Η έκθεση, με τίτλο «Οργανώσεις παραγωγών στον τομέα των οπωροκηπευτικών – Γόνιμο έδαφος για την ανταγωνιστικότητα, εφόσον καλλιεργείται προσεκτικά», αναφέρει ότι η άνιση εθνική στήριξη, οι περίπλοκοι κανόνες της ΕΕ και η ανεπαρκής ανταπόκριση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος περιορίζουν την ανάπτυξή τους.
Επισημαίνει ακόμα ότι οι παραγωγοί οπωροκηπευτικών καλούνται να αντιμετωπίσουν αυξανόμενες οικονομικές και περιβαλλοντικές πιέσεις, από την άνοδο του κόστους έως τις μεταβαλλόμενες απαιτήσεις της αγοράς.
Οι οργανώσεις παραγωγών έχουν ως στόχο να βοηθούν τους παραγωγούς να ανταποκρίνονται συλλογικά σε αυτές τις προκλήσεις. Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, χάνουν μερίδιο αγοράς. Παράλληλα, ο αριθμός των αγροτών-μελών τους μειώθηκε κατά 39% μεταξύ 2012 και 2023.
«Εάν οι οργανώσεις παραγωγών πρόκειται να βοηθήσουν τους αγρότες να διαπραγματεύονται από ισχυρότερη θέση με τους μεγάλους αγοραστές και να προσφέρουν στους καταναλωτές μια μεγάλη ποικιλία ευρωπαϊκών φρούτων και λαχανικών, οι κανόνες πρέπει να απλουστευθούν, η εθνική στήριξη να γίνει πιο συνεπής και η συμμετοχή των παραγωγών πιο ελκυστική», δήλωσε η Keit Pentus-Rosimannus, μέλος του ΕΕΣ που είναι υπεύθυνη για τον έλεγχο.
Οι οργανώσεις παραγωγών που συγκεντρώνουν καλλιεργητές οπωροκηπευτικών έλαβαν 1,06 δισ. ευρώ σε στήριξη από την ΕΕ το 2023, σύμφωνα με την έκθεση.
Χρησιμοποίησαν τη χρηματοδότηση αυτή για τον εκσυγχρονισμό του εξοπλισμού, την αυτοματοποίηση της παραγωγής, την εξοικονόμηση ενέργειας και νερού, την απόκτηση πιστοποιήσεων ποιότητας, τη βελτίωση της συσκευασίας και της εφοδιαστικής αλυσίδας, καθώς και για την ανάπτυξη σημάτων ποιότητας που αναγνωρίζονται από τους καταναλωτές.
Καθώς η χρηματοδότηση συνδέεται με την αξία της παραγωγής που διατίθεται στην αγορά, παρέχει επίσης κίνητρο στις οργανώσεις να αυξήσουν τον κύκλο εργασιών τους και να σχεδιάζουν την παραγωγή με βάση τη ζήτηση της αγοράς.
Ωστόσο, παρά τη στήριξη της ΕΕ, οι οργανώσεις παραγωγών εξακολουθούν να βρίσκονται σε αδύναμη θέση σε σύγκριση με τις μεγάλες αλυσίδες λιανικής, επιβεβαιώνει το ΕΕΣ.
«Οι μεγαλύτερες οργανώσεις παραγωγών μπορούν να προσφέρουν μεγαλύτερες ποσότητες και ευρύτερη γκάμα προϊόντων, γεγονός που τις βοηθά να διαπραγματεύονται καλύτερα», αναφέρει.
«Ωστόσο, στα περισσότερα κράτη μέλη, οι οργανώσεις παραγωγών δεν είναι αρκετά μεγάλες ή αρκετά γνωστές ώστε να διαπραγματεύονται από ισχυρή θέση.»
«Το Βέλγιο και η Ολλανδία είναι οι μόνες χώρες όπου οι οργανώσεις αυτές έχουν σημαντική οικονομική παρουσία», συνέχισε το ΕΕΣ. Οι ελεγκτές διαπίστωσαν επίσης σημαντικές διαφορές μεταξύ των κρατών μελών της ΕΕ.
Σε ορισμένα κράτη δεν υπάρχουν καθόλου αναγνωρισμένες οργανώσεις παραγωγών, σχολίασε το ΕΕΣ, ενώ στα υπόλοιπα το ποσοστό της παραγωγής που διατίθεται μέσω αυτών κυμαίνεται από μόλις 0,8% στη Σλοβενία έως 86% στη Δανία.
Οι ιστορικοί και πολιτιστικοί παράγοντες εξηγούν ένα μέρος αυτής της διαφοροποίησης, αναφέρει το ΕΕΣ, όμως σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν και οι εθνικές επιλογές.
«Ορισμένες αρχές παρέχουν ενεργή συμβουλευτική υποστήριξη στις οργανώσεις και επιτρέπουν ένα ευρύ φάσμα δράσεων που μπορούν να χρηματοδοτηθούν», αναφέρει το ΕΕΣ. «Άλλες εφαρμόζουν αυστηρότερους κανόνες επιλεξιμότητας ή παρέχουν λιγότερη στήριξη.»
«Αυτό δημιουργεί άνισους όρους ανταγωνισμού εντός της ενιαίας αγοράς. Μπορεί επίσης να αποθαρρύνει τους αγρότες από το να ενταχθούν σε οργανώσεις παραγωγών ή από το να υποβάλλουν επιχειρησιακά προγράμματα προκειμένου να λάβουν χρηματοδότηση από την ΕΕ.»
«Οι ελεγκτές διαπίστωσαν ότι, παρόλο που η Επιτροπή έχει εντοπίσει ορισμένες από αυτές τις προκλήσεις, δεν έχει κάνει αρκετά για να τις αντιμετωπίσει ούτε για να βοηθήσει τα κράτη μέλη να συγκρίνουν και να ευθυγραμμίσουν τον τρόπο εφαρμογής των σχετικών πολιτικών», κατέληξε το ΕΕΣ.
Πληροφορίες από Fruitnet
