Σαρωτικοί κτηνιατρικοί έλεγχοι για οζώδη, αφθώδης, πανώλη και ευλογιά στο νέο πρόγραμμα επιτήρησης

Η απόφαση, του υφυπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης, Αθανάσιου Καββαδά αφορά την οζώδη δερματίτιδα των βοοειδών, τον αφθώδη πυρετό, την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών και την ευλογιά των προβάτων και αιγών, με βασικό στόχο την έγκαιρη ανίχνευση πιθανών κρουσμάτων και την άμεση αντιμετώπιση ενδεχόμενης επιζωοτίας.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις περιοχές υψηλού κινδύνου, στις οποίες περιλαμβάνονται το σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων της Ανατολικής και Κεντρικής Μακεδονίας, καθώς και τα νησιά Λήμνος, Λέσβος, Χίος, Σάμος, Ρόδος και Κως.

Στις συγκεκριμένες περιοχές προβλέπονται συστηματικοί κτηνιατρικοί έλεγχοι, κλινικές εξετάσεις σε βοοειδή και αιγοπρόβατα, καθώς και αιμοληψίες για εργαστηριακές αναλύσεις. Ειδικότερα, προβλέπεται η επιλογή τουλάχιστον 15 εκμεταλλεύσεων βοοειδών και 15 εκμεταλλεύσεων αιγοπροβάτων ανά μήνα σε κάθε περιοχή επιδημιολογικής διερεύνησης, με στόχο την ευρεία γεωγραφική κάλυψη.

Παράλληλα, σε ολόκληρη τη χώρα καθιερώνεται σύστημα παθητικής επιτήρησης, με υποχρέωση άμεσης ενημέρωσης των κτηνιατρικών αρχών για κάθε ύποπτο περιστατικό. Οι κτηνοτρόφοι καλούνται να παρακολουθούν καθημερινά τα ζώα τους και να αναφέρουν εντός 24 ωρών την εμφάνιση ύποπτων συμπτωμάτων.

Η απόφαση προβλέπει επίσης ενίσχυση των κτηνιατρικών υπηρεσιών στις περιοχές υψηλού κινδύνου με προσλήψεις προσωπικού, ετήσιες συμβάσεις πλήρους απασχόλησης και δυνατότητα ανανέωσης ή παράτασης, καθώς και ενίσχυση της εργαστηριακής και ψηφιακής υποστήριξης του προγράμματος.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και η πρόβλεψη κυρώσεων για όσους δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις του προγράμματος. Συγκεκριμένα, προβλέπεται η μη καταβολή αποζημιώσεων και ενισχύσεων, καθώς και η επιβολή διοικητικών και ποινικών κυρώσεων.

Το νέο πλαίσιο αποσκοπεί στην ενίσχυση της θωράκισης της ελληνικής κτηνοτροφίας απέναντι σε νοσήματα που μπορούν να προκαλέσουν σοβαρές απώλειες στο ζωικό κεφάλαιο και σημαντικές οικονομικές επιπτώσεις στον κλάδο.

Αναλυτικά η απόφαση Καββαδά

ΘΕΜΑ: «Πρόγραμμα επιτήρησης και λήψης μέτρων για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου της Ελλάδας από τα εξωτικά νοσήματα της οζώδους δερματίτιδας των βοοειδών, του αφθώδους πυρετού, της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών και της ευλογιάς των προβάτων και αιγών, για το έτος 2026».

Άρθρο 1

Σκοπός - Πεδίο εφαρμογής

1. Με την παρούσα απόφαση εγκρίνονται οι λεπτομέρειες εφαρμογής του προγράμματος επιτήρησης και λήψης μέτρων (εφεξής Πρόγραμμα), για την προστασία του ζωικού κεφαλαίου της Ελλάδας από την οζώδη δερματίτιδα των βοοειδών, τον αφθώδη πυρετό, την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών και την ευλογιά των προβάτων και αιγών (εφεξής εξωτικά νοσήματα), σύμφωνα με το άρθρο 26 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/429. 2. Σκοποί του Προγράμματος είναι: α) Η έγκαιρη διάγνωση των εξωτικών νοσημάτων μέσω συστημάτων ενεργητικής και παθητικής επιτήρησης τα οποία εφαρμόζονται ως εξής: αα) Η ενεργητική επιτήρηση του Προγράμματος εφαρμόζεται στο σύνολο των Περιφερειακών Ενοτήτων των Περιφερειών της Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και της Κεντρικής Μακεδονίας, από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου στις νήσους Λήμνο, Λέσβο, Χίο, Σάμο και από την Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου στις νήσους Ρόδο και Κω (περιοχές υψηλού κινδύνου) και περιλαμβάνει: i) την κλινική επιτήρηση για τον αφθώδη πυρετό σε εκμεταλλεύσεις βοοειδών και αιγοπροβάτων, ii) την κλινική επιτήρηση για την ευλογιά των προβάτων και αιγών και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, iii) την ορολογική επιτήρηση για τον αφθώδη πυρετό και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, ββ) η παθητική επιτήρηση εφαρμόζεται στο σύνολο της επικράτειας για όλα τα εξωτικά νοσήματα και για όλα τα είδη των ευαίσθητων σε εξωτικά νοσήματα ζώων, β) η αύξηση της ετοιμότητας των κτηνιατρικών αρχών, μέσω της εξασφάλισης της επάρκειας σε τεχνογνωσία, προσωπικό, υλικοτεχνικό εξοπλισμό και ηλεκτρονικές εφαρμογές, για την πρόληψη, την έγκαιρη διάγνωση και τη λήψη όλων των απαιτούμενων μέτρων για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση των εξωτικών νοσημάτων, γ) η αύξηση του επιπέδου ετοιμότητας και επαγρύπνησης των κατόχων ζώων των ευαίσθητων ειδών και των εμπλεκόμενων με αυτά προσώπων και φορέων, μέσω της διαρκούς ενημέρωσης. 3. Το Πρόγραμμα εφαρμόζεται ανάλογα με την επιδημιολογική εξέλιξη των εξωτικών νοσημάτων στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου και των Βαλκανίων και σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

 Άρθρο 2

Ορισμοί

Για τους σκοπούς της παρούσας ισχύουν οι ορισμοί της παρ. 1 του άρθρου 2 του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2023/361 όπως τροποποιήθηκε και ισχύει, καθώς και οι παρακάτω ορισμοί : α) αγέλη: ένα ζώο ή το σύνολο των ζώων που διατηρούνται σε μία εκμετάλλευση. Όταν σε μια εκμετάλλευση συστεγάζονται περισσότερες από μία αγέλες που ανήκουν σε διαφορετικούς κατόχους, οι αγέλες αυτές απαρτίζουν ενιαία επιδημιολογική μονάδα και έχουν το ίδιο υγειονομικό καθεστώς. Κάθε αγέλη έχει τον δικό της κωδικό αριθμό, β) εκμετάλλευση: κάθε εγκατάσταση, κτίσμα ή, σε περίπτωση ελευθέρας βοσκής, κάθε τόπος, όπου διατηρούνται, εκτρέφονται ή υποβάλλονται σε χειρισμούς ζώα, σε μόνιμη ή προσωρινή βάση, γ) κάτοχος: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το όποιο έχει στην κυριότητά του έστω και ένα ζώο των ευαίσθητων ειδών ή έχει αναλάβει την ευθύνη για τη συντήρηση ή εκτροφή των ζώων αυτών με ή χωρίς χρηματική αμοιβή, δ) περιοχές υψηλού κινδύνου: οι περιοχές της υποπερ. αα’ της περ. α’ της παρ. 2 του άρθρου 1, που λόγω γεωγραφικής θέσης, ιστορικού και επιδημιολογικών δεδομένων παρουσιάζουν πολύ μεγάλη πιθανότητα εμφάνισης εξωτικού νοσήματος.

Άρθρο 3

Αρμόδιες αρχές – Υποχρεώσεις υπεύθυνων εκμεταλλεύσεων

1.α) Η Διεύθυνση Υγείας των Ζώων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) δια του Τμήματος Λοιμωδών και Παρασιτικών Νοσημάτων, ορίζεται ως κεντρική αρμόδια αρχή (εφεξής ΚΑΑ) για το Πρόγραμμα και έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες και υποχρεώσεις: αα) το σχεδιασμό και τη σύνταξη του Προγράμματος, τις αναγκαίες τροποποιήσεις αυτού και την υποβολή του στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ββ) το σχεδιασμό, την οργάνωση, την παρακολούθηση, την εποπτεία της εφαρμογής και τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας του Προγράμματος, τόσο κατά τις επιμέρους διατάξεις του, όσο και στο σύνολό του, Σελίδα 5 από 18 γγ) το συντονισμό όλων των εμπλεκομένων αρχών, φορέων και προσώπων, δδ) τη συλλογή, την ανάλυση και την ερμηνεία των κλινικών, εργαστηριακών και επιδημιολογικών στοιχείων που προκύπτουν από την εφαρμογή του Προγράμματος σε τοπικό, περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, σε συνεργασία με τις αρχές των παρ. 2, 3 και 4, εε) τη συνδρομή στην οργάνωση του ετήσιου προγραμματισμού των δειγματοληψιών από τις κτηνιατρικές αρχές των Περιφερειακών Ενοτήτων, όταν αυτό ζητηθεί, καθώς και την αποτελεσματικότερη διενέργεια της επιδημιολογικής έρευνας, σε περίπτωση επιβεβαίωσης εξωτικού νοσήματος, στστ) την παρακολούθηση της πορείας των δράσεων του Προγράμματος και την εποπτεία των φορέων και των αρχών εφαρμογής του σε μηνιαία, εξαμηνιαία και ετήσια βάση, καθώς και του προσωπικού που έχει προσληφθεί στο πλαίσιο αυτού, ζζ) την επικοινωνία με τις αρμόδιες υπηρεσίες της ΕΕ για θέματα που αφορούν στο Πρόγραμμα. Χειρίζεται, στα πλαίσια συνεργασίας με τα αρμόδια ενωσιακά όργανα και με διεθνείς οργανισμούς, όλα τα θέματα που σχετίζονται με τα αντικείμενα, τους στόχους και τα αποτελέσματα του Προγράμματος, ηη) την οργάνωση και τη συμμετοχή σε ενημερωτικές εκστρατείες για κτηνιάτρους, κατόχους ζώων και εμπλεκόμενους φορείς, που διοργανώνονται ανά την χώρα για την ευαισθητοποίηση και αποτελεσματικότερη διάγνωση των εξωτικών νοσημάτων, θθ) τη μέριμνα για την κάλυψη των αναγκών σε εμβόλια, όταν διεξάγεται επείγων προστατευτικός εμβολιασμός, ιι) τη μέριμνα για την κάλυψη των αναγκών του Προγράμματος σε υλικά και υπηρεσίες, ιαια) τη διαχείριση των βάσεων δεδομένων και των ψηφιακών εφαρμογών που αφορούν στις δράσεις του Προγράμματος, β) Οι αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του προσωπικού του κλάδου ΠΕ Γεωτεχνικών ειδικότητας ΠΕ Κτηνιάτρων που προσλαμβάνεται για την κάλυψη εποχικών ή άλλων περιοδικών ή πρόσκαιρων αναγκών στην ΚΑΑ στο πλαίσιο του Προγράμματος, είναι: αα) η παρακολούθηση και επιτήρηση της πορείας εφαρμογής του προγράμματος από τις κτηνιατρικές αρχές των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων, ββ) η συλλογή, η επεξεργασία και η ανάλυση των δεδομένων από την εφαρμογή του Προγράμματος (κλινικές εξετάσεις, δειγματοληψίες, αποτελέσματα εργαστηριακών αναλύσεων), γγ) η καταχώριση των στοιχείων σε βάσεις δεδομένων, Σελίδα 6 από 18 δδ) η επικοινωνία και η συνεργασία με τη Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του ΥΠΑΑΤ για θέματα που αφορούν στη βάση δεδομένων του Προγράμματος, τις εφαρμογές που υποστηρίζουν το Πρόγραμμα καθώς και για θέματα που αφορούν στην ψηφιακή υποστήριξη του Προγράμματος, εε) η σύνταξη εκθέσεων και αναφορών για την πορεία και την εξέλιξη του Προγράμματος προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στ) η διενέργεια επιτόπιων επισκέψεων, σε τακτική βάση, στις κτηνιατρικές αρχές που εφαρμόζουν το Πρόγραμμα για την επαλήθευση της ορθής εφαρμογής του και την παροχή κατευθυντήριων οδηγιών, ζζ) η επίβλεψη της πορείας υλοποίησης του Προγράμματος και των δραστηριοτήτων που περιλαμβάνονται σε αυτό και υλοποιούνται από τις αρμόδιες αρχές των παρ. 2 και 3, ηη) η μέριμνα για την εξασφάλιση των απαραίτητων για την εφαρμογή του Προγράμματος αναλωσίμων, αντιδραστηρίων και υλικών, θθ) η συμμετοχή στις δραστηριότητες για το συντονισμό και για την εποπτεία της λήψης μέτρων και για την εφαρμογή των αντιστοίχων σχεδίων έκτακτης ανάγκης σε υποψία ή επιβεβαίωση εξωτικού νοσήματος.

2. Η Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης του ΥΠΑΑΤ, δια του Τμήματος Ανάπτυξης Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακών Υπηρεσιών, στο πλαίσιο του συγκεκριμένου προγράμματος έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες και υποχρεώσεις: α) την άμεση αντιμετώπιση προβλημάτων που προκύπτουν κατά τη χρήση των ηλεκτρονικών εφαρμογών του Προγράμματος, β) την εκπαίδευση, την ενημέρωση, τη συνδρομή και την εποπτεία των χρηστών των ηλεκτρονικών εφαρμογών στο πλαίσιο του Προγράμματος, γ) τη συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές και τους φορείς του ΥΠΑΑΤ και των Περιφερειών σε θέματα που αφορούν στα πληροφοριακά συστήματα του Υπουργείου στο πλαίσιο εφαρμογής του Προγράμματος, δ) τη συμμετοχή και τη συνδρομή σε οποιονδήποτε έλεγχο/επιθεώρηση από όργανα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που αφορούν στις δράσεις του Προγράμματος.
3. Το Τμήμα Μοριακής Διαγνωστικής, Αφθώδους Πυρετού, Ιολογικών, Ρικετσιακών και Εξωτικών Νοσημάτων, της Διεύθυνσης Κτηνιατρικού Κέντρου Αθηνών του ΥΠΑΑΤ (εφεξής εργαστήριο) έχει τις ακόλουθες αρμοδιότητες και υποχρεώσεις: α) διενεργεί τις εργαστηριακές αναλύσεις που απαιτούνται για την κάλυψη των αναγκών του Προγράμματος και συγκεκριμένα: Σελίδα 7 από 18 αα) τις ορολογικές διαγνωστικές τεχνικές για τον αφθώδη πυρετό, ββ) τις ορολογικές διαγνωστικές τεχνικές για την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών, γγ) τις μοριακές τεχνικές για ανίχνευση γενετικού υλικού του ιού του αφθώδους πυρετού, δδ) τις μοριακές τεχνικές για ανίχνευση γενετικού υλικού του ιού της οζώδους δερματίτιδας των βοοειδών, εε) τις μοριακές τεχνικές για ανίχνευση γενετικού υλικού του ιού της ευλογιάς των προβάτων και αιγών, στστ) τις μοριακές τεχνικές για ανίχνευση γενετικού υλικού του ιού της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών, β) προβαίνει άμεσα σε εξέταση των δειγμάτων που παραλαμβάνει στο πλαίσιο του Προγράμματος, με τις συγκεκριμένες τεχνικές, γ) προωθεί, όταν κρίνεται αναγκαίο, στα αντίστοιχα εργαστήρια αναφοράς της ΕΕ δείγματα για περαιτέρω διερεύνηση και εξετάσεις, δ) αποστέλλει άμεσα στην ΚΑΑ και στην ενδιαφερόμενη αρχή, ηλεκτρονικά (αρχείο pdf σκαναρισμένο ή ψηφιακά υπογεγραμμένο) με τα αποτελέσματα των εξετάσεων που πραγματοποιεί, ε) καταχωρίζει άμεσα στην ψηφιακή εφαρμογή του Προγράμματος τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων, στ) τηρεί ανεξάρτητο αρχείο των εξετάσεων που πραγματοποιεί και των ενεργειών στις οποίες προβαίνει κατά την εφαρμογή του Προγράμματος, ζ) τηρεί ανεξάρτητο και πλήρες αρχείο των εγγράφων που αφορούν στις διαδικασίες προμήθειας των αντιδραστηρίων, των αναλωσίμων και του εξοπλισμού στο πλαίσιο του Προγράμματος και για την κάλυψη των αναγκών του, κοινοποιώντας όλα τα σχετικά έγγραφα στην ΚΑΑ, η) προγραμματίζει και οργανώνει, σε συνεργασία με την ΚΑΑ και τα αντίστοιχα εργαστήρια αναφοράς της ΕΕ, τις εκπαιδεύσεις του προσωπικού του εργαστηρίου αλλά και του προσωπικού που θα προσληφθεί ή έχει προσληφθεί για τις ανάγκες του Προγράμματος, θ) εκπαιδεύει, ενημερώνει, συνδράμει και εποπτεύει το προσωπικό που προσλαμβάνεται στο πλαίσιο του Προγράμματος, ι) συμβάλλει, σε συνεργασία με την ΚΑΑ και την Διεύθυνση Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης, στον σχεδιασμό της ψηφιακής εφαρμογής για την καταχώριση των αποτελεσμάτων των εργαστηριακών αναλύσεων, ια) αποστέλλει σε μηνιαία, εξαμηνιαία και ετήσια βάση στην ΚΑΑ εκθέσεις που αφορούν στον αριθμό των αναλύσεων που διεξήχθησαν και τα αποτελέσματα αυτών. Η μορφή και το περιεχόμενο των εκθέσεων καθορίζονται με εγκύκλιο της ΚΑΑ, ιβ) παρακολουθεί και ενημερώνεται επί των διεθνών επιστημονικών εξελίξεων στον τομέα διάγνωσης των συγκεκριμένων νοσημάτων και προσαρμόζει ανάλογα τις διαγνωστικές μεθόδους και τα πρωτόκολλα που εφαρμόζει, ιγ) συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές και φορείς του ΥΠΑΑΤ και των Περιφερειών που συμμετέχουν στο Πρόγραμμα, Ιδιαίτερα για το προσωπικό που προσλαμβάνεται για την κάλυψη εποχικών ή άλλων περιοδικών ή πρόσκαιρων αναγκών στο συγκεκριμένο εργαστήριο στο πλαίσιο του Προγράμματος, στις αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του περιλαμβάνονται : α) η διενέργεια των εργαστηριακών αναλύσεων του Προγράμματος, β) η συμπλήρωση των αντίστοιχων έντυπων με τα αποτελέσματα των αναλύσεων, γ) η καταχώριση των αποτελεσμάτων στις αντίστοιχες βάσεις δεδομένων και στις ψηφιακές εφαρμογές, δ) η αποστολή στην ΚΑΑ και στις αντίστοιχες κτηνιατρικές αρχές των αποτελεσμάτων των δειγματοληψιών, ε) η σύνταξη και η αποστολή στην ΚΑΑ εκθέσεων σε μηνιαία, εξαμηνιαία και ετήσια βάση για την πορεία του Προγράμματος.
4. α) Οι κτηνιατρικές αρχές των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων (Τμήματα Κτηνιατρικής των Διευθύνσεων Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής – ΔΑΟΚ, Διευθύνσεις ή Υποδιευθύνσεις) του συνόλου της χώρας είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή του συστήματος παθητικής επιτήρησης των εξωτικών νοσημάτων, μέσω κλινικής και εργαστηριακής επιτήρησης στα ευαίσθητα είδη στην περιοχή ευθύνης τους και ειδικότερα: αα) με απόφαση του Προϊσταμένου της αρμόδιας κτηνιατρικής αρχής της Περιφερειακής Ενότητας ορίζεται ο υπεύθυνος συντονισμού του Προγράμματος. Όταν δεν υπάρχει κτηνιατρική αρχή στην Περιφερειακή Ενότητα, ο ορισμός πραγματοποιείται με απόφαση του Προϊσταμένου της Διεύθυνσης Κτηνιατρικής της Περιφέρειας, ββ) ενημερώνουν και ευαισθητοποιούν τους αρμόδιους φορείς για τη σημασία της άμεσης κοινοποίησης υποψίας παρουσίας ενός εξωτικού νοσήματος, τόσο σε ζωντανά όσο και σε νεκρά εκτρεφόμενα ή άγρια ζώα. Σε περίπτωση υποψίας, συντονίζουν τη διενέργεια δειγματοληψιών και την αποστολή των δειγμάτων στα αρμόδια εργαστήρια. Σελίδα 9 από 18 β) Οι κτηνιατρικές αρχές των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων (Τμήματα Κτηνιατρικής των ΔΑΟΚ, Διευθύνσεις ή Υποδιευθύνσεις) Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, Κεντρικής Μακεδονίας, Βορείου και Νοτίου Αιγαίου είναι υπεύθυνες για την οργάνωση, τον συντονισμό, την υλοποίηση της ενεργητικής επιτήρησης και των δράσεων του Προγράμματος στην περιοχή αρμοδιότητάς τους και ειδικότερα: αα) προγραμματίζουν τις μηνιαίες δειγματοληψίες και κλινικές εξετάσεις για την επίτευξη των μηνιαίων και ετήσιων στόχων, σε συνεργασία με τα τοπικά αγροτικά κτηνιατρεία ή τα κτηνιατρικά κέντρα της περιοχής αρμοδιότητάς τους, ββ) εκπαιδεύουν, ενημερώνουν και εποπτεύουν το προσωπικό που προσλαμβάνεται για την κάλυψη εποχικών ή άλλων περιοδικών ή πρόσκαιρων αναγκών για το σκοπό του Προγράμματος στην περιοχή αρμοδιότητας τους, γγ) μεριμνούν για την προμήθεια από την ΚΑΑ, των απαραίτητων υλικών και μέσων για τις ανάγκες του Προγράμματος, για την περιοχή αρμοδιότητάς τους. Σε περίπτωση αδυναμίας παραχώρησης των ως άνω υλικών από την ΚΑΑ, μπορούν να κινήσουν την διαδικασία για την προμήθεια μέρους ή του συνόλου αυτών από πιστώσεις του προϋπολογισμού της οικείας Περιφέρειας, δδ) διατηρούν αρχείο με όλες τις κλινικές εξετάσεις, τις δειγματοληψίες και τις αναλύσεις καθώς και όλα τα έγγραφα που τεκμηριώνουν τις ενέργειες των κτηνιατρικών αρχών στο πλαίσια του Προγράμματος. Διατηρούν αντίγραφα όλων των εργαστηριακών εξετάσεων στον ατομικό φάκελο της εκμετάλλευσης, εε) συντάσσουν και αποστέλλουν στην ΚΑΑ μηνιαίες, εξαμηνιαίες και ετήσιες εκθέσεις με την πορεία του Προγράμματος, στστ) συνεργάζονται με την ΚΑΑ για την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν κατά την εφαρμογή του Προγράμματος, ζζ) ενημερώνουν τους υπεύθυνους των εκμεταλλεύσεων για τις υποχρεώσεις τους στο πλαίσιο του Προγράμματος, καθώς και για τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων που διενεργούνται σε ζώα της εκμετάλλευσής τους, ηη) οργανώνουν εκστρατείες ενημέρωσης, σε τοπικό επίπεδο, για την ευαισθητοποίηση και την εγρήγορση της αγροτικής κοινότητας, των ιδιοκτητών κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων και των εμπλεκόμενων φορέων, για τα εξωτικά νοσήματα και τους κινδύνους που απορρέουν από την εμφάνιση και επέκτασή τους, θθ) συνεργάζονται με την ΚΑΑ και παρέχουν την συνδρομή τους σε επιθεωρήσεις ή ελέγχους που πραγματοποιούνται στη χώρα από υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Σελίδα 10 από 18 ιι) λαμβάνουν τα απαραίτητα και αναγκαία μέτρα σε περίπτωση εμφάνισης κρουσμάτων εξωτικού νοσήματος. Ιδιαίτερα για το προσωπικό του κλάδου ΠΕ Γεωτεχνικών ειδικότητας ΠΕ Κτηνιάτρων που προσλαμβάνεται για την κάλυψη εποχικών ή άλλων περιοδικών ή πρόσκαιρων αναγκών στις προαναφερόμενες κτηνιατρικές αρχές στο πλαίσιο του Προγράμματος, στις αρμοδιότητες και υποχρεώσεις του περιλαμβάνονται: α) η διενέργεια κλινικών εξετάσεων στις εκμεταλλεύσεις βοοειδών και στις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, β) η διενέργεια δειγματοληψιών, γ) η συσκευασία και η αποστολή των δειγμάτων στο αρμόδιο εργαστήριο, δ) η καταχώριση των κλινικών εξετάσεων και των δειγματοληψιών που διενεργούν σε ειδικά έντυπα και αρχεία και στις ψηφιακές εφαρμογές, ε) η αποστολή των στοιχείων στην ΚΑΑ, στ) η συμβολή στη διαχείριση μιας επιζωοτίας σε περίπτωση επιβεβαίωσης εξωτικού νοσήματος, ζ) η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των κατόχων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων για τα εξωτικά νοσήματα.
5. α) Στο πλαίσιο της παθητικής επιτήρησης των εξωτικών νοσημάτων, οι υπεύθυνοι όλων των εκμεταλλεύσεων ευαίσθητων στα εξωτικά νοσήματα ειδών (βοοειδών, προβατοειδών και αιγοειδών), συμπεριλαμβανομένων των κλειστών ή πειραματικών ποιμνίων που διατηρούνται σε κέντρα, ινστιτούτα ή φορείς που τελούν υπό την εποπτεία εκπαιδευτικών ιδρυμάτων της χώρας ή του ΥΠΑΑΤ, παρακολουθούν καθημερινά τα ζώα τους και αναφέρουν άμεσα στις κτηνιατρικές αρχές της περιοχής τους οποιαδήποτε υποψία εξωτικού νοσήματος. β) Στο πλαίσιο της ενεργητικής επιτήρησης των εξωτικών νοσημάτων, οι υπεύθυνοι όλων των εκμεταλλεύσεων των περιοχών υψηλού κινδύνου, οι οποίοι εκτρέφουν βοοειδή και αιγοπρόβατα, συμμετέχουν υποχρεωτικά στις προβλεπόμενες δειγματοληψίες και κλινικές εξετάσεις των εκμεταλλεύσεων τους. γ) Ειδικότερα είναι υποχρεωμένοι να: αα) συνεργάζονται με τις κτηνιατρικές αρχές, διευκολύνουν το έργο τους και παρέχουν τη συνδρομή τους στην οργάνωση των απαραιτήτων δειγματοληψιών, κλινικών εξετάσεων και των επιδημιολογικών ερευνών και συμμορφώνονται με τις υποδείξεις αυτών, ββ) ενημερώνουν εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών τις αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές της οικείας Περιφερειακής Ενότητας σε κάθε περίπτωση βοοειδούς ή προβάτου ή αίγας ή από 18 χοίρου ή άλλου ευαίσθητου είδους ζώου που εμφανίζει ύποπτα κλινικά συμπτώματα, για διεξαγωγή περαιτέρω κλινικής και εργαστηριακής διερεύνησης, γγ) διατηρούν στον ατομικό φάκελο της εκμετάλλευσης όλα τα αποτελέσματα των εργαστηριακών εξετάσεων που διενεργούνται σε ζώα της εκμετάλλευσής τους, δδ) ενημερώνουν το μητρώο της εκμετάλλευσης για οποιεσδήποτε μεταβολές στον πληθυσμό της σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία περί σήμανσης και καταγραφής, εε) συμμορφώνονται με τα περιοριστικά και άλλα μέτρα που επιβάλλονται στην εκμετάλλευση τους, στην περίπτωση υποψίας ή επιβεβαίωσης εξωτικού νοσήματος και στστ) τηρούν τα μέτρα βιοπροφύλαξης στις εκμεταλλεύσεις τους έτσι ώστε να αποτρέψουν το ενδεχόμενο εισόδου εξωτικού νοσήματος στην εκμετάλλευση.

Άρθρο 4

Σύστημα παθητικής επιτήρησης των εξωτικών νοσημάτων

1. Σε όλη την επικράτεια και σε όλες τις εκμεταλλεύσεις των ευαίσθητων στα εξωτικά νοσήματα ειδών αλλά και στα άγρια είδη, ιδίως αγριόχοιρους και άγρια μικρά και μεγάλα μηρυκαστικά, εφαρμόζεται σύστημα παθητικής επιτήρησης που περιλαμβάνει τα ακόλουθα: α) την εγρήγορση των κατόχων των εκμεταλλεύσεων των ευαίσθητων ειδών ζώων για τον εντοπισμό συμπτωμάτων και αλλοιώσεων που θέτουν κλινική υποψία εξωτικού νοσήματος, β) την ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών, εντός είκοσι τεσσάρων (24) ωρών, όταν οι κάτοχοι των εκμεταλλεύσεων, οι ιδιώτες κτηνίατροι, οι κτηνίατροι και το προσωπικό των πανεπιστημιακών και ερευνητικών ιδρυμάτων και οποιοδήποτε άλλο πρόσωπο που έρχεται σε επαφή με τα ευαίσθητα είδη, εντοπίζουν συμπτώματα και αλλοιώσεις των εξωτικών νοσημάτων σε ζώα των ευαίσθητων ειδών, γ) την ενημέρωση των αρμόδιων κτηνιατρικών αρχών όταν εντοπίζονται νεκρά άγρια ζώα των ευαίσθητων ειδών καθώς και ζωντανά άγρια ζώα με αλλοιώσεις και συμπτώματα συμβατά με τα εξωτικά νοσήματα,
2. Όταν κατά την εφαρμογή του συστήματος της παρ. 1 διαπιστώνεται υποψία ενός ή περισσοτέρων εξωτικών νοσημάτων, οι αρμόδιες κτηνιατρικές αρχές προβαίνουν στις ενέργειες που καθορίζονται στο σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης για το αντίστοιχο κάθε φορά εξωτικό νόσημα.

Άρθρο 5

Σύστημα ενεργητικής επιτήρησης των εξωτικών νοσημάτων στις περιοχές υψηλού κινδύνου

1. Η ενεργητική επιτήρηση αποσκοπεί στην έγκαιρη διάγνωση για την άμεση λήψη μέτρων και την αποτελεσματική αντιμετώπισή των εξωτικών νοσημάτων στις περιοχές υψηλού κινδύνου. Η ενεργητική επιτήρηση εφαρμόζεται στις εκμεταλλεύσεις στις οποίες εκτρέφονται ζώα για πάχυνση, γαλακτοπαραγωγή ή αναπαραγωγή.
2. . Η ενεργητική επιτήρηση περιλαμβάνει την κλινική και ορολογική επιτήρηση των εξωτικών νοσημάτων σε εκμεταλλεύσεις των ευαίσθητων ειδών, σύμφωνα με τους πίνακες 1 και 2 του παραρτήματος, ως ακολούθως: α) για τον αφθώδη πυρετό: αα) κλινική επιτήρηση σε εκμεταλλεύσεις βοοειδών και σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων και ββ) ορολογική επιτήρηση σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, β) για την ευλογιά των προβάτων και αιγών: κλινική επιτήρηση σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, γ) για την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών: κλινική και ορολογική επιτήρηση σε εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων.
3. Στις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων διενεργούνται, σύμφωνα με τον πίνακα 1 του παραρτήματος: α) κλινικές εξετάσεις για τον εντοπισμό αλλοιώσεων και συμπτωμάτων του αφθώδους πυρετού, της ευλογιάς των προβάτων και αιγών και της πανώλης των μικρών μηρυκαστικών και β) αιμοληψίες για τη διενέργεια ορολογικών εξετάσεων για τον εντοπισμό αντισωμάτων για τον αφθώδη πυρετό και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών.
4. Στις εκμεταλλεύσεις βοοειδών διενεργούνται κλινικές εξετάσεις για τον εντοπισμό αλλοιώσεων και συμπτωμάτων του αφθώδους πυρετού, σύμφωνα με τον πίνακα 2 του παραρτήματος.
5. Για τις ανάγκες του Προγράμματος και για την κατανομή των κλινικών εξετάσεων και των δειγματοληψιών, ορίζεται ως περιοχή επιδημιολογικής διερεύνησης, στην οποία διερευνάται η παρουσία ή όχι των εξωτικών νοσημάτων, η περιοχή εντός των γεωγραφικών ορίων κάθε Περιφερειακής Ενότητας, με εξαίρεση τα νησιά και την Περιφερειακή Ενότητα Έβρου. Κάθε νησί που συμμετέχει στο Πρόγραμμα αποτελεί ανεξάρτητη περιοχή επιδημιολογικής διερεύνησης. Η Περιφερειακή Ενότητα Έβρου, λόγω της έκτασής της και της γεωγραφικής της θέσης που την καθιστά περιοχή υψηλού κινδύνου, χωρίζεται σε τρεις επιμέρους επιδημιολογικές περιοχές: α) τον Βόρειο Έβρο, που περιλαμβάνει τα γεωγραφικά όρια της ΔΑΟΚ Ορεστιάδας, β) τον Νότιο Έβρο, που περιλαμβάνει τα γεωγραφικά όρια της ΔΑΟΚ ΠΕ Έβρου, πλην της νήσου Σαμοθράκης και γ) τη νήσο Σαμοθράκη, για την οποία οι κτηνιατρικές υπηρεσίες της ΔΑΟΚ ΠΕ Έβρου έχουν την ευθύνη υλοποίησης του Προγράμματος στο νησί.
6. Από κάθε μία περιοχή επιδημιολογικής διερεύνησης της παρ. 5 επιλέγονται τυχαία κάθε μήνα δεκαπέντε (15) τουλάχιστον εκμεταλλεύσεις βοοειδών και δεκαπέντε (15) τουλάχιστον εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, διαφορετικές κάθε μήνα, στις οποίες εφαρμόζεται το Πρόγραμμα, με εξαίρεση τις περιοχές όπου ο αριθμός των εκμεταλλεύσεων δεν είναι επαρκής. Οι εκμεταλλεύσεις επιλέγονται με τέτοιο τρόπο ώστε να απέχουν μεταξύ τους και να εξασφαλίζεται η πλήρης γεωγραφική κάλυψη κάθε Περιφερειακής Ενότητας για κάθε είδος ζώου ξεχωριστά. Για το σκοπό αυτό, η κάθε περιοχή επιδημιολογικής διερεύνησης διαχωρίζεται σε τρεις (3) επιμέρους γεωγραφικές περιοχές (υποπεριοχές) ανάλογα με τους δήμους, το ζωικό πληθυσμό και την πυκνότητα καθώς και τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες αυτών. Κάθε μήνα, σε κάθε υποπεριοχή επιλέγονται τουλάχιστον πέντε (5) εκμεταλλεύσεις βοοειδών και τουλάχιστον πέντε (5) εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων. Οι εκμεταλλεύσεις επιλέγονται με τέτοιο τρόπο, ώστε να απέχουν μεταξύ τους και να εξασφαλίζεται η πλήρης γεωγραφική κάλυψη κάθε υποπεριοχής.
7. Σε κάθε εκμετάλλευση βοοειδών διενεργείται κλινική εξέταση στο σύνολο της εκμετάλλευσης, καθώς και λεπτομερής κλινική εξέταση σε είκοσι (20) τουλάχιστον βοοειδή για την παρουσία συμπτωμάτων του αφθώδους πυρετού, ταυτόχρονα με ενδελεχή εξατομικευμένο έλεγχο για τον εντοπισμό των τυπικών αλλοιώσεων του αφθώδους πυρετού. 8. Σε κάθε εκμετάλλευση αιγοπροβάτων διενεργείται κλινική εξέταση στο σύνολο της εκμετάλλευσης, καθώς και λεπτομερής κλινική εξέταση σε είκοσι (20) τουλάχιστον αιγοπρόβατα για την παρουσία συμπτωμάτων αφθώδους πυρετού, πανώλης των μικρών μηρυκαστικών και ευλογιάς των προβάτων και αιγών, ταυτόχρονα με ενδελεχή εξατομικευμένο έλεγχο για τον εντοπισμό των τυπικών αλλοιώσεων των ασθενειών αυτών.
8. Η κλινική εξέταση απαιτεί: α) τη διάνοιξη του στόματος και τον έλεγχο στο εσωτερικό της στοματικής κοιλότητας για τον εντοπισμό αλλοιώσεων στα ούλα, στη γλώσσα, στα χείλη, β) τον καθαρισμό και εξέταση των κάτω άκρων και ιδιαίτερα ανάμεσα στις χηλές, γ) την προσεκτική εξέταση των μαστών και της κοιλιακής χώρας.
9. Στις εκμεταλλεύσεις αιγοπροβάτων, επιπλέον των κλινικών εξετάσεων της παρ. 8, λαμβάνονται δείγματα αίματος από τέσσερα (4) τυχαία ζώα σε κάθε εκμετάλλευση, προκειμένου να διενεργηθούν ορολογικές εξετάσεις για τον αφθώδη πυρετό και την πανώλη των μικρών μηρυκαστικών.
10. Όταν διαπιστώνεται υποψία ενός ή περισσοτέρων εξωτικών νοσημάτων, οι κτηνιατρικές αρχές προβαίνουν στις ενέργειες που καθορίζονται στο σχέδιο αντιμετώπισης έκτακτης ανάγκης για το αντίστοιχο κάθε φορά εξωτικό νόσημα.

Άρθρο 6

Επείγων προστατευτικός εμβολιασμός για την πρόληψη και τον έλεγχο των νοσημάτων του Προγράμματος

 Η ΚΑΑ δύναται να εφαρμόζει επείγοντα προστατευτικό εμβολιασμό για την πρόληψη και τον έλεγχο των εξωτικών νοσημάτων, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 3 του κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμού (ΕΕ) 2023/361 όπως τροποποιήθηκε με τον κατ’ εξουσιοδότηση κανονισμό (ΕΕ) 2026/1073 και αποστέλλει στις αρχές των Περιφερειών και των Περιφερειακών ενοτήτων σχετικές οδηγίες για την εφαρμογή του.

 Άρθρο 7

Διαδικασίες καταχώρισης

 Οι κλινικές εξετάσεις, οι δειγματοληψίες και τα αποτελέσματα των εργαστηριακών αναλύσεων, καταχωρίζονται άμεσα στην ψηφιακή εφαρμογή του Προγράμματος και σε ηλεκτρονικά αρχεία που καθορίζονται με εγκυκλίους της ΚΑΑ. Τα αρχεία αυτά αποστέλλονται στην ΚΑΑ από τις κτηνιατρικές αρχές των Περιφερειών και των Περιφερειακών Ενοτήτων κάθε μήνα ή όποτε ζητηθούν και περιλαμβάνουν τις δραστηριότητες του μήνα.

Άρθρο 8

Εκπαίδευση – Ενημέρωση

1. Η εκπαίδευση και η ενημέρωση των κτηνιάτρων των κτηνιατρικών αρχών σε θέματα που αφορούν στα εξωτικά νοσήματα πραγματοποιείται με σεμινάρια, ημερίδες και εκπαιδευτικά προγράμματα. 2. Η ευαισθητοποίηση των κατόχων των εκμεταλλεύσεων και των εμπλεκόμενων φορέων τόσο για τη φύση και τις επιπτώσεις των εξωτικών νοσημάτων, όσο και για τα μέτρα βιοπροφύλαξης, πρέπει να είναι συνεχής τόσο σε τοπικό όσο και σε κεντρικό επίπεδο. 3. Η εκπαίδευση του προσωπικού στη χρήση των ηλεκτρονικών εφαρμογών που εξυπηρετούν το εν λόγω πρόγραμμα, πραγματοποιείται από υπαλλήλους της Διεύθυνσης Ηλεκτρονικής Διακυβέρνησης σε συνεργασία με την ΚΑΑ.

 Άρθρο 9

Πρόσληψη Προσωπικού

 Για τη στελέχωση των κτηνιατρικών αρχών στις περιοχές υψηλού κινδύνου, και προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες του συγκεκριμένου προγράμματος, προσλαμβάνεται προσωπικό για την κάλυψη εποχικών ή άλλων περιοδικών ή πρόσκαιρων αναγκών στις αρμόδιες αρχές με ετήσιες συμβάσεις πλήρους απασχόλησης και με δυνατότητα ανανέωσης ή παράτασης των συμβάσεων για όσο χρόνο διαρκεί το Πρόγραμμα. Το προσωπικό που προσλαμβάνεται συμμετέχει στις κύριες δραστηριότητες του προγράμματος αλλά και σε δραστηριότητες που υποστηρίζουν το Πρόγραμμα ανάλογα κάθε φορά με τις ανάγκες των κτηνιατρικών υπηρεσιών και την καθοδήγηση των Προϊσταμένων των αντίστοιχων υπηρεσιακών δομών.

Άρθρο 10

Εκθέσεις-Αναφορές Μηνιαίες, εξαμηνιαίες και ετήσιες αναφορές επί των δραστηριοτήτων που διεξήχθησαν και της προόδου υλοποίησης του Προγράμματος υποβάλλονται στην ΚΑΑ από όλες τις εμπλεκόμενες στο Πρόγραμμα αρχές καθώς και από το προσωπικό που προσλαμβάνεται για τη διενέργεια του προγράμματος.

Άρθρο 11

Λεπτομέρειες εφαρμογής

Ο τύπος και το περιεχόμενο των εντύπων που είναι απαραίτητα για το Πρόγραμμα και οι τεχνικές λεπτομέρειες του Προγράμματος καθορίζονται με εγκυκλίους της ΚΑΑ. Άρθρο 12 Κυρώσεις Στους μη συμμορφούμενους με τις διατάξεις της παρούσας και των μέτρων που λαμβάνονται κατ’ εφαρμογή της, δεν καταβάλλονται αποζημιώσεις και ενισχύσεις σύμφωνα με την κοινή απόφαση των Υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων στο πλαίσιο του προγράμματος οικονομικών αποζημιώσεων, ενισχύσεων και λειτουργικών δαπανών που προκύπτουν από την επιβολή κτηνιατρικών μέτρων εξυγίανσης του ζωικού κεφαλαίου της χώρας,(διερεύνηση, πρόληψη, επιτήρηση, έλεγχος, εκρίζωση, έκτακτες επεμβάσεις)και επιπλέον επιβάλλονται οι διοικητικές και ποινικές κυρώσεις που προβλέπονται στα άρθρα 23 και 27 του ν.4235/2014 (Α΄32) όπως κάθε φορά ισχύει.

 Άρθρο 13

Καταργούμενες διατάξεις

Από την έναρξη ισχύος της παρούσας, η υπ’αρίθμ. 128947/62944 ΦΕΚ Β 2576- 27 Μαΐου 2025 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄ 2576), καταργείται.

Άρθρο 14

Έναρξη ισχύος

 Η παρούσα απόφαση αρχίζει να ισχύει από τη δημοσίευσή της στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.