Πρόκειται για τη θέση του γενικού διευθυντή του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO), του οργανισμού του ΟΗΕ που διαμορφώνει τους παγκόσμιους κανόνες για την ασφάλεια των τροφίμων, προειδοποιεί για επικείμενους λιμούς, αποφασίζει ποια αλιευτικά αποθέματα είναι βιώσιμα και καθορίζει τα πρότυπα για τη διαχείριση και υλοτομία των δασών. Ο οργανισμός διαθέτει προσωπικό 15.000 ατόμων, προϋπολογισμό ύψους 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων και ο επικεφαλής του έχει στη διάθεσή του τέσσερα χρόνια για να διαμορφώσει την παγκόσμια ατζέντα στον τομέα της διατροφής.
Ο τελευταίος Ευρωπαίος που ηγήθηκε του FAO, ο Ολλανδός Άντεκε Μπόερμα, αποχώρησε το 1975. Ο Κινέζος Τσου Ντονγκγιού, ο οποίος δεν μπορεί να διεκδικήσει νέα θητεία λόγω περιορισμών, διευθύνει τον οργανισμό από το 2019, τοποθετώντας Κινέζους υπηκόους σε καίριες θέσεις και κατευθύνοντας την ατζέντα προς κατευθύνσεις που έχουν προκαλέσει ανησυχία στους δυτικούς χρηματοδότες.
Καθώς η θέση θα είναι διαθέσιμη το 2027, η ΕΕ επιθυμεί να την ανακτήσει. Αν και οι 27 κυβερνήσεις του μπλοκ συμφωνούν ότι είναι προς όφελός τους να στηρίξουν έναν κοινό υποψήφιο —καθώς η διάσπαση θα μπορούσε να οδηγήσει στην εκλογή κάποιου εκτός Ευρώπης— το πρόβλημα είναι ποιος θα είναι αυτός. Τρία κράτη-μέλη έχουν ήδη προτείνει δικούς τους υποψηφίους: τον Ιρλανδό Χόγκαν, τον Ισπανό υπουργό Γεωργίας Λουίς Πλάνας και τον Ιταλό Μαουρίτσιο Μαρτίνα.
Κάθε χώρα θέλει να δει τον δικό της υποψήφιο στη θέση και καμία δεν δείχνει διατεθειμένη να αποσυρθεί. Ο Χόγκαν θεωρείται ο επικρατέστερος, όμως η επικράτηση στην εσωτερική ευρωπαϊκή διαδικασία αποτελεί μόνο το πρώτο βήμα, καθώς θα πρέπει στη συνέχεια να κερδίσει τη μυστική ψηφοφορία των 193 κρατών-μελών του ΟΗΕ το επόμενο καλοκαίρι.
Παρότι η ψηφοφορία απέχει ακόμη έναν χρόνο, οι υποψήφιοι έχουν ήδη ξεκινήσει διεθνή εκστρατεία αναζήτησης υποστήριξης μέσω ταξιδιών, υποσχέσεων και άμεσης άσκησης επιρροής προς υπουργούς Γεωργίας και διπλωμάτες που θα συμμετάσχουν στην εκλογική διαδικασία.
Η αυτοδημιούργητη υποψηφιότητα του Ιρλανδού
Ο 65χρονος Χόγκαν διέκρινε την ευκαιρία πριν από όλους. Το περασμένο φθινόπωρο, πριν ακόμη η Ισπανία ή η Ιταλία ανακοινώσουν υποψηφίους, βρισκόταν ήδη στη Ρώμη, κινούμενος στους διαδρόμους της έδρας του FAO και διερευνώντας τις διαθέσεις των διπλωματών που θα συμμετάσχουν στην ψηφοφορία.
Έκτοτε δεν έχει σταματήσει. Τον τρέχοντα μήνα συμμετείχε σε περιφερειακή διάσκεψη στο Τατζικιστάν, ενώ έχει πραγματοποιήσει εκστρατεία και στη Βραζιλία και τη Μαυριτανία. Την περασμένη εβδομάδα βρέθηκε στην Ιρλανδία, όπου παρουσίασε το όραμά του για έναν «νέο FAO για έναν νέο κόσμο» σε αγροτικό συνέδριο.
Σύμφωνα με τις περισσότερες εκτιμήσεις στις Βρυξέλλες και τη Ρώμη, η στρατηγική του αποδίδει και ο Χόγκαν θεωρείται πλέον ο άνθρωπος που πρέπει να νικηθεί, παρά το πολιτικό παρελθόν που θα μπορούσε να είχε αποκλείσει τους περισσότερους υποψηφίους.
Το 2020 παραιτήθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή —όπου είχε διατελέσει επίτροπος Γεωργίας και στη συνέχεια Εμπορίου— εξαιτίας ενός δείπνου γκολφ κατά τη διάρκεια της πανδημίας, το οποίο παραβίαζε τους υγειονομικούς κανόνες και προκάλεσε πολιτική θύελλα. Σήμερα δεν κατέχει κανένα δημόσιο αξίωμα και τα τελευταία χρόνια εργάζεται ως σύμβουλος πολυεθνικών εταιρειών σε ευρωπαϊκά θέματα. Όσον αφορά την εκστρατεία του, διαθέτει δική του ομάδα δημοσίων σχέσεων και χρηματοδοτεί τουλάχιστον μέρος της από προσωπικούς πόρους.
Ωστόσο, η ιρλανδική κυβέρνηση δεν ήταν πλήρως πεπεισμένη. Εσωτερικά έγγραφα που δημοσίευσε αυτόν τον μήνα η Irish Times αποκάλυψαν ότι αξιωματούχοι αμφισβητούσαν ποιο όφελος θα αποκόμιζε το κράτος από την υποψηφιότητά του για τον FAO.
Παρά ταύτα, ο Χόγκαν έχει εξασφαλίσει υποστήριξη από άλλες πλευρές. Το Παρίσι έγινε η πρώτη μεγάλη ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που τον στήριξε, ενώ διπλωμάτες της ΕΕ εκτιμούν ότι το ιρλανδικό του διαβατήριο θα μπορούσε να του ανοίξει πόρτες στην Ουάσιγκτον, αν και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει επίσημη αμερικανική υποστήριξη.
Το μεγαλύτερο πλεονέκτημά του, ωστόσο, είναι η πολιτική του τοποθέτηση. Από τους τρεις υποψηφίους, μόνο ο Χόγκαν ανήκει πολιτικά στο Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ), το κεντροδεξιό μπλοκ που κυριαρχεί στις περισσότερες πρωτεύουσες της ΕΕ. Ο Πλάνας και ο Μαρτίνα προέρχονται από τον σοσιαλιστικό χώρο.
Όταν ζητήθηκε από τη Φινλανδή υπουργό Γεωργίας Σάρι Εσάγια να αποκαλύψει αν το Ελσίνκι έχει προτίμηση, απέφυγε να κατονομάσει κάποιον, αλλά άφησε σαφείς υπαινιγμούς: «Ερχόμενη από μια χώρα που κυβερνάται από κόμμα του ΕΛΚ, μπορείτε να φανταστείτε ποιος θα ήταν ο φινλανδικός προτιμώμενος υποψήφιος», δήλωσε στο Politico.
Το δίλημμα της Ισπανίας με τις δύο θέσεις
Το μεγαλύτερο μειονέκτημα του Ισπανού αντιπάλου του Χόγκαν ίσως αποτελεί και το σημαντικότερο διαπραγματευτικό χαρτί του Ιρλανδού.
Στη Ρώμη εδρεύουν τρεις οργανισμοί του ΟΗΕ που ασχολούνται με τα τρόφιμα: ο FAO, το Διεθνές Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (IFAD) και το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP). Σύμφωνα με την άτυπη πρακτική της πολυμερούς διπλωματίας, καμία χώρα δεν θα πρέπει να ηγείται και των τριών ταυτόχρονα.
Η Ισπανία ήδη ηγείται του ενός, καθώς ο οικονομολόγος Άλβαρο Λάριο είναι πρόεδρος του IFAD, αν και θα διεκδικήσει επανεκλογή τον Φεβρουάριο. Παράλληλα, ο Λουκ Λίντμπεργκ, επιλογή της κυβέρνησης Τραμπ, αναμένεται να αναλάβει το WFP τον επόμενο χρόνο.
Πρωτεύουσες της Λατινικής Αμερικής έχουν διαμηνύσει τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ ότι η ανάθεση και των τριών οργανισμών σε χώρες του ΟΟΣΑ δεν είναι αποδεκτή. Αυτό σημαίνει ότι δεν θα στήριζαν δύο Ισπανούς σε κορυφαίες θέσεις, γεγονός που θα μπορούσε να αποκλείσει τον Πλάνας ή να αναγκάσει τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ να θυσιάσει μία θέση για να εξασφαλίσει μια άλλη.
Την περασμένηΤρίτη, πάντως, ο Σάντσεθ έδειξε ότι δεν σκοπεύει να κάνει τίποτε από τα δύο. Από βήμα του ΟΗΕ στη Ρώμη, με τον νυν γενικό διευθυντή Κιν Ντονγκγιού δίπλα του, δήλωσε ότι επιθυμεί να δει τους υποψηφίους του και στις δύο θέσεις.Η ομιλία του Σάντσεθ ήταν είτε ένα στοίχημα ότι οι αντιρρήσεις θα υποχωρήσουν μπροστά στην πολιτική βούληση είτε μια μπλόφα. Διπλωμάτες περιγράφουν το IFAD ως το διαπραγματευτικό χαρτί που ενδέχεται τελικά να ανταλλάξει η Ισπανία για να εξασφαλίσει την εκλογή του Πλάνας στον FAO.
Ο 73χρονος Πλάνας είναι υπουργός Γεωργίας της Ισπανίας από το 2018 και έχει επιβιώσει πολιτικά μέσα από τρεις κυβερνήσεις. Διαθέτει την καλύτερα οργανωμένη και χρηματοδοτημένη εκστρατεία μεταξύ των τριών ευρωπαίων διεκδικητών. Στα τέλη Απριλίου περιόδευσε στη Ρώμη μαζί με διπλωματικούς συμβούλους του Σάντσεθ, προωθώντας ένα καλαίσθητο φυλλάδιο με σύνθημα «Έμπειρη ηγεσία για έναν ισχυρότερο FAO». Παράλληλα, πραγματοποίησε διαδοχικές συναντήσεις με πρεσβευτές από τη Λατινική Αμερική και την Ευρώπη στην ισπανική πρεσβεία στον λόφο Τζανίκουλο.
Ωστόσο, τίποτε από αυτά δεν έχει επιλύσει το βασικό πρόβλημα: η πιο επαγγελματική εκστρατεία της κούρσας είναι ταυτόχρονα και η πιο περιορισμένη από τον άτυπο κανόνα της εναλλαγής.
Ο «αόρατος» υποψήφιος της Ιταλίας
Ο 47χρονος Μαρτίνα δεν μπορεί να διεξαγάγει ανοιχτή προεκλογική εκστρατεία, καθώς ήδη εργάζεται στον ίδιο τον οργανισμό. Από το 2021 είναι αναπληρωτής γενικός διευθυντής του FAO και η δημόσια διεκδίκηση της κορυφαίας θέσης ενώ υπηρετεί σε αυτόν τον ρόλο θα τον έφερνε σε δύσκολη θέση.
Η δεξιά κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι τον πρότεινε τον Φεβρουάριο. Η Ιταλία επιθυμούσε μία από τις τρεις θέσεις της Ρώμης και ο Μαρτίνα, πρώην γενικός γραμματέας του κεντροαριστερού Δημοκρατικού Κόμματος, βρισκόταν ήδη στο κατάλληλο σημείο.
Η Μελόνι ανέθεσε την εκστρατεία του στη Στεφάνια Ροζίνι, πρώην πρέσβειρα στη Δανία χωρίς προηγούμενη εμπειρία στον ΟΗΕ. Σύμφωνα με διπλωμάτες, η εκστρατεία μόλις που έχει ξεκινήσει.
Αυτό που διαθέτει η Ιταλία είναι ένα διαφορετικό είδος επιρροής. Ως χώρα υποδοχής και των τριών οργανισμών, μπορεί να υπονομεύσει οποιαδήποτε συμφωνία την αφήνει χωρίς κάποιο αντάλλαγμα. Η Ρώμη αναμένει να αποκομίσει κάτι, είτε τη θέση στον FAO είτε μια αναπληρωματική θέση είτε κάποιο άλλο σημαντικό πόστο στο σύστημα του ΟΗΕ.
Ο Σάντσεθ και η Μελόνι επρόκειτο να συναντηθούν στη Ρώμη αυτή την εβδομάδα, όμως η συνάντηση ματαιώθηκε. Όπως σχολίασε χαρακτηριστικά ένας διπλωμάτης, «δεν έχει απομείνει καθόλου αγάπη μεταξύ τους».
Οι Χόγκαν, Πλάνας και Μαρτίνα δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.
Ο κίνδυνος της καθυστέρησης
Οι υπουργοί Γεωργίας της ΕΕ επιχείρησαν να καταλήξουν σε έναν κοινό υποψήφιο, αλλά δεν τα κατάφεραν. Για έξι μήνες, η Κύπρος, που προήδρευε των σχετικών συνεδριάσεων, προσπαθούσε να τους οδηγήσει σε συναίνεση. Ωστόσο, η Κύπρια υπουργός Γεωργίας Μαρία Παναγιώτου δήλωσε στο Politico ότι δεν έχει ακόμη αποφασιστεί ο τρόπος με τον οποίο θα προχωρήσει η διαδικασία.
Η τελική επιλογή θα γίνει πλέον από τους ηγέτες της ΕΕ, πιθανότατα στο πλαίσιο μιας ευρύτερης συμφωνίας για άλλες κορυφαίες διεθνείς θέσεις. Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε απόφαση θα ληφθεί σε σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου η κούρσα για τον FAO θα αποτελεί μόνο ένα μικρό μέρος των παρασκηνιακών διαπραγματεύσεων που συνήθως διαρκούν μέχρι αργά τη νύχτα.
Ο κίνδυνος είναι να παραμείνει το αδιέξοδο και η ΕΕ να εισέλθει στις εκλογές του 2027 διχασμένη.
«Το σημαντικότερο είναι να επιλεγεί ένας από αυτούς τους υποψηφίους», δήλωσε στο Politico ο Πολωνός υπουργός Γεωργίας Στέφαν Κραγιέφσκι. «Διαφορετικά, μπορεί να χάσουμε και να επικρατήσει υποψήφιος εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.»
Ήδη έχουν εμφανιστεί τρεις αφρικανοί υποψήφιοι, μεταξύ των οποίων και η Μαροκινή Ισμαχάν Ελουάφι, πρώην επικεφαλής επιστήμονας του FAO, η οποία αποχώρησε έπειτα από σύγκρουση με τον Κιν Ντονγκγιού. Υποψήφιος είναι επίσης ο Τούρκος Μεχμέτ Μεχντί Εκέρ, που προτάθηκε εγκαίρως από τον πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και θεωρείται πιθανός «σκοτεινός ίππος» σε περίπτωση που η ευρωπαϊκή ψήφος διασπαστεί.
Προς το παρόν, πάντως, η Ευρωπαϊκή Ένωση εξακολουθεί να βρίσκεται στη φάση της εσωτερικής της αναμέτρησης για την ανάδειξη υποψηφίου.
Πηγή: Politico
