Η βιομηχανία ζωοτροφών της ΕΕ -FEFAC δημοσίευσε την 4η επικαιροποίησή της σχετικά με τους κινδύνους διαταραχής της εφοδιαστικής αλυσίδας ζωοτροφών και τις οικονομικές επιπτώσεις που ενδέχεται να προκαλέσει ο Κανονισμός της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών (EUDR) στις προμήθειες σόγιας για ζωοτροφές το 2027.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση, τρεις παράγοντες —η σοβαρή ξηρασία, οι διαταραχές στο εμπόριο μέσω της Μαύρης Θάλασσας και οι περιορισμοί που συνδέονται με τον EUDR— συγκλίνουν ταυτόχρονα, δημιουργώντας σημαντικές πιέσεις στην ευρωπαϊκή αλυσίδα εφοδιασμού ζωοτροφών.
Έλλειμμα 5 εκατ. τόνων σογιέλευρου
Η FEFAC εκτιμά ότι το πιθανό έλλειμμα στην προμήθεια σογιέλευρου (SBM) στην ΕΕ θα μπορούσε να ανέλθει σε τουλάχιστον 5 εκατ. τόνους κατά το εμπορικό έτος 2026/2027. Η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί περίπου στο 20% της συνολικής κατανάλωσης σογιέλευρου στην ΕΕ, ενώ οι δυνατότητες υποκατάστασής του από άλλες πρωτεϊνικές πρώτες ύλες χαρακτηρίζονται ιδιαίτερα περιορισμένες.
Παράλληλα, η FEFAC υπολογίζει ότι το άμεσο πρόσθετο κόστος της σόγιας που συμμορφώνεται με τις απαιτήσεις του EUDR για χρήση στις ζωοτροφές μπορεί να φτάσει έως και τα 1,05 δισ. ευρώ, με βάση συνολική κατανάλωση περίπου 35 εκατ. τόνων.
Η επίπτωση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στο σογιέλευρο. Καθώς οι τιμές του κραμβάλευρου (RSM) και του ηλιάλευρου (SFM) συνδέονται σε σημαντικό βαθμό με τις τιμές του σογιέλευρου —περίπου κατά 65%— η αύξηση αυτή εκτιμάται ότι θα προσθέσει ακόμη 449 εκατ. ευρώ στο κόστος των συγκεκριμένων εναλλακτικών πρωτεϊνικών πρώτων υλών.
Έτσι, η συνολική εκτιμώμενη οικονομική επίπτωση για τις προμήθειες σογιέλευρου, κραμβάλευρου και ηλιάλευρου προς τον ευρωπαϊκό κλάδο ζωοτροφών και κτηνοτροφίας διαμορφώνεται σε περίπου 1,40 δισ. ευρώ.
Επιπλέον κόστος για χοιρινό και πουλερικά
Με βάση τις διαθέσιμες πληροφορίες της αγοράς, η FEFAC εκτιμά ότι η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να μεταφραστεί σε άμεση αύξηση του κόστους κατά περίπου 40 ευρώ ανά τόνο χοιρινού κρέατος και 15 ευρώ ανά τόνο κρέατος πουλερικών.
Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να επιβαρύνει περαιτέρω την ανταγωνιστικότητα του ευρωπαϊκού κτηνοτροφικού τομέα.
Ποιες περιοχές θεωρούνται υψηλότερου κινδύνου
Η επικαιροποιημένη αξιολόγηση της FEFAC ανά χώρα και περιοχή προέλευσης κατατάσσει:
- Βόρεια Αμερική, Αργεντινή και Παραγουάη: χαμηλού κινδύνου, με αναμενόμενη διαθεσιμότητα σογιέλευρου 90–100%.
- ΕΕ, Ουκρανία και Σερβία: χαμηλού έως μεσαίου κινδύνου, κυρίως λόγω προβληματισμών που αφορούν τις μεταφορές και την εφοδιαστική.
- Βραζιλία: μεσαίου κινδύνου. Η εικόνα παρουσιάζει βελτίωση, ωστόσο εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικές περιφερειακές διαφοροποιήσεις μεταξύ της Νότιας Βραζιλίας και του βόρειου εξαγωγικού διαδρόμου μέσω Cerrado.
- Δυτική Αφρική, Ινδία και Κίνα: υψηλού κινδύνου, ιδιαίτερα για τις εξειδικευμένες αγορές μη γενετικά τροποποιημένης (non-GM) και βιολογικής σόγιας.
Ένα από τα βασικά ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά είναι κατά πόσο η Βραζιλία θα μπορέσει να μεταφέρει μέρος των ποσοτήτων σογιέλευρου που προορίζονται για την ΕΕ από τον βόρειο στον νότιο εξαγωγικό διάδρομο, ώστε να περιοριστεί το αναμενόμενο έλλειμμα.
Η FEFAC, ωστόσο, επισημαίνει ότι οι επίμονες δυσκολίες που σχετίζονται με την αποθηκευτική δυναμικότητα ενδέχεται να περιορίσουν σημαντικά αυτή τη δυνατότητα.
«Βαθιά ανησυχία» για την επάρκεια ζωοτροφών
Ο πρόεδρος της FEFAC, Nicolas Coudry-Mesny, εξέφρασε «βαθιά ανησυχία» για την ικανότητα της ΕΕ να εξασφαλίσει τις απαιτούμενες πρώτες ύλες για την παραγωγή ζωοτροφών.
Όπως ανέφερε, οι επιπτώσεις της παρατεταμένης ξηρασίας, σε συνδυασμό με το κλείσιμο ή τη διατάραξη βασικών θαλάσσιων εμπορικών διαδρόμων, όπως η Μαύρη Θάλασσα, δημιουργούν συνθήκες σημαντικής στενότητας στην αγορά έως το τέλος του έτους.
Την ίδια στιγμή, η επικείμενη εφαρμογή του EUDR, η οποία ήδη επηρεάζει τις αγορές σόγιας της ΕΕ από τις παγκόσμιες αγορές ενόψει της 30ής Δεκεμβρίου 2026, εντείνει την πίεση και αυξάνει τον κίνδυνο σοβαρών διαταραχών στις βασικές αλυσίδες εφοδιασμού ζωοτροφών.
Έκκληση για έκτακτα μέτρα από την ΕΕ
Η FEFAC καλεί τα θεσμικά όργανα της ΕΕ να λάβουν έκτακτα μέτρα, προκειμένου να διασφαλιστεί η επάρκεια ζωοτροφών και να αποτραπεί μια οικονομικά μη βιώσιμη κατάσταση για τον ευρωπαϊκό κτηνοτροφικό τομέα στις αρχές του 2027.
Μεταξύ άλλων, ζητά:
- την άμεση και απλοποιημένη εφαρμογή του EUDR για τα προϊόντα σόγιας που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του,
- την αναστολή της εφαρμογής του EUDR στο palm kernel expeller (υποπροϊόν από την επεξεργασία των πυρήνων του καρπού του φοινικέλαιου),
- την αξιοποίηση των υφιστάμενων και μελλοντικών εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ, όπως οι συμφωνίες MERCOSUR, CETA, DCFTA Ουκρανίας και ΕΕ–ΗΠΑ,
- την επιβεβαίωση των υφιστάμενων καθεστώτων μηδενικών δασμών για τις εισαγωγές σογιέλευρου και
- τη διευκόλυνση της αμοιβαίας αναγνώρισης των προγραμμάτων πιστοποίησης νομιμότητας που σχετίζονται με τον EUDR.
Η FEFAC προειδοποιεί ουσιαστικά ότι ο συνδυασμός κλιματικών, γεωπολιτικών και κανονιστικών πιέσεων μπορεί να δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την ευρωπαϊκή αγορά ζωοτροφών κατά την έναρξη του 2027.
