Η συμφωνία Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και Συμβουλίου για τον προϋπολογισμό του 2027 διατηρεί σε υψηλά επίπεδα τους κοινοτικούς πόρους για τον πρωτογενή τομέα, σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη συγκυρία για την ευρωπαϊκή παραγωγή, με το αυξημένο κόστος ενέργειας και λιπασμάτων να εξακολουθεί να πιέζει τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεων. Όπως προαναφέρθηκε πρόκειται για τον τελευταίο ετήσιο προϋπολογισμό πριν από την έναρξη της νέας δημοσιονομικής περιόδου 2028-2034, οι διαπραγματεύσεις για την οποία αποκτούν ιδιαίτερη σημασία για το μέλλον των κοινοτικών ενισχύσεων και της ευρωπαϊκής αγροτικής πολιτικής.
Η Κομισιόν πάντως επισημαίνει ότι η διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για τη γεωργία αποτελεί βασική προτεραιότητα, τόσο για τη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας της Ευρώπης όσο και για την οικονομική σταθερότητα και την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών, ενώ υπογραμμίζει ότι οι προβλεπόμενοι πόροι θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα του αγροδιατροφικού τομέα και τη δυνατότητα διαχείρισης κρίσεων.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Μάλιστα, σε σχετικό ερωτηματολόγιο αν «παρέχει ο προϋπολογισμός για το 2027 επαρκή χρηματοδότηση για την πολιτική συνοχής και τη γεωργία;» απαντά τα εξής: «Η πολιτική συνοχής και η γεωργία παραμένουν βασικές προτεραιότητες του προϋπολογισμού της ΕΕ και αμφότερα λαμβάνουν αυξημένη χρηματοδότηση σε σύγκριση με το 2026. Στον προϋπολογισμό του 2027, διατίθεται χρηματοδότηση ύψους περίπου 58 δισ. ευρώ και 55 δισ. ευρώ για τη συνοχή και τη γεωργία αντίστοιχα, συνολικού ύψους περίπου 113 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα, η Ένωση πρέπει επίσης να ανταποκριθεί σε νέες προτεραιότητες, όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η ετοιμότητα, η διαχείριση της μετανάστευσης, η ενεργειακή ανθεκτικότητα και η ανταγωνιστικότητα. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στην εξισορρόπηση των στόχων αυτών εντός των ορίων του τρέχοντος μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού.».
Σύμφωνα με την Κομισιόν, ο προϋπολογισμός παρέχει ισχυρή στήριξη στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες σε μια περίοδο κατά την οποία τα προγράμματα συνοχής λειτουργούν με πλήρη ταχύτητα, με αποτέλεσμα υψηλότερο επίπεδο πληρωμών ύψους 211,5 δισ. ευρώ.
Η ανακοίνωση της Κομισιόν
Η Επιτροπή εκφράζει την ικανοποίησή της για τη συμφωνία που επιτεύχθηκε το βράδυ της 10ης Νοεμβρίου μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με τον ετήσιο προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2027. Με τον συμβιβασμό για τον τελικό ετήσιο προϋπολογισμό στο πλαίσιο του πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027, ολοκληρώνουμε μια περίοδο προγραμματισμού που διαμορφώθηκε από πρωτοφανείς κρίσεις, συμπεριλαμβανομένης μιας παγκόσμιας πανδημίας, μιας ενεργειακής κρίσης, του αυξανόμενου πληθωρισμού, της επιστροφής του πολέμου στην ευρωπαϊκή ήπειρο και των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή —τα οποία έχουν αναδιαμορφώσει το τοπίο της οικονομίας και της ασφάλειας της Ευρώπης.
Για να ανταποκριθεί στην πρόκληση της τρέχουσας γεωπολιτικής κατάστασης, ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2027 περιλαμβάνει σημαντική στήριξη προς την Ουκρανία, τόσο μέσω του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία όσο και μέσω του δανείου στήριξης για την Ουκρανία. Συνεχίζεται επίσης η στήριξη για καθιερωμένες προτεραιότητες, όπως η συνοχή, η γεωργία, η ανταγωνιστικότητα, η έρευνα και η καινοτομία, το άσυλο και η μετανάστευση, η ασφάλεια, η άμυνα και ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης στον κόσμο.
Ο προϋπολογισμός παρέχει ισχυρή στήριξη στα κράτη μέλη και τις περιφέρειες σε μια περίοδο κατά την οποία τα προγράμματα συνοχής λειτουργούν με πλήρη ταχύτητα, με αποτέλεσμα υψηλότερο επίπεδο πληρωμών ύψους 211,5 δισ. ευρώ. Με τον τρόπο αυτό θα παρασχεθεί στοχευμένη και ενισχυμένη χρηματοδότηση για τις προτεραιότητες της Ένωσης στους τομείς της ανταγωνιστικότητας, της άμυνας, της οικονομικά προσιτής στέγασης, της ανθεκτικότητας των υδάτων και της ενεργειακής μετάβασης. Η χρηματοδότηση για τη γεωργία παραμένει επίσης σε σταθερά υψηλό επίπεδο, σε περιόδους υψηλών τιμών ενέργειας και λιπασμάτων.
Κατά το πρώτο πλήρες έτος εφαρμογής του συμφώνου για τη μετανάστευση και το άσυλο, θα διατεθεί στα κράτη μέλη πρόσθετη χρηματοδότηση ύψους 1,1 δισ. ευρώ για τη διαχείριση της μετανάστευσης.
Ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2027 κατανέμει τα ακόλουθα ποσά στις διάφορες προτεραιότητες της ΕΕ:
Τομέας πολιτικής- Ποσά που αναλήφθηκαν (σε εκατ. EUR)
Ενιαία αγορά, καινοτομία και ψηφιακή οικονομία: 22 007.5
Συνοχή, ανθεκτικότητα και αξίες: 75 764.9
Οικονομική, κοινωνική και εδαφική συνοχή: 58 483.6
Ανθεκτικότητα και αξίες: 17 281.3
Φυσικοί Πόροι και Περιβάλλον: 57 113.4
Εκ των οποίων δαπάνες σχετικές με την αγορά και άμεσες ενισχύσεις: 40 421.7
Μετανάστευση και διαχείριση των συνόρων: 5 811.6
Ασφάλεια και Άμυνα:3 078.5
Γειτονικές χώρες και υπόλοιπος κόσμος: 15 537.9
Ευρωπαϊκή δημόσια διοίκηση:13 869.7
Δάνειο στήριξης της Ουκρανίας: 650,0
Επόμενα βήματα
Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 θα πρέπει πλέον να εγκριθεί επίσημα από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η ψηφοφορία στην ολομέλεια, η οποία θα σηματοδοτήσει το τέλος της διαδικασίας, έχει προγραμματιστεί επί του παρόντος για τις 24 Νοεμβρίου 2026.
Δηλώσεις
«Η έγκαιρη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου μας επιτρέπει να διατηρήσουμε τη συνέχεια των δράσεων της Ένωσης και να μας βοηθήσει να υλοποιήσουμε τις κοινές μας προτεραιότητες, κατά το τελευταίο έτος του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου.», δήλωσε ο Πιοτρ Σεράφιν, επίτροπος Προϋπολογισμού, Καταπολέμησης της Απάτης και Δημόσιας Διοίκησης
Να σημειωθεί ότι ο ετήσιος προϋπολογισμός της ΕΕ για το 2027 περιλαμβάνει τις δαπάνες που καλύπτονται από τις πιστώσεις στο πλαίσιο των μακροπρόθεσμων ανώτατων ορίων του προϋπολογισμού, οι οποίες χρηματοδοτούνται από ιδίους πόρους. Στο σχέδιο προϋπολογισμού προτείνονται δύο ποσά για κάθε πρόγραμμα, αναλήψεις υποχρεώσεων και πληρωμές. Οι «δεσμεύσεις» αναφέρονται στη χρηματοδότηση που μπορεί να συμφωνηθεί σε συμβάσεις σε ένα δεδομένο έτος και στις «πληρωμές» στα χρήματα που έχουν πράγματι καταβληθεί. Όλα τα ποσά είναι σε τρέχουσες τιμές. Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 είναι ο τελευταίος στο πλαίσιο του τρέχοντος πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου (ΠΔΠ). Θα διασφαλίσει τη χρηματοδότηση σημαντικών προγραμμάτων της ΕΕ, ενόψει της επόμενης μακροπρόθεσμης έγκρισης του προϋπολογισμού, του ΠΔΠ 2028-2034.
Πλήρης επισκόπηση του ετήσιου προϋπολογισμού 2027:
Στον ετήσιο προϋπολογισμό του 2027 τα ακόλουθα ποσά θα διατεθούν στις διάφορες προτεραιότητες της ΕΕ (σε αναλήψεις υποχρεώσεων):
- 53,8 δισ. ευρώ για την Κοινή Γεωργική Πολιτική και 0,8 δισ. ευρώ για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Θάλασσας, Αλιείας και Υδατοκαλλιέργειας, για τους γεωργούς και τους αλιείς της Ευρώπης, αλλά και για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του αγροδιατροφικού και του αλιευτικού τομέα και την παροχή του αναγκαίου πεδίου για τη διαχείριση κρίσεων.
- 44 δισ. ευρώ για την περιφερειακή ανάπτυξη και συνοχή με σκοπό τη στήριξη της οικονομικής, κοινωνικής και εδαφικής συνοχής, καθώς και των υποδομών που στηρίζουν την πράσινη μετάβαση και τα έργα προτεραιότητας της Ένωσης.
- 14,5 δισ. ευρώ για τη στήριξη των επενδύσεων στους πολίτες μας και της κοινωνικής συνοχής μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου+ (ΕΚΤ+).
- 15,5 δισ. ευρώ για τη στήριξη των εταίρων και των συμφερόντων μας στον κόσμο, εκ των οποίων, μεταξύ άλλων, 10,1 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας — Η Ευρώπη στον κόσμο (ΜΓΑΔΣ — Η Ευρώπη στον κόσμο), 2,1 δισ. ευρώ για τον Μηχανισμό Προενταξιακής Βοήθειας (ΜΠΒ ΙΙΙ) και 0,5 δισ. ευρώ για τη διευκόλυνση ανάπτυξης για τα Δυτικά Βαλκάνια, καθώς και 1,99 δισ. ευρώ για την ανθρωπιστική βοήθεια (HUMA).
- Επιπλέον 4 δισ. ευρώ θα διατεθούν για μη επιστρεπτέα στήριξη στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία, τα οποία θα συμπληρωθούν με δάνεια ύψους 2,2 δισ. ευρώ.
- 13,7 δισ. ευρώ για την έρευνα και την καινοτομία, εκ των οποίων κυρίως 12,8 δισ. ευρώ για το εμβληματικό ερευνητικό πρόγραμμα της Ένωσης «Ορίζων Ευρώπη». Το σχέδιο προϋπολογισμού περιλαμβάνει επίσης τη χρηματοδότηση της ευρωπαϊκής πράξης για τα μικροκυκλώματα στο πλαίσιο του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» και μέσω ανακατανομής από άλλα προγράμματα.
- 4,8 δισ. ευρώ για ευρωπαϊκές στρατηγικές επενδύσεις, εκ των οποίων, για παράδειγμα, 3,1 δισ. ευρώ για τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» με σκοπό τη βελτίωση των διασυνοριακών υποδομών, 1,1 δισ. ευρώ για το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη» με σκοπό τη διαμόρφωση του ψηφιακού μέλλοντος της Ένωσης και 277,5 εκατ. ευρώ για το InvestEU.
- 2,3 δισ. ευρώ για δαπάνες που προορίζονται για το διάστημα, κυρίως για το Ευρωπαϊκό Διαστημικό Πρόγραμμα, το οποίο θα συγκεντρώσει τη δράση της Ένωσης σε αυτόν τον στρατηγικό τομέα.
- 17,3 δισ. ευρώ για την ανθεκτικότητα και τις αξίες, εκ των οποίων 4,5 δισ. ευρώ για το Erasmus+ με σκοπό τη δημιουργία ευκαιριών εκπαίδευσης και κινητικότητας για τους ανθρώπους, 418 εκατ. ευρώ για τη στήριξη καλλιτεχνών και δημιουργών σε ολόκληρη την Ευρώπη και 354 εκατ. ευρώ για την προώθηση της δικαιοσύνης, των δικαιωμάτων και των αξιών.
- 2,3 δισ. ευρώ για το περιβάλλον και τη δράση για το κλίμα, εκ των οποίων 855 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα LIFE με σκοπό τη στήριξη του μετριασμού της κλιματικής αλλαγής και της προσαρμογής σε αυτήν, και 1,3 δισ. ευρώ για το Ταμείο Δίκαιης Μετάβασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι η πράσινη μετάβαση λειτουργεί για όλους.
- 3,4 δισ. ευρώ για την προστασία των συνόρων μας, εκ των οποίων 2 δισ. ευρώ για το Ταμείο για την Ολοκληρωμένη Διαχείριση των Συνόρων (ΤΟΔΣ) και 1,1 δισ. ευρώ (συνολική συνεισφορά της ΕΕ) για τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής (Frontex). 2,4 δισ. ευρώ για δαπάνες που σχετίζονται με τη μετανάστευση, εκ των οποίων 2,1 δισ. ευρώ για τη στήριξη των μεταναστών και των αιτούντων άσυλο σύμφωνα με τις αξίες και τις προτεραιότητές μας.
- 2,3 δισ. ευρώ για την αντιμετώπιση των αμυντικών προκλήσεων, εκ των οποίων κυρίως 1 δισ. ευρώ για τη στήριξη της ανάπτυξης ικανοτήτων και της έρευνας στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Ταμείου Άμυνας (ΕΤΑ), 844 εκατ. ευρώ για το νέο πρόγραμμα για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP, συμπεριλαμβανομένου του μέσου στήριξης της Ουκρανίας (USI)) και 266 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της στρατιωτικής κινητικότητας.
- 1,1 δισ. ευρώ για τη διασφάλιση της λειτουργίας της ενιαίας αγοράς, συμπεριλαμβανομένων 707 εκατ. ευρώ για το πρόγραμμα για την ενιαία αγορά και 212 εκατ. ευρώ για εργασίες σχετικά με την καταπολέμηση της απάτης, τη φορολογία και τα τελωνεία.
Πόσο θα διατεθεί στις πληρωμές;
Το συνολικό επίπεδο των πιστώσεων πληρωμών θα ανέλθει σε 211,5 δισ. ευρώ. Αυτό το συνολικό ποσό αντικατοπτρίζει τις αυξανόμενες ανάγκες για πληρωμές το 2027, με όλα τα προγράμματα της ΕΕ να εκτελούνται με πλήρη ταχύτητα, ιδίως για την πολιτική συνοχής.
Γιατί το επίπεδο των πληρωμών στον ετήσιο προϋπολογισμό του 2027 είναι κατά 5 % υψηλότερο από ό,τι το προηγούμενο έτος;
Το επίπεδο των πληρωμών για το 2027, ύψους 211,5 δισ. ευρώ, είναι πράγματι σχεδόν 5 % υψηλότερο από ό,τι για το 2026. Οι πληρωμές πραγματοποιούνται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, σε συνάρτηση με την πρόοδο που σημειώνεται όσον αφορά την υλοποίηση έργων και δράσεων. Αυτό είναι το σύνηθες μοτίβο που παρατηρήσαμε και στο τέλος των προηγούμενων μακροπρόθεσμων δημοσιονομικών περιόδων. Ως εκ τούτου, αυτές οι αυξανόμενες ανάγκες για πληρωμές είναι γνωστές εκ των προτέρων.
Τι αντίκτυπο θα έχει αυτή η αύξηση των πληρωμών στις συνεισφορές των κρατών μελών στον προϋπολογισμό της ΕΕ;
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από ιδίους πόρους, συν άλλα έσοδα. Ως εκ τούτου, οι αυξανόμενες ανάγκες για πληρωμές, όπως περιγράφονται ανωτέρω, οδηγούν σε αύξηση των συνεισφορών ιδίων πόρων του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) από τα κράτη μέλη, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα έσοδα και οι δαπάνες του προϋπολογισμού της ΕΕ παραμένουν ισοσκελισμένα. Επίσης, στην περίπτωση αυτή, η τάση σταδιακής αύξησης των αναγκών πληρωμών και αντίστοιχης αύξησης των συνεισφορών βάσει του ΑΕΕ για την ισοσκέλιση του προϋπολογισμού είναι γνωστή με την πάροδο του χρόνου.
Πώς αντικατοπτρίζει ο ετήσιος προϋπολογισμός του 2027 τις προτεραιότητες της ΕΕ;
Ο ετήσιος προϋπολογισμός του 2027 στηρίζει τις προτεραιότητες της Ένωσης όσον αφορά την ανταγωνιστικότητα, την ασφάλεια, την άμυνα, τη διαχείριση του ασύλου και της μετανάστευσης, την καθαρή και την ψηφιακή μετάβαση, την ετοιμότητα και την ανθεκτικότητα.
Περιλαμβάνει υψηλά επίπεδα χρηματοδότησης για εμβληματικά προγράμματα που συμβάλλουν στην οικονομική ασφάλεια και την ανταγωνιστική οικονομία. Ταυτόχρονα, διατηρεί ισχυρή στήριξη για τη γεωργία, συμβάλλοντας στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας της Ένωσης, προωθώντας παράλληλα την οικονομική σταθερότητα και την ανάπτυξη των αγροτικών περιοχών. Τέλος, παρέχει μια ισχυρή δέσμη μέτρων για την εξωτερική δράση και την ανθρωπιστική βοήθεια, καθώς και ευρεία στήριξη προς την Ουκρανία.
Πώς σχετίζεται ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 με την πρόταση για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό;
Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 είναι ο οριστικός ετήσιος προϋπολογισμός στο πλαίσιο του τρέχοντος μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027.
Οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό 2028-2034 φθάνουν επίσης στα τελικά στάδια: η Επιτροπή ελπίζει σε ταχεία συμφωνία, μεταξύ άλλων με σκοπό να διατηρηθεί επαρκής χρόνος για τις προετοιμασίες κατά τη διάρκεια του 2027.
Υπάρχει κάτι από τον ετήσιο προϋπολογισμό του 2027 που να μεταφέρεται στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό;
Ο ετήσιος προϋπολογισμός του 2027 παρέχει επαρκή χρηματοδότηση για τις προτεραιότητες της Ένωσης. Δεν μεταφέρονται δαπάνες στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό, εκτός από τις «κανονικές» πληρωμές για την κάλυψη των συμβατικών υποχρεώσεων που απορρέουν από τον προϋπολογισμό του 2027, γεγονός που αποτελεί σύνηθες χαρακτηριστικό του προϋπολογισμού της ΕΕ ως προϋπολογισμού επενδύσεων (βλ. ερώτηση σχετικά με τη διαφορά μεταξύ αναλήψεων υποχρεώσεων και πληρωμών κατωτέρω).
Επιπλέον, ορισμένες από τις εν εξελίξει δανειοληπτικές πράξεις της Ένωσης θα έχουν αντίκτυπο στον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034. Αυτό αφορά ιδίως την αποπληρωμή του NextGenerationEU, του ταμείου ανάκαμψης της Ένωσης μετά την πανδημία COVID-19, καθώς και τη χρηματοδότηση που χορηγήθηκε στην Ουκρανία, μεταξύ άλλων μέσω του δανείου στήριξης για την Ουκρανία, όπως συμφωνήθηκε στις αρχές του τρέχοντος έτους.
Η Επιτροπή πρότεινε ένα σταθερό ετήσιο ποσό για την κάλυψη του σχετικού κόστους τόκων και την αποπληρωμή του κεφαλαίου στον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό για την περίοδο 2028-2034, ώστε να διασφαλιστεί πλήρης προβλεψιμότητα.
Πότε θα εγκριθεί το σχέδιο προϋπολογισμού για το 2028;
Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2028 θα προταθεί από την Επιτροπή το 2027, μετά τη συμφωνία για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο. Σύμφωνα με τη Συνθήκη, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλει την πρότασή της το αργότερο έως το τέλος Ιουνίου 2027. Όπως συμβαίνει με κάθε ετήσιο προϋπολογισμό, στη συνέχεια θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, με στόχο την έγκρισή του πριν από το τέλος του 2027.
Τι θα συμβεί εάν δεν υπάρξει έγκαιρη συμφωνία για το επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο;
Οι Συνθήκες παρέχουν διασφαλίσεις για τη διασφάλιση της συνέχειας της χρηματοδότησης της ΕΕ σε περίπτωση που δεν συμφωνηθεί εγκαίρως ένα νέο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο (ΠΔΠ). Σύμφωνα με το άρθρο 312 της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τα ανώτατα όρια και άλλες διατάξεις που αντιστοιχούν στο τελευταίο έτος του τρέχοντος ΠΔΠ, το 2027, θα παραταθούν προσωρινά έως ότου εγκριθεί νέο πλαίσιο. Κατά συνέπεια, ενώ οι πληρωμές για νομικές δεσμεύσεις από τα προγράμματα της περιόδου 2021-2027 θα συνεχιστούν όπως έχει προγραμματιστεί, νέες δαπάνες του προϋπολογισμού θα είναι δυνατές και μετά το 2027, όπου υπάρχει αντίστοιχη νομική βάση για αυτές. Η χρηματοδότηση προγραμμάτων χωρίς τέτοια νομική βάση θα έπαυε έως ότου εγκριθούν τα σχετικά διάδοχα προγράμματα. Ως εκ τούτου, η έγκαιρη επίτευξη συμφωνίας σχετικά με τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό είναι ζωτικής σημασίας για την παροχή προβλεψιμότητας στους δικαιούχους, τη στήριξη νέων προτεραιοτήτων πολιτικής και τη διασφάλιση ότι η Ένωση μπορεί να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις μελλοντικές προκλήσεις.
Παρέχει ο προϋπολογισμός για το 2027 επαρκή χρηματοδότηση για την πολιτική συνοχής και τη γεωργία;
Η πολιτική συνοχής και η γεωργία παραμένουν βασικές προτεραιότητες του προϋπολογισμού της ΕΕ και αμφότερα λαμβάνουν αυξημένη χρηματοδότηση σε σύγκριση με το 2026. Στον προϋπολογισμό του 2027, διατίθεται χρηματοδότηση ύψους περίπου 58 δισ. ευρώ και 55 δισ. ευρώ για τη συνοχή και τη γεωργία αντίστοιχα, συνολικού ύψους περίπου 113 δισ. ευρώ. Ταυτόχρονα, η Ένωση πρέπει επίσης να ανταποκριθεί σε νέες προτεραιότητες, όπως η ασφάλεια, η άμυνα, η ετοιμότητα, η διαχείριση της μετανάστευσης, η ενεργειακή ανθεκτικότητα και η ανταγωνιστικότητα. Η πρόταση της Επιτροπής αποσκοπεί στην εξισορρόπηση των στόχων αυτών εντός των ορίων του τρέχοντος μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού.
Μειώνεται η χρηματοδότηση για την έρευνα, την καινοτομία και το διάστημα;
Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 θα παράσχει περίπου 22 δισ. ευρώ για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων προτεραιότητας στην έρευνα και την καινοτομία, το διάστημα, τις στρατηγικές υποδομές και την ενίσχυση της ενιαίας αγοράς. Η μικρή μείωση σε σύγκριση με τον ετήσιο προϋπολογισμό του 2026 οφείλεται κυρίως στο ειδικό προφίλ του προγράμματος ITER για την ανάπτυξη της ενέργειας σύντηξης, όπου η χρηματοδότηση συγκεντρώθηκε κατά τα προηγούμενα έτη του τρέχοντος ΠΔΠ σύμφωνα με τις ειδικές επενδυτικές ανάγκες, και στην αναδιαμόρφωση του προγράμματος «Ορίζων Ευρώπη» στην ενδιάμεση αναθεώρηση του ΠΔΠ. Ταυτόχρονα, παρέχεται πρόσθετη χρηματοδότηση για το διαστημικό πρόγραμμα, τον μηχανισμό «Συνδέοντας την Ευρώπη» και το πρόγραμμα «Ψηφιακή Ευρώπη».
Μειώνεται η χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης;
Ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 παρέχει μια ισχυρή δέσμη 15,5 δισ. ευρώ για την εξωτερική δράση. Αυτό είναι σε γενικές γραμμές συγκρίσιμο με τον ετήσιο προϋπολογισμό του 2026 και αντικατοπτρίζει την επιλογή εμπροσθοβαρούς χορήγησης βοήθειας σε τρίτες χώρες στην αρχή του παρόντος ΠΔΠ. Η χρηματοδότηση της εξωτερικής δράσης στον ετήσιο προϋπολογισμό θα διασφαλίσει τη συνεχή στήριξη των Σύριων προσφύγων και την ανθρωπιστική βοήθεια σε ολόκληρο τον κόσμο. Θα συμβάλει επίσης στη χρηματοδότηση της δέσμης μέτρων ύψους 1,6 δισ. ευρώ για την Παλαιστίνη που συμφωνήθηκε το 2025, καθώς και στην παροχή 200 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της Γροιλανδίας.
Πώς θα στηρίξει την Ουκρανία ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027;
Το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας είναι δάνειο περιορισμένης προσφυγής ύψους 90 δισ. ευρώ που καλύπτει στρατιωτική βοήθεια και γενική δημοσιονομική στήριξη, το οποίο θα εκταμιευθεί το 2026 και το 2027. Για να συμπληρωθεί αυτή η στήριξη, ο ετήσιος προϋπολογισμός για το 2027 περιλαμβάνει συνολικά 650 εκατ. ευρώ για την κάλυψη του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους του δανείου. Εκτός από το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας, ο προϋπολογισμός του 2027 θα συνεχίσει να παρέχει ευρύτερη στήριξη στην Ουκρανία. Το 2027 θα διατεθούν 4 δισ. ευρώ στο πλαίσιο του Μέσου Διευκόλυνσης για την Ουκρανία σε μη επιστρεπτέα στήριξη και 2,2 δισ. ευρώ σε δάνεια. Τέλος, η Ουκρανία θα λάβει χρηματοδότηση από την ανθρωπιστική βοήθεια και το Μέσο Στήριξης της Ουκρανίας στο πλαίσιο του προγράμματος για την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία (EDIP).
Πώς χρηματοδοτείται το νέο δάνειο στήριξης της Ουκρανίας στον ετήσιο προϋπολογισμό για το 2027;
Το νέο δάνειο στήριξης της Ουκρανίας θα παράσχει στην Ουκρανία επειγόντως αναγκαία στρατιωτική βοήθεια και γενική δημοσιονομική στήριξη, συνολικού ύψους 90 δισ. ευρώ το 2026 και το 2027. Οι εκταμιεύσεις στο πλαίσιο του δανείου στήριξης της Ουκρανίας έως το τέλος του τρίτου τριμήνου του 2026 ανήλθαν σε 14,9 δισ. ευρώ, γεγονός που θα οδηγήσει σε κόστος εξυπηρέτησης του χρέους ύψους 650 εκατ. ευρώ το 2027. Οι δαπάνες αυτές καλύπτονται από τις υφιστάμενες διαθέσιμες πιστώσεις στο πλαίσιο του μέσου ευελιξίας και ενιαίου περιθωρίου. Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τον αναθεωρημένο κανονισμό για το ΠΔΠ του Απριλίου 2026, δεν απαιτείται η κινητοποίηση του νέου ειδικού μέσου για το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας.
Γιατί η χρηματοδότηση για το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας μειώνεται κατά μισό δισεκατομμύριο σε σύγκριση με το σχέδιο προϋπολογισμού του 2027;
Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους για το δάνειο στήριξης της Ουκρανίας το 2027 βασίζεται στο ποσό των εκταμιεύσεων έως το τέλος Σεπτεμβρίου 2026, το οποίο ανήλθε σε 14,9 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό είναι χαμηλότερο από αυτό που είχε προβλεφθεί κατά τον χρόνο κατάρτισης του σχεδίου προϋπολογισμού τον Ιούνιο, λόγω ορισμένων εκταμιεύσεων που μεταφέρθηκαν στον Οκτώβριο. Ωστόσο, εξακολουθεί να αναμένεται η πλήρης εκταμίευση των προγραμματισμένων 45 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2026. Το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους για τις υπόλοιπες εκταμιεύσεις κατά το τέταρτο τρίμηνο του 2026 θα καλυφθεί από τον προϋπολογισμό του 2028.
Πώς καλύπτεται το αυξημένο κόστος δανεισμού για το NextGenerationEU;
Μετά την αύξηση των επιτοκίων το 2022, τέθηκε σε εφαρμογή νέος «μηχανισμός κλιμακωτής χρηματοδότησης» από το 2025 για την κάλυψη των πρόσθετων αναγκών για τις πληρωμές τόκων του NextGenerationEU. Περιλαμβάνει διάφορα μέτρα για τη χρηματοδότηση του πρόσθετου κόστους, με τη χρήση των διαθέσιμων πόρων για τον αναπροσανατολισμό της υφιστάμενης χρηματοδότησης στο πλαίσιο του προϋπολογισμού, την κινητοποίηση ειδικών μέσων στο πλαίσιο του μακροπρόθεσμου προϋπολογισμού και την κινητοποίηση ενός νέου και έκτακτου μέσου πέραν των ανώτατων ορίων του ΠΔΠ, εάν δεν είναι δυνατή η εξεύρεση χρηματοδότησης για τις πληρωμές τόκων στο πλαίσιο του υφιστάμενου προϋπολογισμού της ΕΕ. Για το 2027, το τελικό κόστος της υποστηριζόμενης χρηματοδότησης ανέρχεται σε 9,9 δισ. EUR (δηλαδή πρόσθετες ανάγκες ύψους περίπου 4,9 δισ. EUR πέραν του δημοσιονομικού προγραμματισμού για το 2027). Μετά την ενδιάμεση αναθεώρηση του ΠΔΠ και σύμφωνα με τη συμφωνία που επιτεύχθηκε σχετικά με την εφαρμογή του μηχανισμού κλιμακωτής χρηματοδότησης του EURI στο πλαίσιο της συνδιαλλαγής για τον προϋπολογισμό του 2025, το 50 % των πρόσθετων αναγκών θα χρηματοδοτηθεί από τις υφιστάμενες διαθέσιμες πιστώσεις και το υπόλοιπο 50 % μέσω της κινητοποίησης του μέσου EURI.
Ως εκ τούτου, η χρηματοδότηση για το 2027 θα έχει ως εξής:
Το αδιάθετο περιθώριο στον τομέα 2β θα χρησιμοποιηθεί για ποσό 516 εκατ. ευρώ, Ο Μηχανισμός Ευελιξίας για ποσό 1,9 δισ. ευρώ — ανεβάζοντας το συνολικό ποσό στο «στάδιο 2» του μηχανισμού κλιμακωτής χρηματοδότησης του EURI στο ποσοστό αναφοράς του 50 % των πρόσθετων αναγκών·
Το μέσο EURI θα κινητοποιηθεί για το υπόλοιπο ποσό ύψους περίπου 2,4 δισ. ευρώ, το οποίο καλύπτεται πλήρως από προηγούμενες αποδεσμεύσεις. Δεν θα υπάρχει ανάγκη προσφυγής στον λεγόμενο «χρηματοοικονομικό μηχανισμό ασφαλείας».
Τι είναι οι αναλήψεις υποχρεώσεων και οι πληρωμές;
Οι αναλήψεις υποχρεώσεων είναι ο συνολικός όγκος των συμβατικών υποχρεώσεων για μελλοντικές πληρωμές που μπορούν να πραγματοποιηθούν σε ένα δεδομένο έτος. Στη συνέχεια, οι αναλήψεις υποχρεώσεων πρέπει να εκπληρώνονται με πληρωμές, είτε κατά το ίδιο έτος είτε, ιδίως στην περίπτωση πολυετών σχεδίων, κατά τα επόμενα έτη.
Οι πληρωμές είναι τα πραγματικά χρήματα που καταβάλλονται σε ένα δεδομένο έτος από τον προϋπολογισμό της ΕΕ για την κάλυψη των αναλήψεων υποχρεώσεων του τρέχοντος και των προηγούμενων ετών. Για παράδειγμα, όταν η ΕΕ αποφασίζει να συγχρηματοδοτήσει την κατασκευή γέφυρας σε ένα κράτος μέλος, το συνολικό ποσό που η ΕΕ συμφωνεί να καλύψει αποτελεί δέσμευση. Οι λογαριασμοί για τις εργασίες που πραγματοποιήθηκαν είναι οι πληρωμές που καταβάλλονται τα επόμενα χρόνια σύμφωνα με τον κύκλο ζωής υλοποίησης του έργου. Η δέσμευση πραγματοποιείται το έτος Ν. Οι πληρωμές από τον προϋπολογισμό της ΕΕ μπορεί να ακολουθήσουν το ίδιο έτος Ν, αλλά και τα επόμενα έτη, ανάλογα με τους δημοσιονομικούς κανόνες σχετικά με τον χρόνο επιστροφής των τιμολογίων (N+x).
