Αναλυτικότερα, µία από τις κύριες αλλαγές του κανονισµού, αφορά τη στόχευση που θα µπορεί να γίνεται στην Φθίνουσα Εκταρική Εισοδηµατική Στήριξη (DABIS) η οποία αντικαθιστά το τσεκ, την αναδιανεµητική και τη συµπληρωµατική ενίσχυση νεαρών αγροτών. Τα κράτη θα µπορούν να διαφοροποιούν πλέον τα ποσά, µε βάση το συµβιβαστικό κείµενο, όχι µόνο µε βάση το γεωργικό εισόδηµα αλλά και µε γεωγραφικά, αγρονοµικά και άλλα αντικειµενικά, µη διακριτικά κριτήρια. Ο διαχωρισµός του ποσού της επιδότησης βάσει γεωγραφικών κριτηρίων είχε ζητηθεί µεταξύ άλλων και από την Ελλάδα.
Ολόκληρο το ρεπορτάζ στην Agrenda που κυκλοφορεί
Είναι δεδοµένο πως το µοντέλο που διαχωρίζει το ποσό του τσεκ ανά αγρονοµική περιφέρεια σε αροτραίες, δενδρώδεις και βοσκοτόπια επανεξετάζεται στη χώρα µας. Άλλωστε τα δικαιώµατα βασικής ενίσχυσης καταργούνται ολοσχερώς. Μέχρι σήµερα, το ποσό της βασικής ενίσχυσης, δηλαδή το πριµ ανά στρέµµα, ήταν υψηλότερο σε δέντρα και χαµηλότερο στα βοσκοτόπια, λόγω του ΑΕΠ που προσέφερε ο κάθε παραγωγικός κλάδος. Για τη νέα περιόδο η ΕΕ φαίνεται να προωθεί ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή στη στόχευση των επιδοτήσεων εκεί όπου υπάρχει µεγαλύτερη ανάγκη. Σε αυτά τα πλαίσια, υπάρχει σενάριο για διαχωρισµό της εισοδηµατικής στήριξης µε βάση κριτήρια όπως νησιωτικότητα, κατοικία σε περιοχές απολιγνιτοποίησης, εκµεταλλεύσεις σε περιφέρειες µε το µικρότερο ΑΕΠ (π.χ Ήπειρος και ΑΜΘ) ή ακριτικές περιοχές κ.λπ.
Το ευκολότερο µοντέλο ουσιαστικά είναι η διατήρηση ενός οριζόντιου ποσού για όλους τις αγρότες και ύστερα στοχευµένες προσαυξήσεις. Για τη στήριξη συγκεκριµένων κλάδων θα χρησιµοποιούν οι συνδεδεµένες ενισχύσεις οι οποίες θα έχουν αυξηµένα ποσά. Μάλιστα, µε βάση την πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας, διαγράφεται η διάταξη που υποχρέωνε τα κράτη να περιορίζουν τις πιθανές επιπτώσεις των αποφάσεων για τη συνδεδεµένη στήριξη στην εσωτερική αγορά. Το σενάριο να µείνουν τελικά τα πράγµατα ως έχουν µε τρεις αγρονοµικές περιφέρειες, προσαύξηση ενίσχυσης για νεαρούς αγρότες και µε ένα ποσό 10-20 ευρώ το στρέµµα συν για µικρές εκµεταλλεύσεις είναι φυσικά υπαρκτό. Άλλωστε είναι και κοστολογηµένο, καθώς φτάνει το πολύ το 1 δισ. ευρώ ένα τέτοιο σενάριο.
Γίνεται προαιρετική η στήριξη των µικρών καλλιεργητών
Στο συµβιβαστικό κείµενο η ιρλανδική προεδρία καθορίζει ως προαιρετική τη στήριξη των µικρών καλλιεργητών. Πρόκειται για ενίσχυση ύψους έως 3.000 ευρώ ανά παραγωγό και αντικαθιστά την φθίνουσα εκταρική εισοδηµατική στήριξη, την εξισωτική αποζηµίωση και τις συνδεδεµένες. ∆ηλαδή, µε λίγα λόγια, ένας παραγωγός θα ζητά αυτή την ενιαία ενίσχυση η οποία δεν θα υπολογίζεται ανά στρέµµα, αλλά θα είναι ίση για όλες τις εκµεταλλεύσεις της κατηγορίας µικροκαλλιεργητών, και θα παραιτείται από οποιαδήποτε άλλη επιδότηση. Παρόλα αυτά θα µπορεί να ζητήσει να ενταχθεί και να ενισχυθεί από κάποιο περιβαλλοντικό πρόγραµµα.
Η Ελλάδα είχε ζητήσει να είναι προαιρετικό αυτό το καθεστώς, όπως και έγινε, οπότε µοιάζει δύσκολο να το συµπεριλάβει στο εθνικό σχέδιο της ΚΑΠ µετά το 2027.
Το «Πακέτο Εκκίνησης» νέων αγροτών γίνεται πιο λιτό αν το θέλει το κράτος
Το «πακέτο εκκίνησης» για νέους αγρότες αναδιαµορφώνεται στην πρόταση της ιρλανδικής προεδρίας. Η νέα πρόταση συγκεντρώνει τις διαθέσιµες παρεµβάσεις σε ένα ενιαίο ευέλικτο µενού, από το οποίο κάθε κράτος θα πρέπει να επιλέξει τουλάχιστον τρεις που ταιριάζουν στις εθνικές συνθήκες. ∆ηλαδή δεν θα χρειάζεται υποχρεωτικά να επιλέγει όλα τα µέτρα που προβλέπει ο κανονισµός της ΚΑΠ. Στις επιλογές περιλαµβάνονται εγκατάσταση νέων αγροτών µε επιδότηση έως 300.000 ευρώ, η διαφοροποίηση της εισοδηµατικής στήριξης, το αυξηµένο ποσοστό στήριξης για επενδύσεις έως 85% κ.α. Στη χώρα µας οι έχοντες την ευθύνη του σχεδιασµού της ΚΑΠ έχουν προσδώσει ιδιαίτερο βάρος στο συγκεκριµένο πακέτο εκκίνησης και προσανατολίζονται σε µεγάλη αύξηση του πριµ πρώτης εγκατάστασης (τουλάχιστον 60.000 ευρώ) αλλά και ταυτόχρονη αυστηροποίηση των δεσµεύσεων.
Στον κανονισµό προβλέπεται επίσης ένα ή περισσότερα σηµεία πρόσβασης σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο για τους νέους αγρότες, ώστε να βρίσκουν συγκεντρωµένα πληροφορίες για διαθέσιµες ενισχύσεις, αιτήσεις και διαδικασίες.
Πιο ευέλικτη «πράσινη αρχιτεκτονική», παραµένει αγκάθι η συγχρηµατοδότηση
Στο συµβιβαστικό κείµενο, οι υποχρεώσεις αιρεσιµότητας παραµένουν, αλλά δίνεται στα κράτη µεγαλύτερο περιθώριο να διαµορφώνουν τις προστατευτικές πρακτικές σε εθνικό ή περιφερειακό επίπεδο. Προβλέπονται επίσης ειδικές εξαιρέσεις µε βάση καλλιέργειες, εδάφη, γεωγραφικές/κλιµατικές συνθήκες και συστήµατα παραγωγής, καθώς και προσωρινές παρεκκλίσεις λόγω καιρού, ασθενειών ή προσβολών. Σηµαντικό επίσης είναι ότι οι βιολογικές εκµεταλλεύσεις απαλλάσσονται από συγκεκριµένες προστατευτικές πρακτικές που αφορούν τους στόχους νερού και εδάφους/ρύπανσης, αλλά όχι από όλες τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις.
Παράλληλα οι περιβαλλοντικές και κλιµατικές προτεραιότητες αναδιαρθρώνονται ώστε τα κράτη να έχουν µεγαλύτερη ευελιξία ως προς το πώς θα τις καλύπτουν. Εισάγεται, µεταξύ άλλων, σαφέστερη δυνατότητα επιλογών για ανθεκτικότητα στο νερό, δέσµευση άνθρακα, ανανεώσιµη ενέργεια/βιοαέριο, υγεία εδάφους, βιοποικιλότητα και βιώσιµη κτηνοτροφία.
Επιπλέον, εάν ένα κράτος αποδεικνύει ότι µια συγκεκριµένη περιβαλλοντική προτεραιότητα καλύπτεται ήδη από εθνικό µέτρο ή άλλο εθνικό εργαλείο, δεν θα είναι υποχρεωµένο να δηµιουργήσει ξεχωριστή παρέµβαση στο σχέδιο της ΚΑΠ για αυτήν.
Στις 26-27 Οκτωβρίου η συµφωνία για την ΚΑΠ
Η ιρλανδική Προεδρία προτίθεται να παρουσιάσει αναθεωρηµένο έγγραφο διαπραγµάτευσης για το Πολυετές ∆ηµοσιονοµικό Πλαίσιο (Π∆Π) ενόψει του Ευρωπαϊκού Συµβουλίου της 15ης-16ης Οκτωβρίου. Η Προεδρία θα εργαστεί σταδιακά για την επίτευξη µερικής γενικής προσέγγισης σχετικά µε τον κανονισµό για την ΚΑΠ) κατά τη συνεδρίαση του Συµβουλίου Γεωργίας και Αλιείας στις 26-27 Οκτωβρίου 2026, µέσω περαιτέρω τεχνικής εξέτασης των εναποµενουσών διατάξεων και της κατάρτισης κειµένων συµβιβασµού.
