Στόχος είναι η απλούστευση της διαδικασίας επιλογής, η ενίσχυση της μακροπρόθεσμης κληρονομιάς και του σχεδιασμού βιωσιμότητας και η διευκόλυνση της από κοινού υποβολής αιτήσεων από ομάδες πόλεων, συμπεριλαμβανομένων των διασυνοριακών συμπράξεων. Θα ενισχύσει επίσης τη συμμετοχή των πολιτών και των νέων και θα δώσει μεγαλύτερη βαρύτητα στη βιώσιμη αστική ανάπτυξη χωρίς αποκλεισμούς.
Με την υποστήριξη του προγράμματος EU´s «Δημιουργική Ευρώπη», τέσσερις δεκαετίες πολιτιστικών πρωτευουσών κατέδειξαν τα πολλά οφέλη που μπορεί να αποκομίζει κάθε χρόνο στο προσκήνιο μια πόλη, από νέους πολιτιστικούς χώρους και δημιουργικές ευκαιρίες για κοινότητες και καλλιτέχνες έως ισχυρότερα τοπικά δίκτυα και διεθνή προβολή.
Σε όλες τις πρωτεύουσες που αξιολογήθηκαν μόνο μεταξύ 2013 και 2022, τα προγράμματα κατέγραψαν 38,5 εκατομμύρια συμμετοχές κοινού, με μια τυπική πρωτεύουσα να παραδίδει περίπου 1.000 έως 1.200 πολιτιστικές δραστηριότητες κατά το έτος τίτλου της. Στις επιλεγμένες πόλεις-τίτλους, ο αριθμός των επισκεπτών αυξήθηκε κατά 30-40 % κατά μέσο όρο.
Μια ευρωπαϊκή πολιτιστική ιστορία επιτυχίας από το 1985
Γεννημένη το 1985, η πρωτοβουλία Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης ξεκίνησε με την Αθήνα και έκτοτε έχει ταξιδέψει σε πόλεις, περιφέρειες και περιφέρειες σε ολόκληρη την Ευρώπη.
Από την ίδρυσή της, υπήρξαν 85 κάτοχοι του τίτλου της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης. Το Oulu (Φινλανδία) και το Trenčín (Σλοβακία) κατέχουν επί του παρόντος τον τίτλο, με την Évora (Πορτογαλία) και τη Liepāja (Λετονία) να ακολουθούν το 2027.
Τι θα διαρκέσει πέρα από τον τίτλο;
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, η κληρονομιά της πρωτοβουλίας έχει λάβει διάφορες μορφές. Η Λιλ 2004 βοήθησε να μετατραπούν πρώην βιομηχανικοί χώροι σε ένα δίκτυο πολιτιστικών χώρων και δημιούργησε τη δυναμική που συνεχίστηκε σήμερα από τη Λιλ3000. Στο Aarhus 2017 συμμετείχαν και οι 19 δήμοι της Κεντρικής Περιφέρειας της Δανίας, δημιουργώντας περιφερειακή πολιτιστική συνεργασία που συνεχίστηκε μετά το έτος του τίτλου.
Στο Košice, πρώην στρατώνες και κτίρια γειτονιάς μετατράπηκαν σε πολιτιστικούς χώρους χάρη στον τίτλο του 2013. Πάνω από μια δεκαετία αργότερα, ο οργανισμός-κληροδότημα της πόλης εξακολουθεί να διαχειρίζεται 13 πολιτιστικά κέντρα. Και στο Leeuwarden-Fryslân, ο τίτλος του 2018 εξελίχθηκε στην Αρκαδία, ένα επαναλαμβανόμενο πολιτιστικό πρόγραμμα σε ολόκληρη την επαρχία, με μια άλλη έκδοση προγραμματισμένη για το 2028.
Οι εμπειρίες αυτές τροφοδοτούν το επόμενο πλαίσιο: να σχεδιάσουν νωρίτερα ό,τι διαρκεί, να φτάσουν πέρα από μία πόλη, να εμπλέξουν περισσότερους ανθρώπους και να διευκολύνουν τη συνεργασία μεταξύ πόλεων και περιφερειών.
Προσέγγιση πέραν της Ευρώπης
Με την πάροδο των ετών, το πρόγραμμα επεκτάθηκε πέρα από τα σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τη νέα πρόταση, οι τρίτες χώρες που συμμετέχουν ή συνδέονται με το πρόγραμμα «Δημιουργική Ευρώπη» θα μπορούν να διαγωνιστούν για τον τίτλο από το 2034.
Επόμενα βήματα
Η πρόταση της Επιτροπής θα αποτελέσει τώρα αντικείμενο παράλληλης διαπραγμάτευσης στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και στο Συμβούλιο, με σκοπό την επίτευξη συμφωνίας επί του τελικού κειμένου έως τα μέσα του 2027.
