Η πρόταση προβλέπει ότι η Επιτροπή θα εξετάσει, στο πλαίσιο αναθεώρησης το 2034, το ενδεχόμενο ένταξης των πιστώσεων άνθρακα από την ανθρακοδεσμευτική γεωργία στην αγορά του ETS. Παράλληλα, δίνεται η δυνατότητα στα κράτη-μέλη να αξιοποιήσουν έσοδα από το ETS για τη χρηματοδότηση επενδύσεων που μειώνουν τις εκπομπές στον αγροτικό τομέα, μέσω έξυπνης λίπανσης και της ευρύτερης χρήσης βιολογικών, βιολογικής προέλευσης και κυκλικών λιπασμάτων.
Tα ευρωπαϊκά αγροτικά λόμπι, Farm Europe και Eat Europe υποδέχθηκαν θετικά τα πρώτα αυτά βήματα, εκφράζοντας ωστόσο έντονο προβληματισμό για δύο βασικά σημεία της πρότασης. Από τη μία πλευρά, επικρίνουν την επανένταξη διεθνών πιστώσεων άνθρακα, εκτιμώντας ότι θα αποσπάσει επενδύσεις και ζήτηση από ευρωπαϊκές λύσεις. Από την άλλη, θεωρούν υπερβολικά καθυστερημένη την προοπτική αναγνώρισης των πιστώσεων άνθρακα που προέρχονται από τη γεωργία.
Παράλληλα, οι δύο οργανώσεις εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους επειδή η αναθεώρηση του ETS δεν προβλέπει σαφή αναστολή της εφαρμογής τόσο του ETS όσο και του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) στα λιπάσματα. Όπως επισημαίνουν, μια τέτοια αλλαγή θα μετέφερε το κίνητρο από την επιβάρυνση της παραγωγής στην ενίσχυση της ζήτησης για λιπάσματα χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος. Υπογραμμίζουν επίσης ότι η παράταση των δωρεάν δικαιωμάτων εκπομπών θα πρέπει να συνοδευτεί από αναθεώρηση της πορείας εφαρμογής του CBAM και από τη δυνατότητα διάθεσης πιστώσεων ανθρακοδεσμευτικής γεωργίας στην αγορά του ETS.
Οι Farm Europe και Eat Europe καλούν τόσο την Ευρωπαϊκή Επιτροπή όσο και τους συννομοθέτες να μην καθυστερήσουν περαιτέρω τη διασύνδεση των πιστώσεων CRCF με το ETS, υποστηρίζοντας ότι μόνο έτσι μπορεί να δημιουργηθεί ένα βιώσιμο επιχειρηματικό μοντέλο για τη μείωση των εκπομπών στη γεωργία.
Όπως τονίζουν, παρά το γεγονός ότι η πρόταση προβλέπει αξιολόγηση του θέματος το 2034, η γεωργία χρειάζεται λειτουργική αγορά άνθρακα από σήμερα. Ο αγροτικός τομέας αποτελεί βασικό πυλώνα της απανθρακοποίησης της ευρωπαϊκής οικονομίας, πολύ πέρα από την παραγωγή τροφίμων, και απαιτεί σημαντικές επενδύσεις ώστε να προσφέρει βιογενούς προέλευσης κυκλικό άνθρακα, ο οποίος θεωρείται απαραίτητος για τη μετάβαση σε μια ανταγωνιστική, κλιματικά ουδέτερη οικονομία.
«Η υιοθέτηση των μεθοδολογιών για την ανθρακοδεσμευτική γεωργία, σε συνδυασμό με τη δέσμευση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να εξετάσει την άμεση σύνδεση του CRCF με το ETS, αποτελεί ένα ενθαρρυντικό βήμα για τη δημιουργία ουσιαστικών κινήτρων μείωσης των εκπομπών στη γεωργία», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της Farm Europe, Luc Vernet. «Ήρθε όμως η ώρα να περάσουμε από τις εξαγγελίες στις αποφάσεις. Οι Ευρωπαίοι αγρότες δεν μπορούν να περιμένουν έως το 2034 για να ανταμειφθούν δίκαια για τις προσπάθειές τους στη μείωση των εκπομπών», πρόσθεσε.
Σε ό,τι αφορά τα δωρεάν δικαιώματα εκπομπών, οι δύο οργανώσεις χαιρετίζουν την πρόταση της Επιτροπής να επιβραδυνθεί η σταδιακή κατάργησή τους για τους τομείς που καλύπτονται από τον CBAM και να παραταθεί η ισχύς τους έως το 2038. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι η παράταση αυτή θα πρέπει να συνοδευτεί υποχρεωτικά από αναθεώρηση του χρονοδιαγράμματος εφαρμογής του CBAM στα λιπάσματα.
«Οι δύο μηχανισμοί είναι άρρηκτα συνδεδεμένοι και πρέπει να λειτουργούν συντονισμένα. Η επέκταση των δωρεάν δικαιωμάτων χωρίς αντίστοιχη προσαρμογή του CBAM στα λιπάσματα θα δημιουργούσε ασυμβατότητες μεταξύ δύο εργαλείων που έχουν σχεδιαστεί για να αντιμετωπίσουν τον ίδιο κίνδυνο διαρροής άνθρακα, υπονομεύοντας τη συνοχή και την αποτελεσματικότητα του ευρωπαϊκού πλαισίου τιμολόγησης του άνθρακα», δήλωσε ο πρόεδρος της Eat Europe, Luigi Scordamaglia.
Σύμφωνα με τις οργανώσεις, οι εθελοντικές αγορές άνθρακα δεν προσφέρουν σήμερα στους αγρότες επαρκείς και προβλέψιμες οικονομικές προοπτικές ώστε να πραγματοποιήσουν επενδύσεις για τη μείωση των εκπομπών και την απορρόφηση άνθρακα, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης λιπασμάτων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος.
Η αναθεώρηση του ETS, σημειώνουν, αποτελεί μοναδική ευκαιρία για να καλυφθεί αυτό το κενό, καθώς θέτει τις βάσεις για την ένταξη μόνιμων εγχώριων απορροφήσεων άνθρακα στο σύστημα εμπορίας εκπομπών, με στόχο την αντιστάθμιση των υπολειπόμενων εκπομπών σε τομείς όπου η πλήρης απανθρακοποίηση είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα εξετάσει κατά πόσο στο μέλλον οι πιστώσεις από την ανθρακοδεσμευτική γεωργία και άλλες φυσικές λύσεις αποθήκευσης άνθρακα μπορούν να αναγνωριστούν ως μόνιμες απορροφήσεις. Προς το παρόν, στο ETS περιλαμβάνονται μόνο οι τεχνολογίες BioCCS και DACCS.
Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει τη διάθεση μέρους των εσόδων του ETS για επενδύσεις που μειώνουν τις εκπομπές της γεωργίας μέσω αποδοτικότερης χρήσης των λιπασμάτων και για τη στήριξη των αγροτών στην υιοθέτηση βιολογικής προέλευσης, οργανικών και κυκλικών λιπασμάτων. Παράλληλα, το Ταμείο Εκσυγχρονισμού θα χρηματοδοτήσει επενδύσεις που θα ενισχύσουν την παραγωγή οικονομικά προσιτών λιπασμάτων χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος και βιολογικής προέλευσης.
