, κάθε κράτος μέλος θα καταρτίζει ένα ενιαίο, ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο θα αντικαταστήσει τα σημερινά χωριστά σχέδια και προγράμματα για τη συνοχή, τη γεωργία, την αλιεία, τη μετανάστευση, την ασφάλεια και το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα.
Με βάση τη νέα αυτή αρχιτεκτονική, η χρηματοδότηση των μέτρων που καλύπτονται σήμερα από τον κανονισμό για την ΚΟΑ θα διέπεται από τον κανονισμό για το NRPF.
Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί τον βασικό προσανατολισμό της πρότασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και αποσκοπεί στον εκσυγχρονισμό και την ενίσχυση της ΚΟΑ, καθώς και στην προσαρμογή της στο νέο πλαίσιο, εισάγοντας παράλληλα στοχευμένες επικαιροποιήσεις σε διάφορους γεωργικούς τομείς.
Τομεακές παρεμβάσεις
Βασικός στόχος των διατάξεων για τις τομεακές παρεμβάσεις είναι η διασφάλιση της αποτελεσματικής και σταθερής λειτουργίας των γεωργικών αγορών, καθώς και η στήριξη του εισοδήματος των αγροτών.
Σύμφωνα με τη θέση του Συμβουλίου, οι τομεακές παρεμβάσεις θα είναι υποχρεωτικές σε ορισμένους τομείς, και συγκεκριμένα στη μελισσοκομία, στα οπωροκηπευτικά και, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, στον αμπελοοινικό τομέα, προκειμένου να διασφαλιστούν ισότιμοι όροι ανταγωνισμού σε ολόκληρη την ΕΕ.
Παράλληλα, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες των κρατών μελών, το Συμβούλιο εισήγαγε τη δυνατότητα ευέλικτων παρεκκλίσεων για τον αμπελοοινικό τομέα, ώστε να λαμβάνεται υπόψη η κατάσταση στις χώρες όπου ο συγκεκριμένος τομέας δεν είναι ανεπτυγμένος.
Πρωτεϊνούχες καλλιέργειες
Προβλέπεται η δημιουργία χωριστού τομέα για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες και τους ελαιούχους σπόρους, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον υφιστάμενο τομέα των αποξηραμένων ζωοτροφών.
Τα κράτη μέλη θα ενθαρρύνονται να αναγνωρίζουν οργανώσεις παραγωγών στον νέο αυτό τομέα, για τους σκοπούς εφαρμογής των τομεακών παρεμβάσεων.
Στόχος είναι η ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής, η μείωση της εξάρτησης από τις εισαγωγές πρωτεϊνούχων καλλιεργειών και η ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ στον συγκεκριμένο τομέα.
Ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τα σχολεία
Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα για τα σχολεία παρέχει χρηματοδότηση στα κράτη μέλη για τη διάθεση φρούτων, λαχανικών και γάλακτος σε μαθητές, καθώς και για την υλοποίηση εκπαιδευτικών δράσεων. Το πρόγραμμα θα συνεχιστεί και στο πλαίσιο του επόμενου ΠΔΠ. Η θέση του Συμβουλίου διατηρεί τον στόχο της πρότασης της Επιτροπής για την προώθηση υγιεινών διατροφικών συνηθειών μεταξύ των μαθητών, μεταξύ άλλων μέσω του περιορισμού της διανομής τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε ελεύθερα σάκχαρα και λιπαρά.
Στο νέο πλαίσιο, η εφαρμογή του προγράμματος θα μεταβεί από τη σχολική χρονιά στο ημερολογιακό έτος. Η διαπραγματευτική εντολή του Συμβουλίου προβλέπει μεταβατικά μέτρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματική εφαρμογή της αλλαγής.
Πρότυπα εμπορίας
Η θέση του Συμβουλίου προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης προτύπων εμπορίας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, το βόειο κρέας, το χοιρινό κρέας, το πρόβειο και το κατσικίσιο κρέας, καθώς και το ρύζι. Στόχος είναι η καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με την προέλευση των προϊόντων που αγοράζουν.
Κάνναβη
Το Συμβούλιο διατήρησε την πρόταση της Επιτροπής για την εναρμόνιση των κανόνων παραγωγής και εμπορίας της κάνναβης, με σκοπό την αντιμετώπιση των αποκλίσεων μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών. Με βάση την πρόταση, ο σχετικός τομέας θα καλύπτει όλα τα μέρη του φυτού της κάνναβης.
Η εναρμόνιση αναμένεται να συμβάλει στην ευθυγράμμιση των κανόνων σε επίπεδο ΕΕ και στη διασφάλιση ισότιμων όρων ανταγωνισμού.
Παράλληλα, οι διατάξεις θα διατηρούν αυστηρές απαιτήσεις πιστοποίησης των σπόρων και το όριο περιεκτικότητας σε Δ9-τετραϋδροκανναβινόλη (THC) στο 0,3%, με στόχο την προστασία της δημόσιας υγείας.
Το Συμβούλιο εισήγαγε επίσης πρόσθετες δικλίδες ασφαλείας, ώστε οι νέοι κανόνες να μην παρεμβαίνουν σε άλλες εθνικές ρυθμίσεις ή πολιτικές που αφορούν ζητήματα δημόσιας ασφάλειας, ναρκωτικών ή υγείας.
Επόμενα βήματα
Η διαπραγματευτική εντολή που εγκρίθηκε σήμερα αποτελεί τη βάση για την έναρξη διαπραγματεύσεων της Προεδρίας του Συμβουλίου με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Η χρηματοδοτική κατανομή για την περίοδο 2028-2034 θα εξαρτηθεί από την τελική συμφωνία για το νέο ΠΔΠ στο σύνολό του.
Παράλληλα, συνεχίζονται οι εργασίες για τον κανονισμό της ΚΓΠ μετά το 2027, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας επί μερικής διαπραγματευτικής εντολής του Συμβουλίου για τον συγκεκριμένο φάκελο κατά τη σύνοδο του Συμβουλίου Γεωργίας και Αλιείας τον Οκτώβριο.
Ιστορικό
Ο κανονισμός για την κοινή οργάνωση των αγορών γεωργικών προϊόντων καθορίζει τους κανόνες λειτουργίας της εσωτερικής αγοράς, προσδιορίζει το πλαίσιο των παρεμβάσεων στην αγορά και ρυθμίζει τις εμπορικές συναλλαγές με τρίτες χώρες, συμπεριλαμβανομένης της διαχείρισης αδειών, δασμολογικών ποσοστώσεων και δραστηριοτήτων προώθησης.
Παράλληλα, καθορίζει το πλαίσιο εμπορίας των γεωργικών προϊόντων, καλύπτοντας ζητήματα όπως τα πρότυπα εμπορίας, οι γεωγραφικές ενδείξεις και οι απαιτήσεις επισήμανσης.
Επιπλέον, προσδιορίζει τον τρόπο λειτουργίας των οργανώσεων παραγωγών, των ενώσεων οργανώσεων παραγωγών και των διεπαγγελματικών οργανώσεων, ενώ περιλαμβάνει και διατάξεις για τον ανταγωνισμό.
